W skrócie

Grecki przymiotnik nigdy nie jest słowem stałym. Przejmuje trzy cechy od rzeczownika, który opisuje: rodzaj, liczbę i przypadek. Po angielsku mówi się a good friend, good friends, I see the good friend jedną niezmienną formą; po grecku mówi się ο καλός φίλος, οι καλοί φίλοι, βλέπω τον καλό φίλο. Największa i najbardziej regularna grupa kończy się na -ος (rodzaj męski), -η (rodzaj żeński), -ο (rodzaj nijaki): καλός, καλή, καλό. Po samogłosce rodzaj żeński ma zamiast tego końcówkę -α: ωραίος, ωραία, ωραίο. Zgodność obowiązuje zarówno wewnątrz frazy rzeczownikowej (το ωραίο σπίτι), jak i po είμαι (Το σπίτι είναι ωραίο).

Zasada

1. Trzy rodzaje, jeden przymiotnik. Każdy przymiotnik ma pełny zestaw form. Wybierasz tę, która pasuje do rzeczownika:

• rzeczownik rodzaju męskiego → przymiotnik rodzaju męskiego: ο μεγάλος κήπος
• rzeczownik rodzaju żeńskiego → przymiotnik rodzaju żeńskiego: η μεγάλη πόλη
• rzeczownik rodzaju nijakiego → przymiotnik rodzaju nijakiego: το μεγάλο σπίτι

To rzeczownik decyduje. Znaczenie słowa duży się nie zmienia — zmienia się tylko końcówka.

2. Liczba i przypadek podążają za rodzajem. Zgodność to nie tylko rodzaj. Jeśli rzeczownik jest w liczbie mnogiej, przymiotnik też jest w liczbie mnogiej; jeśli rzeczownik jest w bierniku, przymiotnik również jest w bierniku. W praktyce oznacza to, że przedimek, przymiotnik i rzeczownik poruszają się razem jako jeden blok:

Zauważ, że wszystkie trzy słowa zmieniają się jednocześnie. Przydatny sprawdzian: przymiotnik zwykle rymuje się z przedimkiem — ο…ός, τον…ό, οι…οί, τους…ούς.

3. Dwie pozycje, ta sama zgodność.

• Przydawkowo – przymiotnik stoi między przedimkiem a rzeczownikiem: ο νέος δάσκαλος, τα μεγάλα παιδιά, βλέπω την ωραία θάλασσα.
• Orzecznikowo – przymiotnik stoi po είμαι (lub podobnym czasowniku) i nie ma własnego przedimka: Ο δάσκαλος είναι νέος. Τα παιδιά είναι μεγάλα. Η θάλασσα είναι ωραία.

Przymiotnik orzecznikowy nadal się zgadza, a po είμαι stoi w mianowniku, bo opisuje podmiot.

4. Podtyp -ος / -α / -ο. Gdy końcówka -ος następuje po samogłosce, rodzaj żeński ma końcówkę -α, a nie -η:

• ωραίος → ωραία (po ι)
• νέος → νέα (po ε)
• πλούσιος → πλούσια (po ι)
• άδειος → άδεια (po ι)

Rodzaj męski i nijaki nie ulegają zmianie: ωραίος / ωραίο, νέος / νέο. Liczba mnoga jest identyczna jak w typie -η, także w rodzaju żeńskim — końcówka w obu przypadkach to -ες: ωραίες, νέες.

5. Uwaga na μικρός. Litera ρ to spółgłoska, więc nie sprowadza rodzaju żeńskiego na -α: μικρός → μικρή, nie *μικρά w liczbie pojedynczej, i podobnie καθαρός → καθαρή. To samo dotyczy każdego innego tematu spółgłoskowego tutaj: ακριβός → ακριβή, κακός → κακή, εύκολος → εύκολη. Tylko cztery wymienione wyżej (ωραίος, νέος, πλούσιος, άδειος) mają tu końcówkę -α.

6. Akcent się nie przesuwa. W tej klasie przymiotników akcent pozostaje na tej samej sylabie w całym paradygmacie: εύκολος, εύκολη, εύκολο, εύκολοι, εύκολες, εύκολα — zawsze na ευ. Podobnie καλός, καλή, καλό, καλοί, καλές, καλά — zawsze na końcówce.

Formy i schematy

καλός, καλή, καλό — typ -ος / -η / -ο

Liczba pojedyncza:

Liczba mnoga:

Same końcówki, bez przedimka:

ωραίος, ωραία, ωραίο — podtyp -ος / -α / -ο (po samogłosce)

Liczba pojedyncza:

Liczba mnoga:

Tylko rodzaj żeński w liczbie pojedynczej różni się od typu καλός (-α zamiast -η). Wszystko inne jest takie samo.

Przymiotnik z rzeczownikiem — pełna fraza rzeczownikowa

μεγάλος + κήπος (r.m.), μεγάλη + πόλη (r.ż.), μεγάλο + παιδί (r.n.):

Osiem przymiotników z tej lekcji

I jeszcze dwa z podtypu -α, do ćwiczeń:

Przykłady

Typowe błędy

• ο καλός φίλος, η καλός φίλη -> ο καλός φίλος, η καλή φίλη – przymiotnik musi zmieniać rodzaj razem z rzeczownikiem; to nie jest słowo stałe.
• το σπίτι είναι μεγάλος -> το σπίτι είναι μεγάλο – po είμαι przymiotnik nadal się zgadza, tu z podmiotem rodzaju nijakiego το σπίτι.
• βλέπω τον καλός φίλο -> βλέπω τον καλό φίλο – rzeczownik w bierniku wymaga przymiotnika w bierniku; τον καλός miesza dwa przypadki.
• η ωραίη θάλασσα -> η ωραία θάλασσα – po samogłosce (ωραί-) końcówka żeńska to -α, nie -η.
• η μικρά πόλη -> η μικρή πόλη – μικρός to zwykły przymiotnik na -η; nie rozciągaj na niego zasady -α.
• τα παιδιά είναι μεγάλες -> τα παιδιά είναι μεγάλα – liczba mnoga rodzaju nijakiego to -α; -ες jest formą żeńską.
• οι καλές φίλοι -> οι καλοί φίλοι – mianownik liczby mnogiej rodzaju męskiego to -οι; -ες należy do rodzaju żeńskiego.
• βλέπω τους μεγάλοι κήπους -> βλέπω τους μεγάλους κήπους – biernik liczby mnogiej rodzaju męskiego to -ους, zgodnie z przedimkiem τους.

Wskazówki

• Ucz się każdego nowego przymiotnika jako trójki: καλός, καλή, καλό. Nauka samego rodzaju męskiego zostawia cię z domysłami co do dwóch trzecich słowa.
• Stosuj sprawdzian rymu: w rodzaju męskim przedimek i przymiotnik kończą się podobnie — ο…ός, τον…ό, οι…οί, τους…ούς. Jeśli nie pasują do siebie, któryś z nich jest błędny.
• Rodzaj nijaki to leniwy rodzaj: -ο w liczbie pojedynczej, -α w liczbie mnogiej, a mianownik i biernik są identyczne. Το ωραίο σπίτι — βλέπω το ωραίο σπίτι.
• Aby wybrać między -η a -α w rodzaju żeńskim, spójrz na literę tuż przed -ος: samogłoska (ωραί-ος, νέ-ος, πλούσι-ος, άδει-ος) daje -α; spółgłoska (καλ-ός, μικρ-ός, εύκολ-ος) daje -η.
• Po είμαι przymiotnik stoi w mianowniku i nie ma przedimka: Η δουλειά είναι εύκολη — nie *η εύκολη.
• Gdy jeden przymiotnik opisuje dwa rzeczowniki różnego rodzaju, dla rzeczy używa się liczby mnogiej rodzaju nijakiego, a dla osób liczby mnogiej rodzaju męskiego: Το βιβλίο και η εφημερίδα είναι καινούρια. Ο Γιάννης και η Μαρία είναι καλοί.
• Poćwicz, przeprowadzając jedną frazę rzeczownikową przez cztery pola: ο μεγάλος κήπος → τον μεγάλο κήπο → οι μεγάλοι κήποι → τους μεγάλους κήπους. Cztery formy, jedno znaczenie.