Czasowniki modalne: dedukcja i przypuszczenie
B1 Modals of deduction & speculation 42 / 50
W skrócie
Czasowników modalnych, takich jak must, can’t, might/may/could, używamy, by powiedzieć, jak bardzo pewni jesteśmy jakiegoś faktu na podstawie posiadanych dowodów. To dedukcja (wyciąganie wniosków), a nie obowiązek czy umiejętność.
Zasada
Kiedy czegoś nie wiemy na pewno, zgadujemy na podstawie dowodów. Czasownik modalny pokazuje, jak mocne jest to przypuszczenie.
Sytuacje teraźniejsze (czasownik modalny + forma podstawowa czasownika):
| Czasownik modalny | Stopień pewności | Znaczenie |
|---|---|---|
| must | na pewno prawda | „Jedyne logiczne wyjaśnienie” |
| can’t / couldn’t | na pewno nieprawda | „To niemożliwe” |
| might / may / could | może prawda, może nie | „To możliwe” |
| should / ought to | spodziewane, ale niepewne w 100% | „Spodziewam się tego” |
Rozumowanie zawsze wynika z dowodów:
- The light’s on, so she must be home. (dowód -> pewność, że tak)
- He can’t be hungry - he just ate. (dowód -> pewność, że nie)
- I’m not sure where Tom is; he might be at the gym. (otwarta możliwość)
Ważne: przeciwieństwem must be (pewność, że to prawda) jest can’t be (pewność, że to nieprawda), a NIE mustn’t be. Do dedukcji nie używamy mustn’t.
Sytuacje przeszłe (czasownik modalny + have + imiesłów bierny): wyciągamy wnioski o czymś, co już się wydarzyło.
| Schemat | Znaczenie |
|---|---|
| must have + III forma | Jestem pewien, że to się wydarzyło |
| can’t have / couldn’t have + III forma | Jestem pewien, że to się nie wydarzyło |
| might / may / could have + III forma | może się to wydarzyło |
| should have + III forma* | spodziewam się, że to się już wydarzyło |
*W dedukcji „they should have arrived by now” oznacza: spodziewam się, że już przyjechali. To coś innego niż użycie „should have” w znaczeniu żalu lub krytyki w lekcji 26.
Formy i schematy
| Czas | Pewność: TAK | Pewność: NIE | Możliwe | Spodziewane |
|---|---|---|---|---|
| Teraźniejszość | must be / do | can’t / couldn’t be / do | might / may / could be / do | should / ought to be / do |
| Przeszłość | must have done | can’t / couldn’t have done | might / may / could have done | should / ought to have done |
Uwagi:
- Czasownik po czasowniku modalnym zawsze występuje w formie podstawowej (be, go, know), nigdy jako to be czy is.
- Dla przeszłości zawsze używaj have + imiesłowu biernego (have gone, have known, have left).
- Dla czynności trwających użyj formy Continuous: She must be working late. / He might have been sleeping.
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| Their car’s in the drive, so they must be at home. | Dowód -> pewność, że to prawda (teraźniejszość). |
| You can’t be tired already - we’ve only just started! | Pewność, że to NIEPRAWDA; przeciwieństwo must be, a nie mustn’t. |
| The keys aren’t here; I might have left them at work. | Możliwe, w przeszłości: might + have + III forma. |
| Nobody’s answering. They could be asleep. | Otwarta możliwość dotycząca teraz. |
| She can’t have heard the news - she looks so happy. | Pewność, że to się nie wydarzyło; can’t + have + III forma. |
| The match started at six, so it should be finishing now. | To, czego się spodziewam (dedukcja), a nie pewność. |
| He must have missed the bus; he’s never this late. | Logiczny wniosek dotyczący przeszłości. |
| They may not know the way - send them the map. | may not = może nie (to nie to samo co can’t). |
Typowe błędy
- She mustn’t be home. -> She can’t be home. — żeby wyrazić „na pewno nieprawda”, użyj can’t, nigdy mustn’t.
- He must left already. -> He must have left already. — dedukcja o przeszłości wymaga have + imiesłowu biernego.
- It might to rain. -> It might rain. — po czasowniku modalnym użyj samej formy podstawowej (bez to).
- They can’t be missed the train. -> They can’t have missed the train. — dla przeszłości użyj have + III formy.
- You must to be joking. -> You must be joking. — między czasownikiem modalnym a czasownikiem nie wstawiaj to.
Wskazówki
- Najpierw określ swoją pewność, a potem wybierz czasownik modalny: 90%+ tak = must; 90%+ nie = can’t; 50/50 = might/may/could; „spodziewam się, że tak” = should.
- Sposób na zapamiętanie: must i can’t to dwa pewne siebie bliźniaki; might/may/could to te niepewne.
- Dla wszystkiego, co dotyczy przeszłości, po tym samym czasowniku modalnym po prostu wstaw have + imiesłów bierny: must be -> must have been.
- Nie myl znaczeń must (w lekcji 26 = obowiązek; tutaj = pewność) ani can (w lekcji 17 = umiejętność; tutaj can’t = niemożliwość).