Czasowniki sein, haben i werden
A1 Die Verben sein, haben & werden 3 / 52
W skrócie
sein (być), haben (mieć) i werden (stawać się) to trzy najważniejsze niemieckie czasowniki. Są bardzo nieregularne, więc naucz się ich form na pamięć — będziesz ich używać niemal w każdym zdaniu.
Zasada
Te trzy czasowniki nie trzymają się regularnego wzorca z lekcji 2; po prostu trzeba je zapamiętać.
- sein opisuje tożsamość i stan: kim lub czym ktoś jest, gdzie się znajduje, jak się czuje (Ich bin Lehrer. Wir sind müde.).
- haben wyraża posiadanie i pojawia się w wielu stałych zwrotach: Hunger haben (być głodnym), Durst haben (być spragnionym), Angst haben (bać się), recht haben (mieć rację). Zwróć uwagę: niemiecki w tych zwrotach zwykle używa haben tam, gdzie polski mówi „być” (być głodnym, spragnionym) — jedynie „mieć rację” trafia w niemiecki wzorzec.
- werden jako czasownik główny znaczy stawać się. Używaj go przy zmianie stanu (Es wird kalt. — Robi się zimno) lub przyszłej roli (Ich werde Arzt. — Będę lekarzem). Orzecznik po werden nie ma żadnego przedimka, gdy nazywa zawód: Sie wird Ärztin.
Te czasowniki pełnią też później funkcje gramatyczne: sein i haben tworzą Perfekt (lekcja 19), a werden buduje Futur I (lekcja 32) oraz stronę bierną (lekcja 38). Tutaj używamy ich tylko jako pełnoznacznych czasowników.
Formy i schematy
| Osoba | sein (być) | haben (mieć) | werden (stawać się) |
|---|---|---|---|
| ich | bin | habe | werde |
| du | bist | hast | wirst |
| er/sie/es | ist | hat | wird |
| wir | sind | haben | werden |
| ihr | seid | habt | werdet |
| sie/Sie | sind | haben | werden |
Uważaj na miejsca, w których uczący się najczęściej się mylą: du bist (nie bist du w zdaniu oznajmującym), ihr seid (z -d, nie seit), du hast / er hat (pojedyncze -t, bez -st na er), oraz du wirst / er wird (temat zmienia się e → i).
Przykłady
| Deutsch | Polski |
|---|---|
| Ich bin aus Österreich. | Jestem z Austrii. |
| Bist du müde? | Czy jesteś zmęczony? |
| Das Kind ist noch klein. | Dziecko jest jeszcze małe. |
| Wir haben einen Hund. | Mamy psa. |
| Ich habe Hunger und Durst. | Jestem głodny i spragniony. |
| Du hast recht. | Masz rację. |
| Draußen wird es kalt. | Robi się zimno na dworze. |
| Meine Schwester wird Ärztin. | Moja siostra będzie lekarką. |
Typowe błędy
- Ich bin Hunger -> Ich habe Hunger — niemiecki mówi haben, nie sein, przy głodzie, pragnieniu, strachu itd.
- ihr seit -> ihr seid — czasownik kończy się na -d; seit to przyimek od.
- du habst / er habt -> du hast / er hat — haben gubi -b- w du oraz er/sie/es.
- du werdest / er werd -> du wirst / er wird — werden zmienia e → i i dodaje te specjalne końcówki.
- Sie wird eine Lehrerin -> Sie wird Lehrerin — pomiń przedimek przed nazwą zawodu z werden/sein.
Wskazówki
- Powtarzaj na głos wszystkie trzy kolumny, aż staną się automatyczne — przydają się każdego dnia.
- Zapamiętaj zwroty z haben jako zestaw: Hunger, Durst, Angst, recht, Zeit, Glück — wszystkie biorą haben.
- ist a isst: er ist = on jest, er isst = on je. Jedno s oznacza „jest”.
- werden + stan = zmiana w toku (Es wird dunkel); sein + stan = rezultat (Es ist dunkel).