W skrócie

Czas przeszły prosty (pretérito indefinido) to czas dla zakończonych czynności przeszłych widzianych jako całość: Ayer comí paella. Naucz się regularnych końcówek -é / -í, kilku zmian pisowni w formie yo oraz zwartego zestawu mocnych, nieregularnych tematów (tuve, hice, fui).

Zasada

Użyj czasu przeszłego prostego dla czynności, która jest zakończona i postrzegana jako pojedyncze, domknięte zdarzenie: Ayer comí paella (Wczoraj zjadłem paellę). To czas do opowiadania sekwencji zdarzeń przeszłych — Me levanté, desayuné y salí de casa — i łączy się z wyrażeniami czasu zakończonego: ayer, anoche, la semana pasada, el año pasado, en 2010, hace dos años.

Końcówki regularne. Odetnij -ar/-er/-ir i dodaj końcówki. Co ważne, -er i -ir mają te same końcówki:

Formy yo (-é/-í) i él (-ó/-ió) mają akcent pisany — pomiń go, a zmienisz osobę albo czas. (Zauważ, że hablamos / vivimos wyglądają identycznie jak w czasie teraźniejszym; rozstrzyga kontekst.)

Zmiana pisowni w formie yo. Żeby zachować brzmienie, czasowniki na -car/-gar/-zar zmieniają się przed -é:

• -car -> -qué: buscar -> busqué, tocar -> toqué
• -gar -> -gué: llegar -> llegué, pagar -> pagué
• -zar -> -cé: empezar -> empecé, cruzar -> crucé

i -> y w 3. osobie. W czasownikach na -er/-ir, których temat kończy się na samogłoskę, nieakcentowane i zmienia się w y: leer -> leyó, leyeron; oír -> oyó, oyeron; caer -> cayó, cayeron. Pozostałe osoby zachowują i, ale po temacie na a, e lub o tworzy ono osobną sylabę i przyjmuje akcent: leí, leíste, leísteis; oí, oímos, oísteis.

Formy i schematy

Mocne czasy przeszłe proste. Kluczowa grupa ma nieregularny temat oraz specjalny zestaw końcówek bez akcentu (-e, -iste, -o, -imos, -isteis, -ieron):

hacer zmienia się w hizo (c -> z przed o). Tematy kończące się na -j (decir, traer, conducir -> conduje) tracą i w formie ellos: dijeron, trajeron (a nie „dijieron”). Czasownik zbudowany na jednym z nich zachowuje jego temat: proponer -> propuse, obtener -> obtuve, mantener -> mantuve, atraer -> atraje; a każdy czasownik na -ducir zachowuje się jak conducir: traducir -> traduje, tradujeron.

Całkowicie nieregularne. ser i ir mają jeden wspólny czas przeszły prosty (rozróżnia je kontekst); dar i ver są krótkie:

fui, fue, di, dio, vi, vio to jedna sylaba, więc nie mają akcentu pisanego: dio, nigdy dió; fue, nigdy fué; vio, nigdy vió.

Przykłady

Typowe błędy

• hablo czy habló — hablo = „mówię” (czas teraźniejszy), habló = „powiedział” (czas przeszły prosty); cała różnica to akcent na końcu.
• hació -> hizo — hacer jest mocny (temat hic-/hiz-), więc forma él to hizo, a nie regularne „hació”.
• tení / poní -> tuve / puse — nie dodawaj regularnych końcówek do zwykłego tematu; czasowniki mocne używają specjalnego tematu z nieakcentowanymi końcówkami.
• dijieron -> dijeron — temat na j (decir, traer, conducir) traci i w formie ellos.
• llegé -> llegué — czasowniki na -gar wstawiają u przed -é, żeby zachować twarde brzmienie g.
• leó -> leyó — między dwiema samogłoskami nieakcentowane i zmienia się w y.
• oisteis -> oísteis — poza trzecią osobą i zostaje, a po temacie na a, e lub o potrzebuje akcentu (leí, leíste, oímos).

Wskazówki

• Dwa miejsca na akcent w paradygmatach regularnych: -é (yo) i -ó (él/ella). Nie są opcjonalne.
• Mocne czasy przeszłe proste są bez akcentu na ostatniej sylabie — tuve/tuvo, hice/hizo, vine/vino — więc bez akcentu pisanego, w przeciwieństwie do hablé/habló; bez akcentu też przy jednosylabowych fui, fue, di, dio, vi, vio.
• Naucz się ser i ir jako jednej grupy: ich czas przeszły prosty jest identyczny (fui, fuiste, fue…).
• Zmiana pisowni -car/-gar/-zar dotyczy tylko formy yo (busqué, llegué, empecé); reszta jest regularna.
• Sięgaj po czas przeszły prosty, gdy czynność jest zakończona i datowana: ayer, anoche, la semana pasada, el año pasado.