Stopień wyższy i najwyższy
A2 Komparativ & Superlativ (Steigerung) 26 / 52
W skrócie
Aby porównać, dodaj do przymiotnika -er (klein → kleiner) i użyj als na „niż”; dla „taki … jak” użyj so … wie. Stopień najwyższy to am -sten, gdy stoi samodzielnie (am schönsten), lub der/die/das -ste przed rzeczownikiem (der schönste Tag).
Zasada
1. Stopień wyższy (Komparativ): przymiotnik + -er, a słowo porównania to als.
Mein Bruder ist größer als ich. — Mój brat jest wyższy niż ja.
als może też wprowadzać całe zdanie z własnym czasownikiem osobowym; wtedy przed nim stoi przecinek, a czasownik trafia na koniec: Die Prüfung war leichter, als ich gedacht habe.
Wiele jednosylabowych przymiotników przybiera też przegłos (a→ä, o→ö, u→ü):
| Forma podstawowa | Komparativ | Superlativ |
|---|---|---|
| alt | älter | am ältesten |
| groß | größer | am größten |
| jung | jünger | am jüngsten |
| lang | länger | am längsten |
| warm | wärmer | am wärmsten |
| kurz | kürzer | am kürzesten |
2. Stopień najwyższy (Superlativ): dwie formy o tym samym znaczeniu.
- Orzecznikowo / przysłówkowo:
am+ przymiotnik + -sten → Im Sommer ist es am schönsten. - Atrybutywnie (przed rzeczownikiem):
der/die/das+ przymiotnik + -ste (+ zwykła końcówka) → der schönste Tag des Jahres.
Po -d, -t, -s, -ss, -ß, -z stopień najwyższy wstawia dodatkowe -e- (→ -esten), żeby dało się to wymówić: am kältesten, am kürzesten. (Wyjątki: groß → am größten, gut → am besten.)
3. Wyrównanie (Gleichheit): so + przymiotnik (bez zmian) + wie.
Sie ist so groß wie ihre Schwester. — Ona jest tak wysoka jak jej siostra.
4. Przed rzeczownikiem stopień wyższy i najwyższy przybierają zwykłe końcówki przymiotnika (zob. lekcję 25):
der bessere Wein, mein älterer Bruder, ein schnelleres Auto, die schönsten Tage.
Formy i schematy
Wzorzec regularny i z przegłosem:
| Positiv | Komparativ | Superlativ (am) | Superlativ (attributiv) |
|---|---|---|---|
| schnell | schneller | am schnellsten | der schnellste |
| klein | kleiner | am kleinsten | das kleinste |
| schön | schöner | am schönsten | die schönste |
| alt | älter | am ältesten | der älteste |
| kalt | kälter | am kältesten | der kälteste |
Formy nieregularne (naucz się na pamięć):
| Positiv | Komparativ | Superlativ |
|---|---|---|
| gut | besser | am besten |
| viel | mehr | am meisten |
| gern | lieber | am liebsten |
| hoch | höher | am höchsten |
| nah | näher | am nächsten |
Uwaga: hoch traci c w stopniu wyższym (höher), a viel → mehr nigdy nie dostaje końcówki (mehr Geld, nie „mehrer”).
je … desto / umso („im miarę jak … tym bardziej”): zdanie z je jest zdaniem podrzędnym (czasownik na końcu); zdanie z desto/umso ma czasownik na drugim miejscu, zaraz po stopniu wyższym.
Je mehr ich lerne, desto besser verstehe ich. — Im więcej się uczę, tym lepiej rozumiem.
Przykłady
| Deutsch | Polski |
|---|---|
| Heute ist es wärmer als gestern. | Dziś jest cieplej niż wczoraj. |
| Der Zug ist schneller als das Auto. | Pociąg jest szybszy niż samochód. |
| Anna ist so alt wie ihr Freund. | Anna jest tak stara jak jej chłopak. |
| Das ist der älteste Baum im Park. | To najstarsze drzewo w parku. |
| Im Winter sind die Nächte am längsten. | Zimą noce są najdłuższe. |
| Ich trinke gern Tee, aber am liebsten trinke ich Kaffee. | Lubię herbatę, ale najbardziej lubię kawę. |
| Wir suchen ein größeres Zimmer. | Szukamy większego pokoju. |
| Je mehr du übst, desto leichter wird es. | Im więcej ćwiczysz, tym łatwiej to idzie. |
Typowe błędy
- größer wie ich -> größer als ich — „niż” po stopniu wyższym to zawsze als, nigdy wie.
- so groß als sie -> so groß wie sie — „tak … jak” (wyrównanie) używa so … wie.
- der gutste / am gutsten -> der beste / am besten — gut jest nieregularne (gut → besser → am besten).
- am schnellesten -> am schnellsten — dodatkowe -e- pojawia się tylko po -d/-t/-s/-ss/-ß/-z, nie po -ll.
- der älter Bruder -> der ältere Bruder — przed rzeczownikiem stopień wyższy nadal potrzebuje końcówki przymiotnika.
Wskazówki
- Sposób na zapamiętanie: a, o, u (samogłoski przegłosu) to te, które często się „przełączają” w krótkich przymiotnikach — alt → älter, groß → größer, jung → jünger.
- Dwie formy stopnia najwyższego, jedno znaczenie: użyj am -sten, gdy nic po nim nie następuje, a der/die/das -ste, gdy następuje rzeczownik.
- Przysłówki używają tylko formy am -sten: Er läuft am schnellsten (nigdy „der schnellste” dla czynności).
- Naucz się piątki nieregularnych form (gut, viel, gern, hoch, nah) jako zestawu — są bardzo częste.