W skrócie

imparfait to czas przeszły służący do opisu, przyzwyczajeń i trwającego tła. Aby go utworzyć, weź formę nous czasu teraźniejszego, odrzuć -ons i dodaj jeden zestaw końcówek: -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient.

Zasada

imparfait mówi, jak coś wyglądało albo co zwykle się działo, nie skupiając się na jednym zakończonym zdarzeniu. Tam, gdzie passé composé relacjonuje zakończone czynności (zob. lekcję 20), imparfait tworzy tło wokół nich.

Tworzenie — temat formy nous + końcówki. Temat jest regularny niemal dla każdego czasownika:

• Weź formę czasu teraźniejszego nous: nous parlons, nous finissons, nous prenons.
• Odrzuć końcówkę -ons -> temat: parl-, finiss-, pren-.
• Dodaj końcówki imparfait: -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient.

Działa to nawet dla czasowników nieregularnych w czasie teraźniejszym. Ponieważ wychodzisz od nous, dziwactwa ortograficzne przenoszą się automatycznie: nous mangeons -> je mangeais; nous commençons -> je commençais (e i ç zachowują miękkie brzmienie przed -a).

Temat être -> ét-. Tylko jeden czasownik ma nieregularny temat. Être nie stosuje się do reguły nous (nous sommes dałoby zły temat), więc używa ét-: j’étais, tu étais, il était, nous étions, vous étiez, ils étaient. Wszystkie końcówki są zwykłe.

Użycie. Wybierz imparfait, gdy masz na myśli jedno z poniższych:

• Opis w przeszłości (osoby, miejsca, pogoda, uczucia): Il faisait beau et le ciel était bleu.
• Przyzwyczajenie / czynność powtarzająca się („zwykłem”, „bywało, że”): Quand j’étais petit, je jouais au foot tous les jours.
• Tło / okoliczności wokół innego zdarzenia: Elle dormait quand le téléphone a sonné.
• Czynność trwająca bez wyraźnego początku ani końca: Nous regardions un film.

Typowe słowa-sygnały: souvent, toujours, tous les jours, d’habitude, chaque, pendant que, quand (dla czynności tła).

Formy i schematy

Końcówki są identyczne dla każdego czasownika, w tym être:

Czasowniki regularne na temacie formy nous:

être (temat nieregularny ét-), plus dwa czasowniki z wymianą ortograficzną:

Uwaga: -ge- i -ç- pojawiają się tylko przed końcówkami zaczynającymi się na a — więc nous mangions i nous commencions je pomijają.

Przykłady

Typowe błędy

• je étais -> j’étais — elizja je przed samogłoską.
• je finais -> je finissais — temat pochodzi od nous finissons, więc zachowaj -iss-.
• nous mangeions -> nous mangions — odrzuć dodatkowe e przed końcówkami zaczynającymi się na i.
• il etait -> il était — être używa tematu ét- i potrzebuje swojego akcentu.
• j’ai joué au foot tous les jours (dla przyzwyczajenia z dzieciństwa) -> je jouais au foot tous les jours — powtarzające się przyzwyczajenie w przeszłości to imparfait, a nie passé composé.
• ils parlait -> ils parlaient — końcówka ils/elles to -aient, a nie -ait.

Wskazówki

• Jeden temat, jeden zestaw końcówek, jeden wyjątek (être): imparfait to najbardziej regularny francuski czas przeszły.
• Jeśli po polsku pasuje „robił(a)” w trakcie czynności, „zwykle robił(a)” albo „bywało, że robił(a)”, francuski niemal zawsze wymaga imparfait.
• Końcówki je/tu/il oraz ils brzmią na głos tak samo (-ais/-ait/-aient wszystkie jak „e”) — różnica jest tylko w zapisie.
• Buduj temat od nous, nigdy od bezokolicznika: to właśnie ratuje przy faire -> faisais, écrire -> écrivais, boire -> buvais.
• Uważaj na formy nous/vous czasowników na -ier i -yer: podwajają one -iions/-iiez albo dodają -yi- (nous étudiions, vous payiez).
• Opis i tło = imparfait; pojedyncze zdarzenie, które je przerywa = passé composé. Lekcja 32 ćwiczy ten kontrast.