Łączenie i miejsce zaimków dopełnienia
A2 La combinación y colocación de pronombres 23 / 49
W skrócie
Gdy czasownik ma dwa zaimki dopełnienia, dopełnienie dalsze stoi przed bliższym (me lo da), le/les zmienia się w se przed lo/la/los/las (se lo doy, nigdy „le lo”), a para porusza się jako jedna całość — przed czasownikiem albo doczepiona (z akcentem pisanym) do bezokolicznika, gerundio lub formy rozkazującej twierdzącej.
Zasada
W zdaniu często występuje jednocześnie dopełnienie dalsze i bliższe, i zastępujesz oba zaimkami. Wynik regulują trzy zasady.
Zasada 1 — Dalsze przed bliższym. Zaimek dopełnienia dalszego zawsze stoi pierwszy, bliższego drugi: Me lo da (on daje to mnie), Te la enseño (pokazuję to tobie). Zapamiętaj skrót: DB = dalsze, potem bliższe.
Zasada 2 — le/les zmienia się w se przed lo/la/los/las. Nigdy nie można powiedzieć „le lo” ani „les las”. Gdy zaimek dopełnienia dalszego 3. osoby (le/les) spotyka zaimek dopełnienia bliższego 3. osoby (lo/la/los/las), le/les zmienia się w se:
Le doy el libro -> Se lo doy. · Les mando las fotos -> Se las mando.
To se nie jest zwrotne — to po prostu przebrane le/les. Ponieważ se ukrywa, o kogo chodzi, dodaj a él / a ella / a usted / a ellos, żeby doprecyzować: Se lo doy a ella.
Zasada 3 — Umieść parę razem. Oba zaimki nigdy się nie rozdzielają. Stoją albo:
- przed czasownikiem w formie osobowej: Me lo da. / Se lo di.
- doczepione do bezokolicznika, gerundio lub formy rozkazującej twierdzącej, jako jedno słowo: va a dármelo / dándomelo / dámelo.
Przy bezokoliczniku lub gerundio możesz też wysunąć parę na przód: me lo va a dar = va a dármelo. Ale przy formie rozkazującej przeczącej para stoi przed czasownikiem: No me lo digas. W czasie złożonym (lekcja 25) para stoi przed haber i nigdy nie doczepia się do imiesłowu: me lo ha dado, nigdy „ha dádomelo”.
Same formy rozkazujące pojawią się później — lekcja 28 (twierdząca tú/vosotros) i lekcja 41 (usted, ustedes oraz wszystkie przeczące); tutaj przyjmij je jako gotowe: dámelo -> no me lo des (tú) · dádmelo -> no me lo deis (vosotros) · démelo -> no me lo dé (usted) · dénmelo -> no me lo den (ustedes).
Akcent pisany przy doczepianiu. Doczepienie dwóch zaimków do czasownika dodaje sylaby, więc czasownik niemal zawsze wymaga akcentu pisanego, żeby zachować pierwotny akcent wymowy: da -> dámelo, dar -> dártelo, diciendo -> diciéndomelo, trae -> tráemela.
Formy i schematy
Łączenie zaimków (dalsze + bliższe):
| Forma pełna | Forma połączona | Znaczenie |
|---|---|---|
| Me da el libro | Me lo da | On daje to mnie |
| Te da la carta | Te la da | On daje to tobie |
| Le da el libro (a él) | Se lo da | On daje to jemu |
| Nos da los libros | Nos los da | On daje je nam |
| Les da las cartas | Se las da | On daje je im |
Gdzie stoi para:
| Forma czasownika | Miejsce | Przykład |
|---|---|---|
| czasownik w formie osobowej | przed | Se lo digo. |
| czas złożony (haber + imiesłów) | przed czasownikiem posiłkowym, nigdy doczepiona | Se lo he dado. |
| bezokolicznik | doczepiona (albo przed) | Voy a decírselo. / Se lo voy a decir. |
| gerundio | doczepiona (albo przed) | Estoy diciéndoselo. / Se lo estoy diciendo. |
| forma rozkazująca twierdząca | doczepiona (obowiązkowo) | Dígaselo. / Dámelo. |
| forma rozkazująca przecząca | przed | No se lo diga. |
Przykłady
| Español | Polski |
|---|---|
| ¿El libro? Te lo doy mañana. | Ta książka? Dam ci ją jutro. |
| ¿Las llaves? Se las devuelvo a Ana hoy. | Te klucze? Oddam je Anie dzisiaj. |
| Quiero comprárselo a mi hijo. | Chcę to kupić dla mojego syna. |
| ¿Me lo puedes explicar? | Możesz mi to wyjaśnić? |
| ¡Dámelo, por favor! | Daj mi to, proszę! |
| No se lo digas a nadie. | Nie mów tego nikomu. |
| Estoy enviándoselo ahora. | Wysyłam mu to teraz. |
| Se lo conté todo a ella. | Powiedziałem jej wszystko. |
Typowe błędy
- Le lo doy -> Se lo doy - le/les zmienia się w se przed lo/la/los/las; „le lo” jest niemożliwe.
- Lo me da -> Me lo da — dopełnienie dalsze (me) stoi przed bliższym (lo), nigdy odwrotnie.
- Damelo -> Dámelo — doczepienie dwóch zaimków do formy rozkazującej wymaga akcentu pisanego, żeby zachować akcent wymowy.
- No díselo -> No se lo digas — przy formie rozkazującej przeczącej para stoi przed czasownikiem, a nie doczepiona.
- Se doy el libro (jako pełne zdanie) -> Se lo doy — se zastępuje le tylko wtedy, gdy następuje po nim zaimek dopełnienia bliższego lo/la/los/las.
Wskazówki
- Skrót na kolejność: DB — dalsze, potem bliższe (me lo, te la, se los).
- „Dwa zaimki na literę «l» nie mogą stać obok siebie”: le/les + lo/la/los/las -> se lo / se la / se los / se las.
- Para jest nierozdzielna — przesuwaj obie razem, nigdy jednej przed czasownikiem, a drugiej po nim.
- Doczep i zaakcentuj: za każdym razem, gdy doczepiasz parę do bezokolicznika, gerundio lub formy rozkazującej twierdzącej, zapisz akcent (dar -> dármelo, di -> dímelo).
- Forma rozkazująca przecząca przesuwa parę z powrotem przed czasownik: dímelo -> no me lo digas.