W skrócie

Greckie końcówki czasownika same mówią, kto wykonuje czynność, więc zaimek osobowy zwykle się pomija. Μένω στην Αθήνα to zwyczajny sposób powiedzenia „mieszkam w Atenach” — końcówka -ω to właśnie „ja”. Zaimki εγώ, εσύ, αυτός dodajesz tylko wtedy, gdy chcesz wskazać na osobę: dla kontrastu, dla podkreślenia, w odpowiedziach jednowyrazowych i po και lub ούτε. Zaimek przed każdym czasownikiem, po angielsku, brzmi nachalnie i nienaturalnie.

Zasada

Greka jest językiem pro-drop (bez obowiązkowego zaimka podmiotu). Każda z sześciu końcówek osobowych jest na tyle wyraźna, że zaimek nie dodaje żadnej informacji, więc zdanie neutralne w ogóle nie ma zaimka w roli podmiotu:

• Είμαι Ρώσος. — „Jestem Rosjaninem”.
• Έχεις χρόνο; — „Masz czas?”.
• Είναι Έλληνας. — „On jest Grekiem”.

Ponieważ zaimek nie jest potrzebny, jego użycie staje się sygnałem. Greka zachowuje zaimek w mianowniku dla następujących sytuacji:

1. Kontrast — dwa podmioty są zestawione ze sobą: Εγώ μένω εδώ, εσύ πού μένεις;
2. Podkreślenie / naleganie — jeden podmiot jest wyróżniony: Εγώ το είπα, όχι αυτός.
3. Odpowiedzi jednowyrazowe, gdzie nie ma czasownika, który niósłby końcówkę: Ποιος θέλει καφέ; - Εγώ.
4. Po και i ούτε, gdzie zaimek jest całą odpowiedzią: Κι εγώ. / Ούτε εμείς.
5. Rozróżnienie w trzeciej osobie — είναι jest takie samo dla „on”, „ona”, „ono” i „oni/one”, więc αυτός, αυτή, αυτοί, αυτές wkraczają, gdy kontekst tego nie wyjaśnia: Αυτή είναι δασκάλα, αυτός είναι γιατρός.

Od samego początku ważne są jeszcze dwie rzeczy. Po pierwsze, podmiotem mogą być tylko formy mianownika z tabeli poniżej: εμένα, εσένα, αυτόν to biernik i nigdy nie mogą zastąpić „ja”, „ty”, „on”. Po drugie, greka nie ma podmiotu pustego: angielskie „it” w zwrotach „it is raining”, „it is cold”, „it is late” nie ma tu żadnego odpowiednika — Βρέχει. Κάνει κρύο. Είναι αργά. Dodanie tam αυτό jest błędem.

Formy i schematy

Formy mianownika (podmiotu) zaimka osobowego. Trzecia osoba rozróżnia rodzaj w obu liczbach.

Porównaj pełny paradygmat czasownika: sama końcówka wskazuje osobę, dlatego w prawdziwej mowie kolumna zaimka jest opcjonalna.

Zwróć uwagę na dwie komórki, gdzie końcówka nie jest jednoznaczna: είναι obejmuje zarówno 3. osobę liczby pojedynczej, jak i mnogiej. To właśnie tam zaimek najczęściej znajduje swoje miejsce.

Mianownik wobec pozostałych form — podmiotem może być tylko pierwsza kolumna:

Kolumny dopełnienia są tu tylko po to, żebyś ich nie mylił z podmiotem; uczy się ich w lekcji 10.

Przykłady

Typowe błędy

• Εγώ είμαι από την Ελλάδα και εγώ μένω στη Θεσσαλονίκη. -> Είμαι από την Ελλάδα και μένω στη Θεσσαλονίκη. — jeden zaimek na zdanie, po angielsku, to najczęstsza zdrada; pomijaj go, chyba że coś jest przeciwstawiane.
• Εμένα μένω στην Πάτρα. -> Μένω στην Πάτρα. (z naciskiem: Εγώ μένω στην Πάτρα.) — εμένα to biernik i nigdy nie może być podmiotem.
• Εσένα τι κάνεις; -> Εσύ τι κάνεις; — ten sam błąd w drugiej osobie: podmiot εσύ, dopełnienie εσένα.
• Αυτό βρέχει. -> Βρέχει. — greka nie ma pustego „it”; czasowniki pogody i czasu stoją same.
• Αυτό είναι αργά. -> Είναι αργά. — podobnie w „it is late”, „it is cold”, „it is difficult”.
• Ποιος θέλει τσάι; - Με. -> Ποιος θέλει τσάι; - Εγώ. — odpowiedź jednowyrazowa jest podmiotem, więc występuje w mianowniku.
• Και εγώ θέλω. (jako goła odpowiedź) -> Κι εγώ. — przed samogłoską και zwykle zmienia się w κι, a krótka odpowiedź nie potrzebuje czasownika.
• Αυτός γάτα είναι μαύρη. -> Η γάτα είναι μαύρη. — αυτός to nie przedimek; nie używaj go, by tłumaczyć angielskie „it/the” odnoszące się do rzeczy.

Wskazówki

• Zanim napiszesz zaimek, zapytaj siebie: czy zestawiam tę osobę z kimś innym? Jeśli nie, usuń go. Domyślne greckie zdanie zaczyna się od czasownika.
• Końcówka to zaimek. Ucząc się nowego czasownika, ucz się sześciu końcówek, a nie sześciu par zaimek-plus-czasownik.
• είναι to jedyna forma naprawdę niejednoznaczna (3. os. lp. i 3. os. lm., we wszystkich trzech rodzajach). Jeśli słuchacz nie mógłby się domyślić, o kogo chodzi, dodaj αυτός, αυτή, αυτοί, αυτές.
• Zwróć uwagę na akcenty: εγώ, εσύ, εμείς, εσείς oraz każda forma αυτός - αυτή, αυτό, αυτοί, αυτές, αυτά — mają akcent na ostatniej sylabie, bez wyjątku. Uwagi wymaga końcowa samogłoska, nie miejsce akcentu: αυτό to „ono”, αυτά to „one (rodzaj nijaki)”.
• Pary kontrastowe to naturalne środowisko tych zaimków, więc ćwicz je dwójkami: εγώ … εσύ …, εμείς … εσείς …, αυτός … αυτή ….
• Pamiętaj, że greckie pytanie kończy się czymś, co wygląda jak średnik — Εσύ πού μένεις; — i że πού „gdzie” zachowuje akcent, by odróżnić się od względnego που.
• Nie tłumacz angielskiego „it” z „it is raining” czy „it is nice here”. W grece nie ma na to słowa, a wstawienie αυτό zmienia znaczenie na „ta rzecz”.