W skrócie

Francuskie przeczenie to kanapka: postaw ne przed czasownikiem i pas po nim. Tak więc je parle (mówię) staje się je ne parle pas (nie mówię).

Zasada

Dwa przeczące słowa otaczają odmieniony czasownik. ne stoi pierwsze, pas drugie, a czasownik jest między nimi.

• Twierdzenie: Je comprends. -> Przeczenie: Je ne comprends pas.
• Podmiot zostaje z przodu, dokładnie jak wcześniej: Nous ne travaillons pas.

Elizja ne. Przed samogłoską lub niemym h, ne traci swoje e i staje się n’:

• Il n’aime pas le café. (aimer zaczyna się samogłoską)
• Elle n’habite pas ici. (nieme h)
• Je n’ai pas faim. (z avoir)

ne…pas wokół czasownika

Do kanapki wchodzi tylko odmieniony czasownik. Gdy są obecne zaimki dopełnieniowe, liczą się jako część grupy czasownikowej i też zostają w środku, tuż przed czasownikiem:

• Je ne le connais pas. (nie znam go)
• Tu ne me comprends pas. (nie rozumiesz mnie)

W passé composé i innych czasach złożonych kanapka otacza czasownik posiłkowy (avoir lub être), a nie imiesłów czasu przeszłego:

• Je n’ai pas mangé. (nie jadłem) — zob. lekcję 20
• Elle n’est pas partie. (ona nie wyszła) — zob. lekcję 21
• Krótkie, częste przysłówki (encore, bien, trop) stoją między pas a imiesłowem czasu przeszłego, a nie po nim: Le train n’est pas encore parti. / Elle n’a pas bien compris. (te, które stoją po nim, zob. lekcję 28).

pas de + rzeczownik (przedimek przeczący)

Po przeczeniu przedimki nieokreślone un / une / des oraz cząstkowy du / de la / de l’ zmieniają się na jedno de (lub d’ przed samogłoską). To jedna z najważniejszych zasad na poziomie A1:

• J’ai un chien. -> Je n’ai pas de chien.
• Elle mange des légumes. -> Elle ne mange pas de légumes.
• Il boit du vin. -> Il ne boit pas de vin.
• Nous avons de l’argent. -> Nous n’avons pas d’argent.

Wyjątek: po czasowniku être przedimek się NIE zmienia. Zostaje un / une / des:

• C’est un problème. -> Ce n’est pas un problème. (nie pas de problème tutaj)
• Ce sont des amis. -> Ce ne sont pas des amis.

Przedimki określone (le, la, les) też nigdy się nie zmieniają: Je n’aime pas le café.

Przeczenie bezokolicznika: ne pas faire

Gdy zaprzeczasz bezokolicznikowi, oba słowa NIE otaczają go. Zamiast tego ne pas zostają razem przed bezokolicznikiem:

• Je te demande de ne pas partir. (proszę cię, żebyś nie wychodził)
• Il vaut mieux ne pas fumer. (lepiej nie palić)
• Prière de ne pas déranger. (proszę nie przeszkadzać)

Jest to częste po przyimkach takich jak de i pour oraz w grzecznościowych instrukcjach.

Formy i schematy

Czas teraźniejszy parler (mówić), forma twierdząca a przecząca:

Elizja przed czasownikiem zaczynającym się samogłoską (aimer):

Zmiana przedimka po przeczeniu (pas de):

Przykłady

Typowe błędy

• Je parle pas français -> Je ne parle pas français — w piśmie zachowaj ne; pomijanie go jest tylko potoczne, mówione.
• Je ne pas parle -> Je ne parle pas — czasownik stoi między ne a pas, nie po obu.
• Il n’a pas un chien -> Il n’a pas de chien — po przeczeniu un/une/des/du zamieniają się na de.
• Ce n’est pas de problème -> Ce n’est pas un problème — po être przedimek się NIE zmienia.
• Je ne aime pas -> Je n’aime pas — ne ulega elizji do n’ przed samogłoską.
• Je te demande de ne partir pas -> de ne pas partir — przy bezokoliczniku ne pas zostają razem z przodu.

Wskazówki

• Pomyśl o tym jak o kanapce: ne [czasownik] pas. Czasownik zawsze jest nadzieniem.
• W szybkiej mowie Francuzi pomijają ne (je sais pas), ale zawsze pisz obie części.
• Główna pułapka to przedimek: po przeczeniu ilości policzalne/cząstkowe zwijają się do pas de.
• Tylko être zachowuje swój przedimek: Ce n’est pas une bonne idée zostaje un/une/des.
• W czasach złożonych otocz kanapką czasownik pomocniczy: je n’ai pas fini, a nie imiesłów.
• Aby powiedzieć „nie robić”, zachowaj parę razem: ne pas + bezokolicznik.