파생과 조어법
B2 Afleiding 44 / 48
요약
네덜란드어는 적은 수의 어근에 접미사(품사와 흔히 성까지 정해 주는 어미)와 접두사(의미를 바꾸는 앞부분)를 붙여 수천 개의 단어를 만듭니다. 이 패턴을 익히면 처음 보는 단어의 성, 의미, 품사를 짐작할 수 있습니다.
규칙
복합어 만들기(43강)는 단어 전체를 붙이는 반면, 파생(afleiding)은 그 자체로는 독립된 단어가 아닌, 의미 있는 요소를 붙입니다.
명사를 만드는 접미사. 접미사마다 성이 정해져 있으므로, 어미를 보면 de인지 het인지 알 수 있습니다:
| 어미 | 원래 품사 | 뜻 | 성 | 예 |
|---|---|---|---|---|
| -ing | 동사 | 동작/결과 | de | regeren -> de regering |
| -heid | 형용사 | 성질(추상) | de | vrij -> de vrijheid |
| -teit | (외래) 형용사 | 성질(추상) | de | actief -> de activiteit |
| -schap | 명사/형용사 | 상태/집합 | de 또는 het | vriend -> de vriendschap; gezel -> het gezelschap |
| -er / -ster | 동사 | 행위자(남성/여성) | de | bakken -> de bakker / de bakster |
| -ij (-erij) | 동사/명사 | 활동/장소 | de | bakken -> de bakkerij |
참고: -heid로 끝나는 명사는 복수형을 -heden로 만듭니다: de mogelijkheid -> de mogelijkheden.
형용사를 만드는 접미사:
| 어미 | 대략적인 의미 | 예 | 번역 |
|---|---|---|---|
| -ig | X를 가짐/‘-y’ | zonnig, handig | ‘sunny’, ‘handy’ |
| -lijk | ‘-ly’/‘-able’ | vriendelijk, gevaarlijk | ‘friendly’, ‘dangerous’ |
| -baar | X될 수 있음(수동 가능성) | eetbaar, leesbaar | ‘edible’, ‘readable’ |
| -loos | 없음/‘-less’ | werkloos, zinloos | ‘unemployed’, ‘pointless’ |
| -isch | ‘-ic’/‘-ical’(외래어) | logisch, praktisch | ‘logical’, ‘practical’ |
| -achtig | ‘-ish’/‘-like’ | roodachtig, reusachtig | ‘reddish’, ‘gigantic’ |
동사를 만드는 접두사 be-, ver-, ont-, her-는 비분리입니다: 강세는 어간에 오고, 과거분사에는 ge-를 붙이지 않습니다(28강 참고).
| 전철 | 핵심 의미 | 예 | 과거분사 |
|---|---|---|---|
| be- | 동사를 타동사로 만듦/‘~을 하다’ | antwoorden -> beantwoorden | beantwoord |
| ver- | 변화/전환(때로 ‘wrong’의 뜻) | taal(언어) -> vertalen(번역하다) | vertaald |
| ont- | ‘un-’/‘de-’/‘~하기 시작하다’ | dekken -> ontdekken(발견하다) | ontdekt |
| her- | ‘re-’/다시 | halen -> herhalen(반복하다) | herhaald |
het + 부정사로 만드는 명사화. 어떤 부정사든 ‘~하기’라는 뜻의 중성명사가 될 수 있습니다: het roken(흡연), het wachten(기다림), het eten(식사/음식). 이는 항상 het이며 형용사를 취할 수 있습니다: het vele lopen(그 많은 걷기).
부정 접두사. 형용사를 부정할 때는 on-을 씁니다(onmogelijk, oneerlijk, ongezond). 명사나 역할을 부정할 때는 하이픈이 붙는 niet-를 씁니다(niet-roker, niet-leden) — 그리고 on-이 어울리지 않는 드문 형용사에도 씁니다(niet-westers).
형태와 패턴
| 기본형 | + 접미사/접두사 | 파생어 | 품사 |
|---|---|---|---|
| oplossen(동사) | -ing | de oplossing | 명사(de) |
| waar(형용사) | -heid | de waarheid | 명사(de) |
| universeel(형용사) | -teit | de universiteit | 명사(de) |
| betalen(동사) | -baar | betaalbaar | 형용사 |
| werk(명사) | -loos | werkloos | 형용사 |
| schrijven(동사) | her- | herschrijven | 동사(비분리) |
| spannen(동사) | ont- | ontspannen | 동사(비분리) |
| zwemmen(동사) | het + 부정사 | het zwemmen | 명사(het) |
| mogelijk(형용사) | on- | onmogelijk | 형용사 |
| roker(명사) | niet- | niet-roker | 명사(de) |
예문
| Nederlands | 한국어 |
|---|---|
| De regering heeft een nieuwe wet aangenomen. | 정부가 새 법을 통과시켰다. |
| Gezondheid is belangrijker dan geld. | 건강이 돈보다 더 중요하다. |
| Pas op, deze paddenstoel is niet eetbaar. | 조심하세요, 이 버섯은 먹을 수 없습니다. |
| Hij is al twee jaar werkloos. | 그는 2년째 실직 상태이다. |
| De leraar liet ons de hele oefening herhalen. | 선생님은 우리에게 그 연습 전체를 반복하게 하셨다. |
| Het roken is in dit gebouw verboden. | 이 건물에서는 흡연이 금지되어 있다. |
| Dat plan is volkomen onmogelijk. | 그 계획은 전혀 불가능하다. |
| Als niet-roker zit ik liever op het terras. | 비흡연자로서 나는 테라스에 앉는 것을 선호한다. |
자주 하는 실수
- gebetaald, geverkocht -> betaald, verkocht — be-/ver-/ont-/her-는 비분리이므로, 분사에는 ge-를 붙이지 않습니다.
- het regering, het mogelijkheid -> de regering, de mogelijkheid — 접미사 -ing/-heid/-teit/-er/-ij는 항상 de입니다.
- de waarheiden, de mogelijkheiden -> de waarheden, de mogelijkheden — -heid의 복수형은 -heden입니다.
- onroker; een niet-mogelijk plan -> niet-roker; een onmogelijk plan — on-는 형용사를 부정하고, niet-은 명사/역할을 부정합니다(별개의 단어인 niet은 그대로 정상적으로 쓰입니다: dat is niet mogelijk).
- de lopen, de eten -> het lopen, het eten — 명사화된 부정사는 항상 het-단어입니다.
학습 팁
- 어미를 먼저 보세요: -ing/-heid/-teit/-schap/-er/-ij =
de명사(het gezelschap, het landschap처럼 -schap의 예외 대부분은 그냥 외웁니다). - 형용사 접미사를 영어에 대응시켜 봅시다: -baar = ‘~할 수 있는(-able)’, -loos = ‘~이 없는(-less)’, -achtig = ‘~ 비슷한(-ish)’, -isch = ‘~적인(-ic)’(그리고 -isch는 ‘-ies’로 발음됩니다).
- 동사가 be-, ver-, ont-, her- 중 하나로 시작하면 강세는 어간에 오고, 분사에는 ge-를 절대 붙이지 않습니다: ont-DEKT, her-HAALD.
- het + 부정사를 쓰면 어떤 동작이든 명사로 만들 수 있습니다(het wachten, het reizen) — 활동을 일반적으로 말할 때 유용합니다.
- 접미사 하나를 익히면 한 번에 수십 개의 단어를 열 수 있으니, 단어를 하나씩이 아니라 패턴으로 모으세요.