Zdania względne (ograniczające i nieograniczające)
B1 Relative clauses (defining & non-defining) 39 / 50
W skrócie
Zdanie względne dodaje informację o rzeczowniku, używając słów takich jak who, which, that, whose, where, when. Zdania ograniczające podają niezbędną informację i nie mają przecinków; zdania nieograniczające dodają informację dodatkową i są ujęte w przecinki.
Zasada
Zdanie względne stoi zaraz po rzeczowniku, który opisuje, i mówi, o który chodzi, albo podaje o nim więcej informacji.
Zdania ograniczające identyfikują rzeczownik. Bez nich zdanie jest niejasne albo oznacza coś innego. Nie mają przecinków.
- The woman who lives next door is a doctor. (która kobieta? ta)
Zdania nieograniczające podają dodatkową informację, którą można usunąć, a zdanie nadal będzie zrozumiałe. Są oddzielone przecinkami (jednym przecinkiem, jeśli zdanie kończy się tym zdaniem względnym).
- My neighbour, who is a doctor, lives next door. (już wiemy, o którego sąsiada chodzi)
Wybierz zaimek względny w zależności od tego, czym jest rzeczownik:
| Odnosi się do | Zaimek(-i) |
|---|---|
| ludzie | who, that (tylko ograniczające), whose |
| rzeczy / zwierzęta | which, that (tylko ograniczające), whose |
| przynależność | whose |
| miejsca | where |
| czas | when |
| powody | why (po the reason) |
W zdaniach ograniczających możesz pominąć zaimek, gdy jest dopełnieniem zdania: the film (that) I saw. Nie możesz go pominąć, gdy jest podmiotem: the man who called (a nie the man called).
W zdaniach nieograniczających używaj who lub which, nigdy that, i nigdy nie pomijaj zaimka.
Which może też odnosić się do całego poprzedniego zdania: He was late, which annoyed me.
Z przyimkami formalny wzorzec to przyimek + whom/which (the person to whom I spoke); w codziennej angielszczyźnie przyimek trafia na koniec (the person I spoke to).
Formy i schematy
| Typ | Przecinki? | Zaimki | Pominięcie zaimka? | that dozwolone? |
|---|---|---|---|---|
| Ograniczające | Nie | who, which, that, whose, where, when | Tak, jeśli dopełnienie | Tak |
| Nieograniczające | Tak | who, which, whose, where, when | Nie | Nie |
Podmiot a dopełnienie (ograniczające):
| Rola zaimka | Przykład | Można pominąć? |
|---|---|---|
| Podmiot | the man who called | Nie |
| Dopełnienie | the film (that) I saw | Tak |
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| The student who asked the question got top marks. | Ograniczające, zaimek w roli podmiotu — nie można go pominąć. |
| The cake (that) she baked was delicious. | Ograniczające, zaimek w roli dopełnienia — można go pominąć. |
| That’s the girl whose brother plays in the band. | whose wskazuje przynależność. |
| This is the café where we first met. | where dla miejsca. |
| Do you remember the day when we moved house? | when dla czasu. |
| My uncle, who lives in Canada, is visiting us. | Nieograniczające — dodatkowa informacja, przecinki, bez that. |
| The bridge, which was built in 1900, is closed. | Nieograniczające o rzeczy — użyj which, a nie that. |
| She passed the exam, which made everyone proud. | which odnosi się do całego poprzedniego zdania. |
| He is the colleague to whom I sent the report. | Formalny przyimek + whom. |
Typowe błędy
- My sister, that is a nurse, works nights. -> My sister, who is a nurse, works nights. — zdania nieograniczające nigdy nie używają that.
- The man who he called me was angry. -> The man who called me was angry. — nie dodawaj dodatkowego zaimka w roli podmiotu; who już jest podmiotem.
- This is the book what I read. -> This is the book (that) I read. — w zdaniach względnych używaj that/which, nigdy what.
- The town, where I was born, is small (oznacza konkretne miasto) -> The town where I was born is small. — bez przecinków, jeśli zdanie identyfikuje, o które miasto chodzi.
- Berlin which is in Germany is huge. -> Berlin, which is in Germany, is huge. — rzeczownik jednostkowy (unikalny) wymaga przecinków nieograniczających.
Wskazówki
- Test przecinka: jeśli możesz usunąć zdanie względne i nadal wiadomo, o kogo/co chodzi, użyj przecinków (nieograniczające). Jeśli usunięcie go traci sens, bez przecinków (ograniczające).
- Pomijaj zaimek tylko wtedy, gdy zaraz po nim następuje coś innego (nowy podmiot): the film I saw = dopełnienie pominięte; nigdy nie możesz pominąć who called.
- that to słowo tylko dla zdań ograniczających. Gdy tylko dodasz przecinki, przełącz się na who lub which.
- W zdaniach z przyimkiem wzorzec z przyimkiem na końcu (the person I spoke to) jest normalny w mowie; to whom zachowaj do tekstów formalnych.