Przyimki zależne
B1 Dependent prepositions 43 / 50
W skrócie
Po wielu czasownikach, przymiotnikach i rzeczownikach zawsze występuje jeden stały przyimek (depend on, good at, a reason for). Zwykle nie ma tu logicznej zasady, więc każdego słowa uczysz się razem z jego przyimkiem jako jednego bloku wyrazowego.
Zasada
Niektóre słowa „ciągną” za sobą określony przyimek. Nie wybieramy go ze względu na jego własne znaczenie — on po prostu „należy” do danego słowa, dlatego nazywamy go przyimkiem zależnym.
- Czasowniki: depend on, listen to, wait for, belong to, agree with, apologise for, believe in, concentrate on, succeed in.
- Przymiotniki: good/bad at, interested in, afraid/scared of, keen on, proud of, married to, similar to, different from, responsible for, worried about.
- Rzeczowniki: a reason for, an increase in, the answer to, a solution to.
Dwie ważne kwestie:
- Po przyimku czasownik przyjmuje formę -ing (gerundium), nigdy bezokolicznika: interested in learning, good at cooking, instead of waiting. Dotyczy to sytuacji, w której po przyimku stoi czasownik; jeśli po przyimku następuje całe zdanie pytające (what, why, how, whether…), zdanie to zachowuje swój zwykły czasownik: It depends on what the manager decides. (Więcej o -ing i to w lekcji 27.)
- Niektóre słowa przyjmują różne przyimki w zależności od znaczenia. Często pokrywa się to z czasownikami frazowymi (lekcja 29): look at (skierować wzrok), look for (próbować znaleźć), look after (zajmować się); think about (rozważać), think of (mieć opinię / pomysł); arrive at (miejsce/budynek), arrive in (miasto/kraj).
Te połączenia rzadko pokrywają się z Twoim językiem ojczystym, więc nie tłumacz ich — zapamiętaj cały blok wyrazowy.
Formy i schematy
| Schemat | Przykład | Uwaga |
|---|---|---|
| czasownik + przyimek + rzeczownik | She depends on her sister. | pomoc, wsparcie |
| czasownik + przyimek + -ing | He apologised for being late. | nie „for be late” |
| przymiotnik + przyimek + rzeczownik | I’m worried about the exam. | uczucie |
| przymiotnik + przyimek + -ing | They’re keen on travelling. | entuzjazm |
| rzeczownik + przyimek + rzeczownik | There’s a reason for the delay. | przyczyna |
| rzeczownik + przyimek + -ing | The key to passing is practice. | tu po to gerundium |
| czasownik/przymiotnik + przyimek + zdanie | I’m worried about why she left. | to zdanie, więc nie -ing |
Uważaj: kiedy to jest przyimkiem (jak w look forward to, the answer to), kolejny czasownik ma formę -ing: I look forward to meeting you. Kiedy to jest częścią bezokolicznika (want to go), po nim stoi forma podstawowa czasownika. Porównaj oba przypadki w lekcji 27.
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| Success depends on hard work, not luck. | czasownik + on + rzeczownik |
| Please listen to your teacher carefully. | nie „listen me” — wymagane jest to |
| We waited for the bus for twenty minutes. | wait for, a nie samo „wait” |
| Maria is really good at drawing cartoons. | przymiotnik + at + -ing |
| I’m interested in learning Japanese next year. | przyimek + gerundium |
| He apologised for forgetting my birthday. | for + -ing, a nie „for forget” |
| Can you look after my cat this weekend? | look after = zajmować się |
| I spent an hour looking for my keys. | look for = próbować znaleźć (inne znaczenie) |
| There must be a reason for the price increase. | rzeczownik + for |
| Your phone is quite similar to mine. | przymiotnik + to |
Typowe błędy
- depend of -> depend on — ten czasownik łączy się z on, nigdy z of.
- good in maths -> good at maths — umiejętności i zdolności łączą się z at.
- interested in to travel -> interested in travelling — czasownik po przyimku musi mieć formę -ing.
- different than / different to -> different from — standardowa forma na poziomie B1 to from (w angielskim brytyjskim dopuszczalne jest też to, ale naucz się from).
- married with -> married to — żonaty/zamężna łączy się z osobą przez to, a nie przez with.
- listen the radio / wait the bus -> listen to the radio, wait for the bus — nie pomijaj przyimka.
Wskazówki
- Prowadź własną listę: zapisuj każde nowe słowo razem z jego przyimkiem i pełnym zdaniem przykładowym. Ucz się ich jako trzywyrazowych bloków: „afraid-of-spiders”, „responsible-for-sales”.
- Po każdym przyimku czasownik przyjmuje formę -ing (zdanie z what / why / how / whether zachowuje swój własny czasownik). Jeśli dane słowo można zastąpić rzeczownikiem, pasuje tam też forma -ing: good at chess -> good at playing chess.
- Kiedy dane słowo ma dwa przyimki, przyimek zwykle wskazuje na znaczenie (look after czy look for) — zobacz lekcję 29 o czasownikach frazowych.
- Nie zakładaj, że w Twoim języku występuje ten sam przyimek — prawie nigdy tak nie jest. Ufaj blokowi wyrazowemu, nie tłumaczeniu.