W skrócie

Être („być”) i avoir („mieć”) to dwa najważniejsze czasowniki francuskie: oba są nieregularne i musisz zapamiętać ich formy czasu teraźniejszego, bo niemal wszystko inne — c’est, il y a i cały czas przeszły — jest na nich zbudowane.

Zasada

Te dwa czasowniki nie stosują się do regularnego wzorca -er z lekcji 6. Naucz się każdej formy na pamięć, a potem zauważ, jak wiele francuskiego się na nich opiera.

Être — być

Użyj être do wyrażania tożsamości, opisu, pochodzenia, zawodu oraz do łączenia podmiotu z przymiotnikiem lub rzeczownikiem.

• Tożsamość / opis: Je suis Marie. Il est grand.
• Pochodzenie i narodowość: Nous sommes de Paris. Elle est française.
• Zawód (bez przedimka przed nazwą zawodu): Mon père est ingénieur.
• Miejsce (francuski ma jeden czasownik „być”, więc être obejmuje też informację, gdzie coś się znajduje): Le chat est dans le jardin.

Avoir — mieć

Użyj avoir do wyrażania posiadania i zwróć uwagę, że francuski używa go w wielu miejscach, w których angielski używa „być”.

• Posiadanie: J’ai une voiture. Tu as un frère.
• Wiek (angielski „być”, francuski „mieć”): Elle a vingt ans.
• Doznania fizyczne i stany (idiomy z avoir, poniżej).

Idiomy z avoir

Francuski opisuje wiele stanów cielesnych i emocjonalnych za pomocą avoir + rzeczownik, podczas gdy angielski mówi „być + przymiotnik”. W tych wyrażeniach nie ma przedimka:

• avoir faim — być głodnym
• avoir soif — być spragnionym
• avoir froid / chaud — być zmarzniętym / mieć gorąco
• avoir peur — bać się
• avoir sommeil — być sennym
• avoir raison / tort — mieć rację / nie mieć racji
• avoir besoin de — potrzebować
• avoir … ans — mieć … lat: J’ai vingt ans.

Mimo że te słowa są rzeczownikami, na co dzień wzmacnia się je za pomocą très („bardzo”), tak jak przymiotnik: J’ai très faim. Nigdy je suis faim.

Dlaczego te dwa czasowniki są najważniejsze

Être i avoir leżą u podstaw trzech konstrukcji, które będziesz spotykać bez przerwy:

• c’est / il est (lekcja 13) — c’est używa être: C’est un livre. Il est tard.
• il y a („jest / są”, lekcja 13) — zbudowane na avoir: Il y a un problème. Il y a deux chats.
• passé composé (lekcje 20-21) — czas przeszły łączy czasownik posiłkowy (avoir lub être) z imiesłowem czasu przeszłego: J’ai mangé (jadłem), Je suis allé (poszedłem).

Opanuj teraz te sześcioformowe paradygmaty, a reszta kursu będzie stać na solidnym fundamencie.

Formy i schematy

Zwróć uwagę na elizję: je zmienia się w j’ przed samogłoską ai -> j’ai. Pisaną liaison słychać w nous avons (dźwięk z), vous avez, ils ont / elles ont (dźwięk z) — nie myl ils sont (oni są) z ils ont (oni mają).

Kluczowe idiomy z avoir + rzeczownik (bez przedimka):

Przykłady

Typowe błędy

• Je suis vingt ans -> J’ai vingt ans — francuski dla wieku używa avoir, a nie être.
• Je suis faim -> J’ai faim — głód i inne doznania wyraża się za pomocą avoir + rzeczownik.
• Il a un problème dans la rue (dla „jest / są”) -> Il y a un problème — „jest / są” to stały zwrot il y a, a nie samo avoir.
• Ils sont deux voitures -> Ils ont deux voitures — nie myl ils sont (oni są) z ils ont (oni mają).
• Je ai un frère -> J’ai un frère — je musi ulec elizji do j’ przed samogłoską.
• Vous etes en retard -> Vous êtes en retard — zachowaj cyrkumfleks na êtes.

Wskazówki

• Poćwicz na głos sześć form każdego czasownika, aż staną się automatyczne — będziesz ich używać w każdej kolejnej lekcji.
• Angielskie „być + wiek/głodny/zimno/przestraszony” niemal zawsze staje się francuskim avoir + rzeczownik. Tłumacz sens, nie słowa.
• Il y a jest nieodmienne: brzmi tak samo dla jednej rzeczy i dla wielu — il y a un livre, il y a dix livres.
• Posłuchaj liaison: ils ont ma dźwięk z, ils sont go nie ma — to w mowie odróżnia „mieć” od „być”.
• Czas przeszły wybiera jeden z tych dwóch czasowników jako swój posiłkowy, więc znajomość ich już teraz to inwestycja na lekcje 20-21.
• Przed samogłoską je -> j’ tylko z avoir (j’ai); être zaczyna się od spółgłoski, więc nigdy tu nie ulega elizji (je suis).