Question tags i pytania pośrednie

B1 Question tags & indirect questions 40 / 50

W skrócie

Question tag (dopytanie na końcu zdania) to krótkie pytanie dodane na końcu zdania twierdzącego, aby je sprawdzić lub potwierdzić: You’re coming, aren’t you? Pytanie pośrednie (zależne) to grzeczniejszy sposób pytania, używający szyku zdania twierdzącego: Could you tell me where the station is?

Zasada

Question tags

Dodaj mini-pytanie na końcu zdania twierdzącego. Dwie rzeczy się zmieniają lub kopiują:

Twierdzenie i przeczenie zamieniają się miejscami. Zdanie twierdzące dostaje przeczącą doczepkę; zdanie przeczące dostaje twierdzącą doczepkę.
Czasownik posiłkowy + zaimek. Doczepka powtarza czasownik posiłkowy, modalny lub BE ze zdania. Jeśli go nie ma (Present/Past Simple), użyj do / does / did. Następnie dodaj zaimek (nie rzeczownik).

Zdanie	+ / -	Doczepka	Całe zdanie
You are coming	twierdzące	aren’t you?	You’re coming, aren’t you?
She doesn’t smoke	przeczenie	does she?	She doesn’t smoke, does she?
They have left	twierdzące	haven’t they?	They’ve left, haven’t they?
He can swim	twierdzące	can’t he?	He can swim, can’t he?
Tom works here	twierdzące	doesn’t he?	Tom works here, doesn’t he?
You didn’t call	przeczenie	did you?	You didn’t call, did you?

Zaimek musi zgadzać się z podmiotem: Tom is late, isn’t he? (a nie ~~isn’t Tom~~). Jeśli zdanie ma więcej niż jedną część, doczepka kopiuje zdanie główne i ignoruje resztę: Even though the shop is shut, you can order online, can’t you?

Przypadki specjalne

Zdanie	Doczepka	Przykład
I am …	aren’t I?	I’m next, aren’t I?
I’m not …	am I?	I’m not late, am I?
Tryb rozkazujący (prośba)	will you? / won’t you? / can you?	Close the door, will you?
Let’s …	shall we?	Let’s start, shall we?
There is / are …	isn’t there? / aren’t there?	There’s a problem, isn’t there?
nothing / something (podmiot)	it	Nothing’s wrong, is it?
nobody / somebody / everybody	they (+ czasownik posiłkowy w liczbie mnogiej)	Somebody called, didn’t they? / Everybody has arrived, haven’t they?

Ponieważ ten zaimek to they, czasownik posiłkowy w doczepce przechodzi na liczbę mnogą (is -> are, has -> have, does -> do): Everybody is here, aren’t they? / Nobody has replied, have they?

Słowa przeczące takie jak never, hardly, rarely, seldom, no, nothing, nobody już czynią zdanie przeczącym, więc doczepka jest twierdząca: He never calls, does he? / You’ve hardly eaten, have you?

Intonacja (te same słowa, różne znaczenie):

Intonacja opadająca = oczekujesz, że słuchacz się zgodzi (to nie jest prawdziwe pytanie): It’s a lovely day, isn’t it?↘
Intonacja wznosząca = prawdziwe pytanie; naprawdę nie znasz odpowiedzi: You locked the door, didn’t you?↗

Pytania pośrednie (zależne)

Pytanie bezpośrednie jest ukryte wewnątrz dłuższego, grzeczniejszego zdania. Dwie zasady:

Szyk zdania twierdzącego — podmiot przed czasownikiem. Bez inwersji pytającej.
Bez do / does / did jako czasownika pomocniczego w pytaniu.

Pytanie bezpośrednie	Pośrednie (grzeczne)
Where is the station?	Could you tell me where the station is?
What time does it start?	I wonder what time it starts.
Is the shop open?	Do you know if/whether the shop is open?
When did they leave?	Do you know when they left?

W pytaniach ogólnych połącz za pomocą if lub whether: Do you know if it’s open? W pytaniach z wh- zachowaj słowo wh-: I wonder what it costs.

Formy i schematy

Wzór question tag: Statement + , + (opposite polarity) auxiliary/BE/do + pronoun ?

Czasownik w zdaniu	Doczepka używa
am / is / are / was / were	tej samej formy BE
have / has / had (czasownik posiłkowy)	have / has / had
can, will, should, must itd.	tego samego czasownika modalnego
Present Simple (bez czasownika posiłkowego)	do / does
Past Simple (bez czasownika posiłkowego)	did

Wyjątek — must: skopiuj je tylko wtedy, gdy oznacza powinność (You must sign the form, mustn’t you?); przy wniosku (dedukcji) doczepka pochodzi ze zdania leżącego pod spodem: She must be tired, isn’t she? / He must have left early, didn’t he? (a nie ~~mustn’t she~~).

Wstępy do pytań pośrednich (dalej szyk zdania twierdzącego): Could you tell me … / Do you know … / I wonder … / Would you mind telling me … / I’d like to know … + słowo wh- / if / whether + podmiot + czasownik.

Przykłady

English	Uwaga
You’ve finished your homework, haven’t you?	Zdanie twierdzące (have) -> doczepka przecząca.
She isn’t coming to the party, is she?	Zdanie przeczące -> doczepka twierdząca.
Let’s take a break, shall we?	Przypadek specjalny: Let’s zawsze bierze shall we.
I’m right, aren’t I?	Przypadek specjalny: I am -> aren’t I.
Pass me the salt, will you?	Prośba w trybie rozkazującym -> will you.
He never listens, does he?	never czyni zdanie przeczącym -> doczepka twierdząca.
Could you tell me where the toilets are?	Pośrednie: szyk zdania twierdzącego, bez inwersji.
Do you know if the train has left?	Pośrednie pytanie ogólne z if.

Typowe błędy

~~You’re tired, isn’t it?~~ -> You’re tired, aren’t you? — zaimek w doczepce musi zgadzać się z podmiotem.
~~I’m late, amn’t I?~~ -> I’m late, aren’t I? — stałą doczepką dla I am jest aren’t I.
~~She likes tea, likes she?~~ -> She likes tea, doesn’t she? — Present Simple wymaga do/does w doczepce, a nie czasownika głównego.
~~Could you tell me where is the station?~~ -> Could you tell me where the station is? — bez inwersji w pytaniach pośrednich.
~~Do you know does it open on Sundays?~~ -> Do you know if it opens on Sundays? — pomiń does; użyj if/whether w pytaniach ogólnych.

Wskazówki

Krótka zasada: twierdzenie + doczepka przecząca, przeczenie + doczepka twierdząca. Zmień polaryzację, skopiuj czasownik.
Brak czasownika posiłkowego w zdaniu? Doczepka używa do / does / did, aby dopasować się do czasu.
Szukaj ukrytych przeczeń (never, hardly, nobody, nothing) — zamieniają doczepkę na twierdzącą.
Dla pytań pośrednich najpierw zadaj sobie pytanie bezpośrednie w głowie, potem wyprostuj szyk zdania i pomiń do/does/did, gdy je osadzasz.