Zaimki zwrotne i nieokreślone
A2 Reflexive & indefinite pronouns 30 / 50
W skrócie
Zaimki zwrotne (myself, yourself, …) odnoszą się do podmiotu, gdy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba: I cut myself. Zaimki nieokreślone (someone, anything, nobody, everywhere) mówią o osobach, rzeczach lub miejscach bez podawania, o które dokładnie chodzi.
Zasada
Zaimki zwrotne. Zaimka zwrotnego używamy, gdy osoba wykonująca czynność i osoba, na którą ta czynność działa, to ta sama osoba: She taught herself Spanish (była zarówno nauczycielką, jak i uczennicą). Dodają też podkreślenie (I painted the house myself = nikt mi nie pomógł), a po by znaczą „sam / bez pomocy”: He lives by himself. Gdy czasownik lub przymiotnik łączy się z przyimkiem, zaimek zwrotny po prostu po nim następuje i zachowuje zwykłe znaczenie „ta sama osoba”: She only thinks about herself, Be kind to yourself.
| Podmiot | Zwrotny | Przykład |
|---|---|---|
| I | myself | I hurt myself. |
| you (jedna osoba) | yourself | Help yourself. |
| he | himself | He blames himself. |
| she | herself | She enjoyed herself. |
| it | itself | The cat washed itself. |
| we | ourselves | We introduced ourselves. |
| you (więcej niż jedna osoba) | yourselves | Help yourselves, everyone. |
| they | themselves | They built it themselves. |
Czasowniki, które w angielskim NIE są zwrotne. W wielu językach dodaje się do tych czasowników „-self”, ale nie w angielskim. Wystarczy sam czasownik: wash, shave, dress, feel, relax, concentrate, meet. Mów I feel tired (a nie I feel myself tired), She got dressed (a nie dressed herself), We meet on Mondays (a nie meet ourselves).
each other / one another (wzajemny). To NIE jest to samo co słowa „-selves”. They love each other znaczy, że A kocha B, a B kocha A (wzajemnie). They love themselves znaczy, że każda osoba kocha tylko samą siebie. Dla dwóch osób używa się each other; one another to nieco bardziej oficjalny sposób powiedzenia tego samego.
Zaimki nieokreślone. Tworzymy je z some- / any- / no- / every- plus -one / -body / -thing / -where. Wybór some / any rządzi się tą samą zasadą co w lekcji 22: some- w zdaniach twierdzących, propozycjach i prośbach; any- w przeczeniach i pytaniach. Te słowa łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej (Everybody is here), ale odnosimy się do nich za pomocą they / their / them, gdy osoba jest nieznana (Someone left their bag), a za pomocą themselves, gdy potrzebny jest zaimek zwrotny (No one should have to do it by themselves).
Formy i schematy
| ludzie | ludzie | rzeczy | miejsca | |
|---|---|---|---|---|
| some- | someone | somebody | something | somewhere |
| any- | anyone | anybody | anything | anywhere |
| no- | no one | nobody | nothing | nowhere |
| every- | everyone | everybody | everything | everywhere |
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| podmiot = dopełnienie -> zaimek zwrotny | I taught myself to code. |
| podkreślenie -> zaimek zwrotny | The manager herself apologised. |
| przyimek + zaimek zwrotny | She travelled by herself (= sam). / She is proud of herself. |
| wzajemny -> each other / one another | We help each other. |
| nieokreślony + czasownik w liczbie pojedynczej | Nothing is ready yet. |
| osoba nieokreślona -> they / their / themselves | Everyone brought their own lunch. / Nobody wants to sit by themselves. |
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| I accidentally cut myself while cooking. | podmiot i dopełnienie to ta sama osoba |
| She taught herself to play the guitar. | zwrotny: była zarówno nauczycielką, jak i uczennicą |
| Did you fix the bike yourself? | podkreślenie: bez niczyjej pomocy |
| My grandfather still lives by himself. | by + zaimek zwrotny = sam |
| The twins always blame each other. | wzajemny: A obwinia B, a B obwinia A |
| I need to concentrate before the exam. | nie „concentrate myself” — to nie jest zwrotne w angielskim |
| Is there anything in the fridge? | any- w pytaniu |
| Everybody is invited to the party. | zaimek nieokreślony + czasownik w liczbie pojedynczej |
| Nobody knows the answer. | no- jest już przeczące, czasownik zostaje w formie twierdzącej |
| Someone has left their umbrella here. | osoba nieznana -> they / their |
Typowe błędy
- I feel myself tired. -> I feel tired. — feel, wash, shave, relax, meet, concentrate nie są zwrotne w angielskim.
- They love themselves. (znaczenie wzajemne) -> They love each other. — użyj each other dla „nawzajem”.
- Everybody are happy. -> Everybody is happy. — zaimki nieokreślone łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.
- I didn’t see nobody. -> I didn’t see anybody. / I saw nobody. — nie mieszaj not z no-; po przeczeniu użyj any-.
- Is there something to eat? -> Is there anything to eat? — w pytaniach użyj any- (ale some- w propozycjach: Would you like something?).
Wskazówki
- Zaimek zwrotny to lustro. Czynność odbija się z powrotem na wykonawcy. Jeśli dopełnieniem jest inna osoba, użyj zwykłego zaimka dopełnieniowego: I saw him (a nie himself).
- by + -self = sam. I did it by myself = bez pomocy; I did it myself (podkreślenie) = to zrobiłem ja, a nie ktoś inny.
- each other (2 osoby) czy -selves (do samego siebie). „They emailed each other” = w obie strony; „They emailed themselves” = każdy wysłał e-mail do własnej skrzynki.
- Po someone / everybody / no one czasownik jest w liczbie pojedynczej, ale odnosimy się do nich za pomocą they/their — dzięki temu unikamy mówienia he or she: Has anyone lost their keys?