W skrócie

이/가 oznacza podmiot gramatyczny — rzeczownik, który wykonuje czynność albo niesie opis. 은/는 oznacza temat — rzecz, o której postanowiłeś mówić. Każda z nich ma dwie postaci, a wybór postaci zależy wyłącznie od tego, czy rzeczownik kończy się na 받침: 이 i 은 po 받침, 가 i 는 po samogłosce.

Zasada

Krok 1 — Wybierz postać na podstawie 받침, zanim zrobisz cokolwiek innego

Koreańskie partykuły doczepiają się do końca rzeczownika bez spacji. Obie dzisiejsze partykuły to pary, a wybór złej połówki to nie potknięcie stylistyczne — to błąd ortograficzny, który koreański czytelnik zauważa natychmiast.

• Rzeczownik kończy się na spółgłoskę (받침) -> 이, 은. 학생 -> 학생이 (haksaengi), 학생은 (haksaengeun).
• Rzeczownik kończy się na samogłoskę -> 가, 는. 커피 -> 커피가 (keopiga), 커피는 (keopineun).

ㄹ liczy się jak zwykły 받침: 물 -> 물이 (muri), 서울 -> 서울은 (Seoureun).

Krok 2 — 이/가 = podmiot

Rzeczownik + 이/가 + Orzeczenie. To rzeczownik, o którym zdanie mówi gramatycznie: ten, który działa, istnieje albo ma opisywaną cechę.

• 날씨가 좋아요. (Nalssiga joayo.) — Pogoda jest ładna.
• 동생이 학교에 가요. (Dongsaengi hakgyoe gayo.) — Moje młodsze rodzeństwo chodzi do szkoły.

Słowa pytające w pozycji podmiotu przyjmują 이/가, nigdy 은/는 — nie możesz uczynić tematem czegoś nieznanego.

Krok 3 — 은/는 = to, o czym mówisz

Rzeczownik + 은/는 + [reszta zdania]. Czytaj to jako „co się tyczy X…”. Zapowiada rzecz, o której mowa, a potem coś o niej mówi — autoprezentację, ogólną prawdę, nagłówek zdania.

• 김치는 매워요. (Gimchineun maewoyo.) — Kimchi jest pikantne. (kimchi w ogóle, jako temat rozważań)

은/는 TO NIE jest „wykładnik podmiotu”. Anglojęzyczne materiały często błędnie tak je nazywają i to jest najbardziej szkodliwa rzecz, w którą początkujący może uwierzyć na temat koreańskiego. 은/는 mówi to jest temat; temat bardzo często zdarza się być też podmiotem, dlatego na pierwszy rzut oka te dwie partykuły wyglądają na wymienne. Czasem stoi przy czymś, co wcale nie jest podmiotem — zobacz Krok 6.

Pełne przeciwstawienie 은/는 i 이/가 jest odłożone do lekcji Kiedy 은/는, kiedy 이/가. Informacja nowa a znana, kontrast, wyłączny fokus, co dzieje się w zdaniach podrzędnych — nic z tego nie jest teraz twoim zadaniem. Na poziomie A1 używaj dwóch domyślnych wyborów z Kroków 4 i 5, a będziesz mieć rację w większości przypadków.

Krok 4 — Rama autoprezentacji: 저는 …이에요

Zapamiętaj całą tę ramę jako jedną całość. To najczęściej używane zdanie, jakie kiedykolwiek zbudujesz po koreańsku:

저는 + [rzeczownik] + 이에요/예요.

• 저는 학생이에요. (Jeoneun haksaengieyo.) — Jestem uczniem.
• 저는 의사예요. (Jeoneun uisayeyo.) — Jestem lekarzem.

Sam łącznik jest parą alomorfów (이에요 po 받침, 예요 po samogłosce — zobacz Jak powiedzieć, czym coś jest: 이다 i 아니다), więc jedno krótkie zdanie zmusza cię do dwukrotnego trafnego wyboru.

Krok 5 — Pięć zlepków, których musisz nauczyć się na pamięć

Dwa zaimki i jedno słowo pytające nie po prostu dodają partykułę — zlewają się z nią. Formy niezlane są błędne, a nie tylko niezwykłe.

• 누구 + 가 -> 누가 (nuga) — kto (jako podmiot)
• 나 + 가 -> 내가 (naega) — ja (potocznie)
• 저 + 가 -> 제가 (jega) — ja (grzecznie)
• 나 + 는 -> 난 (nan) — potocznie, skrócone
• 저 + 는 -> 전 (jeon) — grzecznie, skrócone

Przy 은/는 pełne formy 나는 i 저는 to zupełnie normalny zapis; 난 i 전 to po prostu szybsze, mówione skróty. Przy 이/가 nie ma żadnego wyboru: 누가, 내가, 제가 to jedyne formy.

Krok 6 — Obie partykuły w jednym zdaniu

Ponieważ obie pełnią różne funkcje, jedno zdanie może zawierać obie naraz — najpierw temat, a potem podmiot wewnątrz komentarza o nim:

저는 + 이름이 + [imię]예요.

• 저는 이름이 지수예요. (Jeoneun ireumi Jisuyeyo.) — Mam na imię Jisu. Dosłownie co się tyczy mnie, imię to Jisu.

Tu 저는 jest tematem (osobą, o której mowa), a 이름이 jest podmiotem gramatycznym (rzeczą, która jest Jisu). To dowód, że 은/는 i 이/가 nie są konkurującymi etykietami dla jednego miejsca. Ten wzorzec poznasz właściwie w lekcji Kiedy 은/는, kiedy 이/가; na razie po prostu go rozpoznawaj.

Formy i schematy

Partykuła podmiotu 이/가:

Partykuła tematu 은/는:

ㄹ to tutaj zwykły 받침, jak każdy inny. 물 -> 물이 (muri), 서울 -> 서울은 (Seoureun) — brak przypadku szczególnego, bo te partykuły pytają tylko „spółgłoska czy samogłoska?”. ㄹ staje się szczególny później, przy końcówkach zaczynających się na 으: 서울 -> 서울로 (Seoullo), nigdy *서울으로. Nie przenoś tego wyjątku z powrotem na 이/가 i 은/는.

Formy zlane:

Co robi każda partykuła:

Przykłady

Typowe błędy

• 커피이 맛있어요. (Keopii masisseoyo.) -> 커피가 맛있어요. (Keopiga masisseoyo.) — 커피 kończy się na samogłoskę, więc partykuła podmiotu to 가. 이 zawsze występuje tylko po 받침.
• 선생님는 한국 사람이에요. (Seonsaengnimneun Hanguk saramieyo.) -> 선생님은 한국 사람이에요. (Seonsaengnimeun Hanguk saramieyo.) — 님 ma 받침 ㅁ, więc partykuła tematu to 은. Za każdym razem sprawdzaj ostatnią sylabę właściwego słowa.
• 누구가 왔어요? (Nuguga wasseoyo?) -> 누가 왔어요? (Nuga wasseoyo?) — 누구 + 가 zlewa się w 누가. Forma niezlana nie istnieje.
• 저가 학생이에요. (Jeoga haksaengieyo.) -> 제가 학생이에요. (Jega haksaengieyo.) — 저 + 가 zlewa się w 제가, dokładnie tak jak 나 + 가 zlewa się w 내가.
• 저는 학생이 있어요. (Jeoneun haksaengi isseoyo.) -> 저는 학생이에요. (Jeoneun haksaengieyo.) — 있어요 znaczy jest / mam; żeby powiedzieć, czym ktoś jest, potrzebny jest łącznik 이에요/예요.

Wskazówki

• Skojarzenie oparte na dźwięku. Rzeczownik kończący się na samogłoskę przyjmuje partykułę zaczynającą się od spółgłoski (가, 는); rzeczownik kończący się na 받침 przyjmuje tę zaczynającą się od samogłoski (이, 은), dzięki czemu 받침 może się w nią przesunąć: 물 + 이 wymawia się [무리] (muri). Koreański unika zderzenia dwóch samogłosek albo dwóch spółgłosek obok siebie — to cały system.
• Tłumacz 은/는 jako „co się tyczy”, nigdy jako „jest”. Co się tyczy mnie, uczeń. Niezgrabna polszczyzna, ale chroni cię przed traktowaniem 은/는 jako wykładnika podmiotu albo części czasownika.
• Naucz się 저는 …이에요/예요 jako jednej niepodzielnej całości. To twoje pierwsze kompletne zdanie, a przy okazji ćwiczy obie pary alomorfów naraz. Powtarzaj 저는 학생이에요 i 저는 의사예요 na głos, aż wybór stanie się automatyczny.
• Nie zamęczaj się jeszcze wyborem między 은/는 a 이/가. Na poziomie A1 wystarczą ci domyślne wybory: 은/는 do przedstawiania się i do stwierdzeń ogólnych, 이/가 dla wykonawcy czynności i do odpowiadania na kto? albo co?. Prawdziwe przeciwstawienie to osobna, cała lekcja później.