W skrócie

Hiszpański wskazuje rzeczy na trzech stopniach oddalenia: este (ten, blisko mnie), ese (tamten, blisko ciebie), aquel (tamten, daleko stąd). Każdy zgadza się z rzeczownikiem; forma rodzaju nijakiego esto / eso / aquello wskazuje ideę albo nienazwaną rzecz.

Zasada

Tam, gdzie polski i angielski mają dwa zaimki wskazujące (ten / tamten), hiszpański ma trzy, dopasowane do tego, kto jest blisko danej rzeczy:

• este — blisko mówiącego (aquí, „tutaj”);
• ese — blisko słuchacza (ahí, „tam, przy tobie”);
• aquel — daleko od obu (allí / allá, „tam daleko”).

Krok 1 – wybierz według odległości: este / ese / aquel.

Krok 2 – uzgodnij z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie, i postaw przed rzeczownikiem: este libro, esta casa, estos coches, estas mesas.

Krok 3 – idea albo nieznana rzecz -> rodzaj nijaki esto / eso / aquello. Są nieodmienne, nigdy nie towarzyszą rzeczownikowi i odnoszą się do całej sytuacji albo do czegoś, czego jeszcze nie potrafisz nazwać: ¿Qué es esto? / Eso es verdad. Zakazany jest rzeczownik zaraz po nich, nie następujące po nich zdanie. Regularnie łączą się z takim zdaniem (esto que me cuentas, eso que dices), łączą się z todo (todo eso) i biorą de + bezokolicznik, żeby nazwać cały nawyk (eso de llegar tarde, „ta sprawa ze spóźnianiem się”).

Te same odmienne przez rodzaj słowa pełnią też funkcję zaimków („ten”, „tamten”): Quiero este. Zaimek można doprecyzować zwrotem z de, mówiącym który to: aquel del fondo, esa del escaparate. Dawny znak akcentu (éste) jest dziś opcjonalny według zaleceń RAE, a we współczesnym piśmie zwykle się go pomija. Odległość w czasie działa jak odległość w przestrzeni: aquellos años = „tamte (dawne) lata”.

Formy i schematy

Każdy stopień łączy się z przysłówkiem miejsca:

W zdaniu doczep przysłówek miejsca przez de — po rzeczowniku albo od razu po zaimku: esa silla de ahí, este de aquí, aquellas de allí.

Przykłady

Typowe błędy

• esto libro -> este libro — esto to forma rodzaju nijakiego i nigdy nie towarzyszy rzeczownikowi; przy rzeczowniku użyj este / esta / estos / estas.
• esta problema -> este problema — problema jest rodzaju męskiego (grecki wyraz na -ma), więc bierze este.
• ese casas -> esas casas — zaimek wskazujący zgadza się w rodzaju i liczbie; casas jest rodzaju żeńskiego w liczbie mnogiej.
• ¿Ves eso casa? -> ¿Ves esa casa? — dla znanego rzeczownika użyj formy odmiennej przez rodzaj, nie formy rodzaju nijakiego eso / esto.
• aquel dla czegoś przy słuchaczu -> ese — aquel zostaw dla rzeczy dalekich od was obojga.

Wskazówki

• Odwzoruj te trzy formy na odległość od ciebie: este = tutaj (aquí), ese = tam przy tobie (ahí), aquel = tam daleko (allí).
• Forma rodzaju nijakiego esto / eso / aquello nie ma rodzaju ani liczby mnogiej — używaj jej tylko dla idei albo nienazwanych rzeczy (¿Qué es esto?).
• Formy odmienne przez rodzaj pełnią też funkcję zaimków, więc „ten” to po prostu este / esta — nie trzeba żadnego dodatkowego słowa.
• Akcent na formach zaimkowych (éste, ése) jest dziś opcjonalny; formy rodzaju nijakiego esto / eso / aquello nigdy nie mają akcentu.
• ese i aquel rozciągają się też na czas: aquellos años = „tamte (odległe) lata”.