W skrócie

Aby powiedzieć, czyje coś jest, współczesny hebrajski używa krótkiego słówka של (shel, „z”). Najpierw nazywasz rzecz, potem dodajesz של i właściciela: הבית שלי (ha-bayit sheli) to dosłownie „dom-ten z-mnie” — „mój dom”. Właścicielem może być imię (הכלב של יוסי, ha-kelev shel Yosi, „pies Yosiego”) albo zaimek wtopiony w של jako końcówka: שלי (sheli, mój), שלך (shelcha, twój), שלו (shelo, jego) i tak dalej.

Te końcówki to nie nowe słownictwo — to zaimki osobowe z lekcji 1 doczepione do של. Tak więc שלי/שלך/שלו/שלה odpowiadają אני/את·ה/הוא/היא. Podobnie jak te zaimki, oznaczają tylko rodzaj męski i żeński; nie ma grzecznościowego „pana/pani” ani rozróżnienia T/V. Jedna rzecz, którą trzeba zapamiętać od razu: posiadany rzeczownik zachowuje swój ה־ (rodzajnik z lekcji 2). Zawsze mówi się הבית שלי, nigdy בית שלי.

Zasada

• Schemat to [rzeczownik określony] + של + właściciel. Najpierw posiadana rzecz — z rodzajnikiem — potem של, potem kto jest właścicielem. הבית שלי (ha-bayit sheli, „mój dom”), הספר של המורה (ha-sefer shel ha-mora, „książka nauczycielki”). To odwrotność polskiego „mój dom”, gdzie właściciel jest na początku; w hebrajskim właściciel jest na końcu.

• Posiadany rzeczownik zachowuje swój ה־. To największa pułapka. „Mój dom” to הבית שלי (ha-bayit sheli), z ה־ na בית. Pominięcie go daje formę błędną: בית שלי. Rzecz, którą posiadasz, jest konkretna, określona („ten dom, który jest mój”), więc nosi rodzajnik określony z lekcji 2, tak samo jak nosiłaby go sama.

• Zaimkowi właściciele wtapiają się w של jako sufiksy. Zamiast pisać של i osobny zaimek, hebrajski dokleja końcówkę: של + אני → שלי (sheli), של + הוא → שלו (shelo). Mów שלי, nigdy של אני. Pełny zestaw — שלי/שלך/שלו/שלה/שלנו/שלכם/שלכן/שלהם/שלהן — znajduje się w tabeli poniżej i odzwierciedla dziesięć zaimków z lekcji 1 (z pierwszą osobą bez rozróżnienia rodzaju, jak zawsze).

• Imię lub pełny rzeczownik po prostu następuje po gołym słowie של. Kiedy właściciel jest wypisany wprost — imię albo rzeczownik z własnym rodzajnikiem — nic się nie wtapia: הכלב של יוסי (ha-kelev shel Yosi), הספר של המורה (ha-sefer shel ha-mora), המכונית של אבא (ha-mechonit shel aba). Tylko zaimkowi właściciele zamieniają się w końcówki שלי/שלך.

• Zgadza się tylko sufiks — z WŁAŚCICIELEM, nigdy z posiadanym rzeczownikiem. Samo של nigdy się nie zmienia, by pasować do posiadanej rzeczy. „Moja książka” i „moje książki” to obie שלי: הספר שלי (ha-sefer sheli) i הספרים שלי (ha-sfarim sheli). Końcówka zmienia się tylko wraz z rodzajem i liczbą właściciela: שלו (shelo) = jego, שלה (shela) = jej, שלהם (shelahem) = ich.

• שלך to jeden zapis dla dwóch słów. Zapisane bez niqqud, שלך obejmuje zarówno shelcha („twój”, do mężczyzny), jak i shelach („twój”, do kobiety). Różnicę słychać w mowie; na piśmie zapis jest identyczny. Wybierz odpowiednią formę na podstawie rodzaju rozmówcy — nie ma trzeciej, grzecznościowej opcji.

• Przynależność może być całym zdaniem. Ponieważ hebrajski nie ma czasu teraźniejszego czasownika „być” (lekcja 5), wyrażenie z של może być orzeczeniem: הספר הזה שלי (ha-sefer ha-ze sheli) = „ta książka jest moja”. Podmiot (הספר הזה) + orzeczenie (שלי), nic pomiędzy. (של jest właściwie przyimkiem odmieniającym się przez swój dopełnienie; ogólny mechanizm stojący za tymi końcówkami to lekcja 17, a ściślej związana forma ביתי pojawia się dużo później, w lekcji 41.)

Formy i schematy

Paradygmat של — sufiksy właściciela, ułożone jak tabela zaimków z lekcji 1 (osoba w wierszach, rodzaj w kolumnach). Zwróć uwagę, że pierwsza osoba nie rozróżnia rodzaju:

Schemat w praktyce — [rzeczownik określony] + של + właściciel:

של nigdy nie zgadza się z posiadanym rzeczownikiem — to samo שלי, niezależnie od rodzaju i liczby posiadanej rzeczy:

Przykłady

Typowe błędy

• בית שלי -> הבית שלי (ha-bayit sheli) — posiadany rzeczownik musi zachować swój ה־; bez rodzajnika to nie jest „mój dom”.
• שלי הבית -> הבית שלי (ha-bayit sheli) — nie kopiuj polskiego szyku „mój dom”; w hebrajskim najpierw jest rzeczownik, potem של.
• הבית שלו (w znaczeniu „jej dom”) -> הבית שלה (ha-bayit shela) — sufiks zgadza się z właścicielem: שלו (shelo) = jego, שלה (shela) = jej.
• הספרים שליים -> הספרים שלי (ha-sfarim sheli) — של nigdy nie przyjmuje liczby mnogiej, by dopasować się do posiadanego rzeczownika; „moje książki” to wciąż po prostu שלי.
• של אני -> שלי (sheli) — zaimkowy właściciel wtapia się w של jako sufiks; mów שלי, nie של z osobnym słowem אני.
• שלכה (dla „twój”, m.) -> שלך (shelcha) — „twój” zapisuje się jako שלך — jeden zapis bez niqqud dla shelcha (m.) i shelach (ż.); nie ma w nim ה.

Wskazówki

• Buduj wyrażenie w tej kolejności: wskaż rzecz (z jej ה־), powiedz של, potem powiedz czyja. „ha-bayit … sheli.”
• Końcówki to po prostu znane już zaimki: שלי/שלך/שלו/שלה = ani / at·a / hu / hi → mój / twój / jego / jej. Naucz się tabeli raz i obejmie wszystko.
• Za każdym razem trzymaj ה־ doklejony do posiadanego rzeczownika: הבית שלי, הכלב שלה, המפתחות שלנו — nigdy goły rzeczownik.
• של pozostaje zamrożone; rusza się tylko końcówka. הספר שלי, הספרים שלי, הדירה שלי — to samo של, ta sama שלי, niezależnie od rodzaju czy liczby rzeczownika.
• Dla nazwanego właściciela użyj gołego słowa של + imienia lub pełnego rzeczownika: הכלב של יוסי, הספר של המורה. Wtapianie (końcówki typu שלי) dotyczy tylko właścicieli-zaimków.
• Aby powiedzieć „to jest moje”, po prostu utwórz zdanie imienne (lekcja 5): הספר הזה שלי — podmiot, orzeczenie, bez czasownika.
• שלך = shelcha do mężczyzny, shelach do kobiety: identyczne na piśmie, różne ze słuchu. Wybieraj na podstawie rodzaju rozmówcy; nie ma formy grzecznościowej.
• Rejestr: w mowie potocznej שלהם / שלכם często obejmują też grupy żeńskie, choć staranny hebrajski zachowuje formę żeńską שלהן / שלכן. Naucz się pełnego zestawu jako standardu.