Konjunktiv II (tryb przypuszczający, hipotezy i grzeczność)
B1 Konjunktiv II (Würde-Form, Irrealis) 37 / 52
W skrócie
Konjunktiv II to niemiecki tryb przypuszczający z „by”: wyraża rzeczy nierzeczywiste, hipotetyczne, grzecznościowe lub życzone. Codzienny przepis to würde + bezokolicznik (Ich würde gern kommen), ale niewielka grupa bardzo częstych czasowników — sein, haben, werden i czasowniki modalne — używa zamiast tego własnych, jednowyrazowych form (wäre, hätte, würde, könnte, müsste, sollte, wollte, dürfte).
Zasada
1. Domyślnie: würde + bezokolicznik. Dla niemal wszystkich czasowników twórz Konjunktiv II za pomocą odmienionej formy würde plus bezokolicznik na końcu zdania.
Ich würde dir gern helfen. — Chętnie bym ci pomógł. > Würdest du das machen? — Zrobiłbyś to?
2. Wyjątki, których musisz się nauczyć. sein, haben, werden oraz czasowniki modalne brzmią niezgrabnie z würde, więc niemiecki używa zamiast tego swoich krótkich form. To konie robocze — będziesz ich używać bez przerwy.
Das wäre schön. — To byłoby miłe. > Ich hätte gern einen Kaffee. — Chciałbym kawę. > Könnten Sie mir helfen? — Czy mógłby mi pan pomóc? > Du solltest mehr schlafen. — Powinieneś więcej spać.
3. Warunki nierzeczywiste. Wenn + Konjunktiv II w warunku, Konjunktiv II (często z dann) w skutku. Obie połowy są nierzeczywiste.
Wenn ich Zeit hätte, (dann) würde ich mitkommen. — Gdybym miał czas, poszedłbym z wami.
4. Konjunktiv II przeszły (przeszłość nierzeczywista / żal). Istnieje tylko jedna forma przeszła: hätte / wäre + imiesłów przeszły. Stosuj ten sam wybór haben/sein co w Perfekt.
Wenn ich das gewusst hätte, wäre ich gekommen. — Gdybym to wiedział, przyszedłbym.
Formy i schematy
würde (dla wszystkich pozostałych czasowników):
| Osoba | Forma | Beispiel |
|---|---|---|
| ich | würde | ich würde gehen |
| du | würdest | du würdest gehen |
| er/sie/es | würde | er würde gehen |
| wir | würden | wir würden gehen |
| ihr | würdet | ihr würdet gehen |
| sie/Sie | würden | sie würden gehen |
Czasowniki z własną formą (pokazana 3. os. lp. — wystarczy dodać końcówki osobowe):
| Infinitiv | Konjunktiv II | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| sein | wäre | byłby |
| haben | hätte | miałby |
| werden | würde | stałby się |
| können | könnte | mógłby |
| müssen | müsste | musiałby |
| sollen | sollte | powinien |
| wollen | wollte | chciałby |
| dürfen | dürfte | wolno by mu było / mógłby |
| mögen | möchte | chciałby |
hätte i wäre w pełnej odmianie:
| haben → hätte | sein → wäre | |
|---|---|---|
| ich | hätte | wäre |
| du | hättest | wär(e)st |
| er/sie/es | hätte | wäre |
| wir | hätten | wären |
| ihr | hättet | wär(e)t |
| sie/Sie | hätten | wären |
Konjunktiv II przeszły: hätte/wäre + Partizip II — z tym wyjątkiem, że czasownik modalny wraz ze swoim czasownikiem zostają w bezokoliczniku, a wtedy czasownik posiłkowy to zawsze hätte.
| Hilfsverb | Beispiel | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| hätte | Ich hätte das nicht gesagt. | Nie powiedziałbym tego. |
| wäre | Sie wäre früher gegangen. | Wyjechałaby wcześniej. |
| hätte + Modal | Wir hätten den Zug nehmen können. | Moglibyśmy pojechać pociągiem. |
Przykłady
| Deutsch | Polski |
|---|---|
| An deiner Stelle würde ich einen Arzt fragen. | Na twoim miejscu zapytałbym lekarza. |
| Ich hätte gern die Rechnung, bitte. | Poproszę rachunek. |
| Könntest du bitte das Fenster schließen? | Czy mógłby pan zamknąć okno, proszę? |
| Ohne dich wäre das Projekt gescheitert. | Bez ciebie projekt by się nie udał. |
| Wenn wir mehr Geld hätten, würden wir verreisen. | Gdybyśmy mieli więcej pieniędzy, podróżowalibyśmy. |
| Du solltest dich bei ihr entschuldigen. | Powinieneś ją przeprosić. |
| Eigentlich müsste ich jetzt arbeiten. | Właściwie powinienem teraz pracować. |
| Wenn ich das gewusst hätte, wäre ich nicht gekommen. | Gdybym to wiedział, nie przyszedłbym. |
Typowe błędy
- Wenn ich Zeit würde haben… -> Wenn ich Zeit hätte… — haben/sein/werden i czasowniki modalne mają własną formę, nigdy würde + bezokolicznik.
- Ich würde das gemacht. -> Ich hätte das gemacht. — przeszłość nierzeczywista to hätte/wäre + Partizip II, nie würde.
- Wenn ich reich wäre, ich kaufe ein Haus. -> …, würde ich ein Haus kaufen. — zdanie skutkowe też wymaga Konjunktiv II, a po zdaniu z wenn wraca szyk z czasownikiem na drugim miejscu.
- Ich könnte gehen würde. -> Ich könnte gehen. — nie dokładaj würde do czasownika modalnego; modalny sam już niesie Konjunktiv II.
- Ich wäre gern einen Kaffee. -> Ich hätte gern einen Kaffee. — „chciałbym” (przy zamawianiu) to hätte gern / möchte, nie wäre.
Wskazówki
- Praktyczna zasada: würde + bezokolicznik działa wszędzie — więc gdy nie jesteś pewien, użyj tego. Tylko sein, haben, werden i czasowniki modalne są „zbyt ważne” dla würde i wymagają własnej formy.
- Formy własne to w zasadzie temat Präteritum + przegłos + -e: war → wäre, hatte → hätte, konnte → könnte, musste → müsste. (Zwróć uwagę, że sollte/wollte nie dostają przegłosu.)
- Grzecznościowy zestaw zwrotów do zapamiętania w całości: Ich hätte gern… / Könnten Sie…? / Würden Sie…? / Das wäre toll / Ich würde sagen… — od razu łagodzą każdą prośbę.
- Istnieje tylko jeden czas przeszły Konjunktiv II (hätte/wäre + Partizip II); obejmuje wszystko, co angielski rozbija na „would have / could have / should have done” — ale czasownik modalny zostaje tam w bezokoliczniku: hätte anrufen sollen, nie hätte anrufen gesollt.