W skrócie

Angielski łączy dwa czasowniki bezokolicznikiem: „I want to go” („chcę pójść”). Współczesny grecki nie może tego zrobić, bo bezokolicznik zaniknął w nim wieki temu. Zamiast tego używa krótkiego słówka να i drugiego czasownika w pełni odmienionego, dokładnie jak pierwszy: θέλω να πάω — dosłownie „chcę, żebym poszedł”. Oba czasowniki mają końcówkę osobową i obie muszą być poprawne.

Wszystko, czego nauczyłeś się o dwóch tematach w lekcji o θα, stosuje się tu bez zmian: να διαβάσω to jedna czynność czytania, να διαβάζω to czytanie jako nawyk lub czynność w toku. Jedyne nowe elementy to przeczenie — po να brzmi ono μη(ν), nigdy δε(ν) — oraz to, że να może stać samodzielnie na początku zdania, tworząc propozycję lub ofertę: Να πάμε; „Idziemy?”

Zasada

1. Dwa czasowniki, dwie końcówki. Po να czasownik jest zwykłą formą osobową. Zgadza się z tym, kto wykonuje drugą czynność, co w najprostszym przypadku jest tą samą osobą co pierwszy czasownik: θέλω να φύγω, θέλεις να φύγεις, θέλουμε να φύγουμε. Nie ma stałej „formy słownikowej”, którą można by po prostu wstawić — θέλω φεύγω i θέλω να φεύγει (co miałoby znaczyć „chcę odejść”) są błędne.

2. Podmiot może się zmienić. Ponieważ drugi czasownik ma własną końcówkę, grecki może w jednym zdaniu wyrazić to, do czego angielski potrzebuje dopełnienia i bezokolicznika. Θέλω να φύγεις to „chcę, żebyś ty odszedł”; Θέλεις να φύγω; to „chcesz, żebym ja odszedł?” Nic więcej się nie zmienia — po prostu wstawia się inną końcówkę po να.

3. Aspekt nadal obowiązuje. να przyjmuje oba tematy. Wybierz temat prosty (dokonany) dla jednego zamkniętego wydarzenia, temat ciągły (niedokonany) dla nawyku, powtarzanej czynności lub czynności widzianej jako trwająca: Θέλω να διαβάσω αυτό το βιβλίο (skończyć tę jedną książkę) w przeciwieństwie do Θέλω να διαβάζω κάθε βράδυ (uczynić z czytania nawyk). Czasowniki, które z natury opisują stan trwający — ξέρω, μαθαίνω przy umiejętności — zwykle przyciągają temat ciągły po να: ξέρω να μαγειρεύω, μαθαίνω να οδηγώ.

4. Przeczenie to μη(ν). δε(ν) należy do trybu oznajmującego (δε φεύγω „nie odchodzę”). Wewnątrz zdania z να przeczenie brzmi μη(ν) i stoi między να a czasownikiem: να μη φύγω, να μην αργήσεις. Kolejność jest stała: να — μη(ν) — (słaby zaimek) — czasownik.

5. να może otwierać zdanie samodzielnie. Bez czasownika przed nim, να + tryb łączący to propozycja, oferta lub prośba o instrukcje, i zwykle jest to pytanie: Να πάμε; „Idziemy?”, Να σου φέρω νερό; „Przynieść ci wody?” Pokrewna partykuła ας tworzy zdecydowane „chodźmy”: Ας πάμε με τα πόδια.

Formy i schematy

Podstawowa rama: ten sam podmiot. Oba czasowniki przechodzą razem przez wszystkie sześć osób.

Czasownik drugiej koniugacji w tej samej ramie: μπορώ „móc, potrafić”.

Różne podmioty. Pierwszy czasownik zachowuje własną końcówkę, czasownik po να przyjmuje końcówkę tego, kto wykonuje drugą czynność.

Sześć czasowników, które przyjmują να. To najbardziej przydatne na tym poziomie.

Dwa tematy pod να. Te same pary co przy θα; zmieniła się tylko partykuła.

Przeczenie: να μη(ν).

Samodzielne να i ας.

Przykłady

Typowe błędy

• θέλω πηγαίνω -> θέλω να πάω — grecki nie ma bezokolicznika, więc drugi czasownik potrzebuje przed sobą να.
• θέλω να πηγαίνει (przy jednej podróży) -> θέλω να πάω — końcówka po να musi zgadzać się z osobą, która jedzie, a jedna podróż wymaga tematu prostego.
• απόψε θέλω να διαβάζω το κεφάλαιο -> απόψε θέλω να διαβάσω το κεφάλαιο — jedna zakończona czynność to να διαβάσω; να διαβάζω to nawyk lub czynność w toku.
• μπορείς να με βοηθήσω -> μπορείς να με βοηθήσεις — czasownik po να zgadza się z osobą, która wykonuje tę czynność, tutaj εσύ.
• να δεν πας -> να μην πας — δε(ν) zaprzecza trybowi oznajmującemu; wewnątrz zdania z να przeczenie brzmi μη(ν), umieszczone zaraz po να.
• θέλουμε να έρθει εσύ -> θέλουμε να έρθεις — nie kopiuj angielskiego wzorca „dopełnienie + to”; zmianę podmiotu wyraża sama końcówka.
• Να πάμε? -> Να πάμε; — greckie pytanie kończy się ερωτηματικό, który wygląda jak średnik.

Wskazówki

• Tłumacz να w myślach jako „żebym / żebyś …”: θέλω να φύγεις = „chcę, żebyś odszedł”. Ten jeden nawyk usuwa większość błędów związanych z bezokolicznikiem.
• να samo nigdy się nie zmienia i nie ma akcentu. Cała informacja mieści się w końcówce czasownika po nim.
• Formy po να to dokładnie te same formy, które poznałeś już po θα. Jeśli potrafisz powiedzieć θα γράψω / θα γράφω, potrafisz powiedzieć να γράψω / να γράφω.
• Zanim wybierzesz temat, zapytaj „raz, czy zwyczajowo?” Raz → να γράψω. Zwyczajowo, albo dzieje się właśnie teraz → να γράφω.
• Po να przeczenie brzmi μη(ν), i nic nie może stanąć między nim a czasownikiem oprócz słabego zaimka: να μη σε ενοχλήσω.
• μη(ν) traci swoje -ν dokładnie tak jak δε(ν): -ν zostaje przed samogłoską i przed κ, π, τ, ξ, ψ, μπ, ντ, γκ, τσ, τζ (να μην πας, να μην αργήσεις), a znika przed każdą inną spółgłoską (να μη φύγω, να μη σε ενοχλήσω). Dokładnie w tych pozycjach -ν i tak nie byłoby słyszalne, więc spotkasz też μην zapisywane wszędzie w tekstach nieformalnych.
• Samodzielne pytanie z να to grzeczny sposób zaoferowania pomocy lub zaproponowania planu: Να σας βοηθήσω; Να καθίσουμε εδώ; Użyj ας, gdy tak naprawdę nie pytasz: Ας ξεκινήσουμε.
• Zwróć uwagę na dodatkowy akcent, gdy po słowie akcentowanym na trzeciej sylabie od końca następuje słaby zaimek: το αυτοκίνητό του, το μάθημά μας.