W skrócie

Zaimki akcentowane (mocne) — moi, toi, lui, elle, nous, vous, eux, elles — odnoszą się do osób, ale stoją osobno od czasownika. Używasz ich po przyimkach (avec moi), dla podkreślenia oraz po c’est (c’est moi).

Zasada

Zaimki osobowe w funkcji podmiotu (je, tu, il…) przyklejają się do czasownika i nie mogą stać samodzielnie. Gdy potrzebujesz zaimka, który nie jest podmiotem przyklejonym do czasownika — po przyimku, samodzielnie albo dla podkreślenia — francuski używa osobnej formy akcentowanej. Angielski w większości używa jednego słowa („me”, „him”) do wszystkich tych sytuacji.

Każdy zaimek osobowy w funkcji podmiotu ma odpowiadającą mu formę akcentowaną:

• je -> moi
• tu -> toi
• il -> lui
• elle -> elle
• nous -> nous
• vous -> vous
• ils -> eux
• elles -> elles

Zwróć uwagę, że elle, nous, vous, elles wyglądają tak samo jak ich formy podmiotowe; tylko moi, toi, lui, eux są nowymi kształtami.

Po przyimkach

Zaimek po przyimku to zawsze forma akcentowana — nigdy forma podmiotowa.

• chez + osoba: chez moi (u mnie), chez eux (u nich)
• avec / sans: avec lui (z nim), sans toi (bez ciebie)
• pour: C’est un cadeau pour elle. (prezent dla niej)
• de: Il parle de nous. (on mówi o nas)
• à (z pewnymi czasownikami, takimi jak penser à, tenir à): Je pense à toi. (Myślę o tobie)

Podkreślenie i c’est

Zaimki akcentowane stawiają osobę w centrum uwagi. Francuski nie może podkreślić zaimka podmiotowego samym głosem, więc dodaje zaimek akcentowany:

• Podwojenie podmiotu: Moi, je préfère le thé. (Ja to wolę herbatę.)
• Po c’est / ce sont: C’est moi. (To ja.) C’est lui qui a payé. (To on zapłacił.) Użyj ce sont z eux / elles: Ce sont eux.
• Samodzielnie jako odpowiedź: Qui veut du café? - Moi! (Kto chce kawę? — Ja!)
• W porównaniach: Il est plus grand que moi. (On jest wyższy ode mnie.)
• Z -même dla „sam”: Je le fais moi-même. (Robię to sam.)
• W podmiotach złożonych: Toi et moi, nous partons. (Ty i ja wychodzimy.)

Formy i schematy

Wzmocnione formy „sam” (-même(s)):

Przykłady

Typowe błędy

• avec je -> avec moi — po przyimku musisz użyć formy akcentowanej, nigdy podmiotowej.
• chez il -> chez lui — il nigdy nie może stać po przyimku; forma akcentowana il to lui.
• C’est je -> C’est moi — po c’est użyj zaimka akcentowanego.
• C’est eux -> Ce sont eux — w starannym francuskim liczba mnoga eux / elles wymaga ce sont.
• pour ils -> pour eux — forma akcentowana ils to eux, a nie ils ani leurs.
• plus grand que je -> plus grand que moi — po que w porównaniu użyj formy akcentowanej.

Wskazówki

• Tylko cztery formy są naprawdę nowe: moi, toi, lui, eux. Reszta (elle, nous, vous, elles) powtarza formę podmiotową.
• Zapytaj siebie: czy zaimek jest przyklejony do czasownika jako jego podmiot? Jeśli nie (przyimek, samodzielnie, po c’est, w porównaniu), użyj formy akcentowanej.
• lui to forma akcentowana dla on/jego; żeńskie „ona/jej” zostaje elle.
• eux to „oni” — męskie lub mieszane; elles to „one” — wyłącznie żeńskie.
• Aby powiedzieć „sam, sama…”, dodaj -même(s) do zaimka akcentowanego: lui-même, eux-mêmes.
• Nie myl akcentowanego lui (po przyimkach) z zaimkiem dopełnieniowym lui „jemu/jej” (lekcja 23) — ta sama pisownia, inna rola.