Mowa zależna
B1 Reported speech 38 / 50
W skrócie
Mowa zależna (pośrednia) przekazuje to, co ktoś powiedział, bez cudzysłowu. Po czasowniku wprowadzającym w czasie przeszłym, takim jak said lub told, zwykle przesuwamy czas o jeden krok wstecz (nazywa się to przesunięciem czasu, ang. backshift) i dostosowujemy zaimki oraz słowa określające czas i miejsce.
Zasada
Mowa niezależna powtarza dokładne słowa w cudzysłowie: „I am tired.” Mowa zależna wkłada te słowa w zdanie z that (słowo that jest opcjonalne): She said (that) she was tired.
Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told, asked), przesuń czas o jeden krok wstecz.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| Present Simple (work) | Past Simple (worked) |
| Present Continuous (am working) | Past Continuous (was working) |
| Past Simple (worked) | Past Perfect (had worked) |
| Present Perfect (have worked) | Past Perfect (had worked) |
| will | would |
| can | could |
| may | might |
| must (powinność) | had to |
Zmieniamy też zaimki, aby pasowały do nowego mówiącego, oraz przesuwamy słowa określające czas i miejsce:
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| now | then |
| today | that day |
| tomorrow | the next day / the following day |
| yesterday | the day before |
| ago | before |
| here | there |
| this | that |
say a tell: tell wymaga dopełnienia osobowego (He told me…). say nie przyjmuje dopełnienia osobowego bezpośrednio (He said…, albo He said to me…). Zatem: He told me he was busy. / He said he was busy. (a nie He said me).
Pytania w mowie zależnej mają szyk zdania twierdzącego: bez inwersji i bez do/does/did. Dla pytań ogólnych użyj if lub whether; w pytaniach z wh- zachowaj słowo wh-.
- “Are you ready?” -> She asked if I was ready.
- „Where do you live?” -> He asked where I lived. (a nie where did I live)
Polecenia i prośby w mowie zależnej używają konstrukcji tell/ask + dopełnienie + bezokolicznik z to. W przeczeniach użyj not to.
- “Wait here.” -> She told me to wait.
- “Please don’t go.” -> He asked me not to go.
Przesunięcie czasu nie jest potrzebne, gdy czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym (She says she is tired) lub gdy stwierdzenie jest wciąż prawdziwe (He said the Earth is round). Po czasowniku wprowadzającym w czasie teraźniejszym czas po prostu pozostaje bez zmian; przy stwierdzeniu wciąż prawdziwym możesz albo zachować czas teraźniejszy, albo przesunąć go wstecz (He said the Earth was round też jest poprawne).
Formy i schematy
| Typ | Schemat | Przykład |
|---|---|---|
| Zdanie | said / told + (dopełnienie) + (that) + zdanie | He told me (that) he had finished. |
| Pytanie ogólne | asked + (dopełnienie) + if/whether + szyk zdania twierdzącego | She asked if I was coming. |
| Pytanie z Wh- | asked + (dopełnienie) + wh- + szyk zdania twierdzącego | He asked what I wanted. |
| Polecenie | told + dopełnienie + to + forma podstawowa czasownika | She told us to sit down. |
| Prośba | asked + dopełnienie + to + forma podstawowa czasownika | He asked me to help. |
| Przeczące polecenie/prośba | told/asked + dopełnienie + not to + forma podstawowa czasownika | She asked them not to wait. |
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| She said she was very busy. | teraźniejsze am/is -> przeszłe was po said. |
| He told me he had lost his keys. | przeszłe lost -> Past Perfect had lost. |
| They said they would call later. | will -> would. |
| I told her I couldn’t come to the party. | can’t -> couldn’t. |
| She asked if I had any questions. | pytanie ogólne -> if + szyk zdania twierdzącego. |
| He asked where the station was. | pytanie z wh-, bez did, bez inwersji. |
| The teacher told us to open our books. | polecenie -> tell + dopełnienie + bezokolicznik z to. |
| My mum says she is proud of me. | czasownik wprowadzający w czasie teraźniejszym -> bez przesunięcia czasu. |
Typowe błędy
- He said me he was late. -> He told me he was late. / He said he was late. — say nie przyjmuje dopełnienia osobowego; tell — tak.
- She asked where did I go. -> She asked where I went. — pytania w mowie zależnej mają szyk zdania twierdzącego, bez did.
- He asked me am I ready. -> He asked me if I was ready. — w pytaniu ogólnym użyj if/whether i przesuń czas.
- She told me wait. -> She told me to wait. — polecenia wymagają bezokolicznika z to.
- He said yesterday that he is tired. -> He said yesterday that he was tired. — przesuń is -> was po czasowniku przeszłym said.
Wskazówki
- Relacjonowanie pytań i poleceń pozostaje prostsze, jeśli pamiętasz: pytania stają się zdaniami twierdzącymi (bez do, bez inwersji), polecenia stają się bezokolicznikami z to.
- Szybkie sprawdzenie dla say/tell: jeśli zaraz po czasowniku jest osoba, użyj tell; jeśli nie, użyj say.
- Could, would, might i should nie przesuwają się już dalej — już wyglądają na „przeszłe”.
- Jeśli to, co zostało powiedziane, jest ogólną prawdą lub nadal jest prawdą, możesz zostawić czas teraźniejszy: She said water boils at 100°C.