W skrócie

Słowa nieokreślone wskazują na bliżej nieokreślone osoby (alguien/nadie), rzeczy (algo/nada) i ilości (alguno, todo, mucho…). Wiele z nich zgadza się w rodzaju i liczbie; słowa przeczące (nadie, nada, ninguno) nadal wymagają no przed czasownikiem, gdy występują po nim.

Zasada

Osoby i rzeczy — cztery nieodmienne zaimki. Nigdy nie zmieniają formy:

• alguien (ktoś) czy nadie (nikt) — tylko osoby.
• algo (coś) czy nada (nic) — tylko rzeczy.
• Przymiotnik po algo/nada jest zawsze w rodzaju męskim liczby pojedynczej (algo nuevo, nada interesante), a de łączy je z rzeczownikiem lub bezokolicznikiem: algo de azúcar, nada de dinero, algo de comer.

alguno / ninguno (jakiś / żaden). Użyte jako przymiotniki lub zaimki, zgadzają się: alguno/alguna/algunos/algunas, ninguno/ninguna. Przed rzeczownikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej ulegają apokopie (tracą -o) -> algún, ningún: algún día, ningún problema. ninguno jest niemal zawsze w liczbie pojedynczej („żaden ani jeden”); liczba mnoga ningunos/-as jest rzadka. Jako zaimki często łączą się z de + rzeczownikiem lub zaimkiem w liczbie mnogiej, a czasownik zgadza się z zaimkiem, nie z grupą: Ninguno de los libros es mío, Alguna de las llaves abre esta puerta (przy liczbie mnogiej algunos/-as czasownik też jest w liczbie mnogiej).

Zgoda przecząca (podwójne przeczenie). Gdy słowo przeczące (nada, nadie, nunca, ninguno) stoi po czasowniku, trzeba zachować no przed czasownikiem: No veo a nadie. Gdy stoi przed czasownikiem, opuszcza się no: Nadie viene. (Zob. lekcję 11.)

Kwantyfikatory. Większość zgadza się w rodzaju i liczbie ze swoim rzeczownikiem:

• todo/-a/-os/-as (cały/każdy): todo el día (cały dzień) czy todos los días (każdego dnia).
• mucho, poco, demasiado, tanto oraz varios/-as wszystkie się zgadzają: muchas casas, demasiada sal.
• bastante zgadza się tylko w liczbie: bastante/bastantes.
• otro/-a/-os/-as znaczy „inny/inna” — nigdy nie stawiaj przed nim przedimka nieokreślonego (un otro jest błędne) — przedimek określony jest w porządku: el otro día, los otros libros.
• cada (każdy) jest nieodmienne: cada día, cada dos horas.
• mucho, poco, demasiado, tanto i bastante są nieodmienne, gdy określają czasownik, przymiotnik lub inny przysłówek — nie ma wtedy rzeczownika, z którym miałyby się zgadzać: trabaja mucho, la sopa está demasiado caliente, habla bastante deprisa. Porównaj demasiada sal z demasiado salada. Przed przymiotnikiem lub przysłówkiem mucho i tanto zmieniają się w muy i tan: muy alto, tan deprisa.

Formy i schematy

Słowa twierdzące i ich przeczące odpowiedniki:

Kwantyfikatory i sposób ich zgadzania się:

Przykłady

Typowe błędy

• un otro café -> otro café — nigdy nie stawiaj przedimka nieokreślonego przed otro; ono już znaczy „inny”.
• ¿Tienes alguno libro? -> ¿Tienes algún libro? — przed rzeczownikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej alguno ulega apokopie do algún.
• No tengo ningunos amigos -> No tengo ningún amigo — ninguno zwykle występuje w liczbie pojedynczej; używaj go nawet tam, gdzie angielski mówi „any” w liczbie mnogiej.
• Ninguno de los libros son míos -> Ninguno de los libros es mío — podmiotem jest ninguno, które jest w liczbie pojedynczej; rzeczownik w liczbie mnogiej po de jest tylko jego dopełnieniem.
• Veo nada -> No veo nada — przeczenie stojące po czasowniku nadal wymaga no przed czasownikiem (podwójne przeczenie).
• ¿Quieres alguien? -> ¿Quieres algo? — alguien dotyczy tylko osób; dla rzeczy użyj algo.
• Todos el día -> Todo el día — „cały dzień” to liczba pojedyncza todo el día; todos los días znaczy „każdego dnia”.
• La sopa está demasiada caliente -> La sopa está demasiado caliente — przed przymiotnikiem kwantyfikator jest przysłówkiem i nigdy się nie zgadza; zgadza się tylko przymiotnik.

Wskazówki

• Ucz się ich parami: alg- = twierdzące (algo/alguien/alguno), n- = przeczące (nada/nadie/ninguno).
• Wyzwalacz apokopy: uno, alguno, ninguno (a także primero, tercero) tracą -o tylko przed rzeczownikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej -> un, algún, ningún.
• Jeśli słowo przeczące stoi po czasowniku, zdanie nadal wymaga no: No… nada / nadie / ninguno. Hiszpański uwielbia podwójne przeczenie.
• cada nigdy się nie zmienia; każdy inny kwantyfikator z tabeli zgadza się ze swoim rzeczownikiem — a bez rzeczownika obok w ogóle się nie zgadza.
• Użyj osobowego a przed alguien/nadie/alguno, gdy są dopełnieniem oznaczającym osoby: No veo a nadie.