-οντας와 -ώντας형 부동사

B2 Η μετοχή σε -οντας και -ώντας 54 / 66

요약

현대 그리스어에는 부사처럼 쓰이는 능동분사가 하나 있다: -οντας / -ώντας형 부동사다. 이는 불완료상 어간으로 만들며, 형태가 전혀 바뀌지 않고(성도, 수도, 격도, 시제도 없다), 주동사와 동시에 일어나는 동작을 나타낸다 — Περπατώντας, σκεφτόμουν “걸으면서, 나는 생각하고 있었다”.

두 가지는 쉽게 만들지만, 한 가지는 위험하게 만든다. 쉬운 점: 동사마다 형태가 딱 하나뿐이고, 철자는 강세를 따른다(강세 없음 → ο, 강세 있음 → ω). 위험한 점: 부동사에는 자기만의 주어가 없다. 주동사의 동작을 하는 사람이 부동사의 동작도 해야 한다. 이 규칙을 어기면 문장이 우스꽝스러워지거나 비문법적이 된다.

부동사는 또한 능동형에만 있다. 중간수동태 동사(έρχομαι, σκέφτομαι, κάθομαι)는 표준어에서 아예 부동사가 없으므로, καθώς / ενώ 절로 대신해야 한다.

규칙

1. 어디서 오는가. 1인칭 단수 현재형(불완료상 어간)을 가져와 -ω을 떼고 -οντας 또는 -ώντας을 붙인다:

  • α΄ 활용(어미 앞에 강세): γράφω → γράφοντας, τρέχω → τρέχοντας, πηγαίνω → πηγαίνοντας.
  • β΄ 활용(어미에 강세): μιλώ → μιλώντας, αγαπώ → αγαπώντας, μπορώ → μπορώντας, ζητώ → ζητώντας.

2. ο/ω 철자 규칙. 어미의 모음은 강세가 없을 때 ο로 쓰고, 강세를 받을 때 ω로 쓴다. 규칙은 이게 전부이며 예외 없이 지켜진다: γράφοντας(강세는 γρά-에)이지만 μιλώντας(강세는 -ώ-에). 먼저 소리 내어 말한 다음 철자를 쓰자.

3. 불완료상 어간만 쓴다. 부동사는 본래 불완료상이다 — 진행 중이며 배경이 되는 동작을 가리킨다. 완료상 어간 γράψ-에서 나온 *γράψοντας형은 존재하지 않는다. 주동사보다 먼저 끝난 동작을 나타낼 때는 복합형 έχοντας + -ει로 끝나는 불변 완료상 형태를 쓴다: Έχοντας τελειώσει τη δουλειά, βγήκε έξω “일을 끝내고 나서, 그는 밖으로 나갔다”.

4. 결코 활용하지 않는다. 형용사처럼 성·수·격에 일치하는 -μένος형 수동분사(50강)와 달리, 부동사는 하나의 고정된 형태만 있다. Η Άννα μπαίνοντας…, Οι φοιτητές μπαίνοντας… — 두 경우 모두 같은 형태다.

5. 동일 주어 제약. 부동사가 생략하고 있는 주어는 반드시 주절의 주어와 같아야 한다:

  • Φεύγοντας, έκλεισε την πόρτα. — 떠난 사람과 문을 닫은 사람이 같다. 맞는 문장.
  • *Φεύγοντας, η πόρτα έκλεισε. — 문이 떠난 것이 아니다. 틀린 문장.

6. 무엇을 뜻하는가. 세 가지 해석이 있으며, 오직 문맥으로만 구분한다(표지가 없다):

해석대답하는 질문예
방법πώς; “어떻게?”Απάντησε χαμογελώντας.
시간(동시)πότε; “언제?”Οδηγώντας, ακούει ραδιόφωνο.
원인γιατί; “왜?”Μην ξέροντας τον δρόμο, ρώτησε έναν περαστικό.

7. 부정. 부동사는 μη(ν)로 부정하며, 결코 δεν를 쓰지 않는다: μην έχοντας χρόνο, μη θέλοντας να τον στενοχωρήσει.

8. 약형 대명사는 뒤에 붙는다. 부동사는 정동사가 아니므로, 접어는 그 뒤에 온다: βλέποντάς με, ρωτώντας τον, δίνοντάς της το βιβλίο. βλέποντάς / δίνοντάς에 추가 강세가 붙은 것에 주목하자 — 이 단어는 끝에서 세 번째 음절에 강세가 있어서, 접어가 붙으면 마지막 음절에도 강세가 추가로 생긴다.

형태와 패턴

불완료상 어간으로 만들기

활용1인칭 단수 현재형부동사강세어미 철자
α΄γράφωγράφοντας어간에-οντας
α΄τρέχωτρέχοντας어간에-οντας
α΄πηγαίνωπηγαίνοντας어간에-οντας
α΄διαβάζωδιαβάζοντας어간에-οντας
α΄ακούωακούγοντας어간에-οντας
α΄λέωλέγοντας어간에-οντας
α΄τρώωτρώγοντας어간에-οντας
β΄ (α΄ τάξη)μιλώμιλώντας어미에-ώντας
β΄ (α΄ τάξη)αγαπώαγαπώντας어미에-ώντας
β΄ (α΄ τάξη)ρωτώρωτώντας어미에-ώντας
β΄ (α΄ τάξη)ζητώζητώντας어미에-ώντας
β΄ (β΄ τάξη)μπορώμπορώντας어미에-ώντας
β΄ (β΄ τάξη)οδηγώοδηγώντας어미에-ώντας
불규칙είμαιόντας—-οντας
복합형έχωέχοντας (+ γράψει)어간에-οντας

부동사의 불변성 — 형용사나 -μένος형 분사와 달리, 모든 주어에 형태가 하나뿐이다:

주어부동사절주절
ο φοιτητής(남성 단수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησε τον καθηγητή.
η φοιτήτρια(여성 단수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησε τον καθηγητή.
το παιδί(중성 단수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησε τον καθηγητή.
οι φοιτητές(남성 복수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησαν τον καθηγητή.
οι φοιτήτριες(여성 복수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησαν τον καθηγητή.
τα παιδιά(중성 복수)Μπαίνοντας στην τάξη,χαιρέτησαν τον καθηγητή.

성·수에 일치하는 -μένος형 분사와 칸마다 비교해 보자:

격단수(남성/여성/중성)복수(남성/여성/중성)
Ονομαστικήκουρασμένος / κουρασμένη / κουρασμένοκουρασμένοι / κουρασμένες / κουρασμένα
Γενικήκουρασμένου / κουρασμένης / κουρασμένουκουρασμένων / κουρασμένων / κουρασμένων
Αιτιατικήκουρασμένο / κουρασμένη / κουρασμένοκουρασμένους / κουρασμένες / κουρασμένα
Κλητικήκουρασμένε / κουρασμένη / κουρασμένοκουρασμένοι / κουρασμένες / κουρασμένα

부동사에는 이 스물네 칸이 하나도 없다 — 오직 γράφοντας뿐이다.

선행성: έχοντας + 완료상 비정형 형태

동시선행
Τρώγοντας, μιλούσε στο τηλέφωνο.Έχοντας φάει, βγήκε για καφέ.
Διαβάζοντας, κρατούσε σημειώσεις.Έχοντας διαβάσει, έκλεισε το βιβλίο.
Δουλεύοντας, άκουγε μουσική.Έχοντας δουλέψει δέκα ώρες, ήταν εξαντλημένη.

όντας은 είμαι의 부동사로, 다소 격식체이며 보통 원인을 나타낸다: Όντας άρρωστος, δεν ήρθε στη δουλειά “아파서, 그는 출근하지 않았다”.

중간수동태 동사에는 부동사가 없다. 이 동사들은 능동 현재형이 없으므로 부동사도 없다. καθώς나 ενώ — 원인의 의미일 때는 επειδή — 로 시작하는 정동사절을 쓰되, 주동사의 시제에 맞춘다:

중간수동태 동사불가능대신 이렇게 말한다
έρχομαι*ερχόμενονταςΚαθώς ερχόμουν, συνάντησα τη Μαρία.
σκέφτομαι*σκεφτόμενονταςΕνώ σκεφτόμουν την απάντηση, χτύπησε το τηλέφωνο.
κάθομαι*καθόμενονταςΚαθώς καθόμουν στο παγκάκι, άρχισε να βρέχει.
φοβάμαι*φοβούμενονταςΕπειδή φοβόταν, δεν μπήκε μέσα.

(학술체 형태 ερχόμενος, σκεπτόμενος도 존재하지만, 이는 격식체(64강)의 형용사적 분사이지 부동사가 아니며, 위 구문들을 대신할 수 없다.)

지각동사 뒤의 부동사 대 να. βλέπω, ακούω, νιώθω와 함께 쓸 때, 두 번째 참여자의 동작은 부동사가 아니라 να로 나타낸다:

누구의 동작인가구조예
주어의 동작부동사Τρέχοντας, τον είδα στην απέναντι πλευρά.(내가 뛰고 있었다)
목적어의 동작να + 동사Τον είδα να τρέχει.(그가 뛰고 있었다)
목적어의 동작που + 동사Τον άκουσα που τραγουδούσε.(그가 노래하고 있었다)

예문

Ελληνικά한국어
Φεύγοντας, έκλεισε την πόρτα σιγά σιγά.나가는 길에 그는 천천히 문을 닫았다.
Απάντησε στην ερώτηση χαμογελώντας.그녀는 웃으며 질문에 답했다.
Οδηγώντας προς τη θάλασσα, ακούγαμε μουσική.바다 쪽으로 운전하면서 우리는 음악을 듣고 있었다.
Μην ξέροντας τι να πω, έμεινα σιωπηλός.무슨 말을 해야 할지 몰라서 나는 침묵을 지켰다.
Μιλώντας ελληνικά κάθε μέρα, βελτιώθηκε πολύ.매일 그리스어를 말함으로써 그녀는 실력이 많이 늘었다.
Έχοντας τελειώσει τα μαθήματά μου, βγήκα με τους φίλους μου.수업을 마친 뒤 나는 친구들과 함께 나갔다.
Όντας νέος, δεν καταλάβαινε τη σημασία τους.어려서 그는 그것들의 중요성을 이해하지 못했다.
Με κοίταξε ζητώντας μου βοήθεια.그는 도움을 청하며 나를 바라보았다.
Τρέχοντας στη βροχή, έχασε το πορτοφόλι του.빗속을 달리다가 그는 지갑을 잃어버렸다.
Καθώς ερχόμουν στο γραφείο, σκεφτόμουν τη συνάντηση.사무실로 오는 동안 나는 회의에 대해 생각하고 있었다.
Τον είδα να διαβάζει στη βιβλιοθήκη.나는 그가 도서관에서 책을 읽고 있는 것을 보았다.
Βλέποντάς με, σηκώθηκε αμέσως.나를 보자 그는 즉시 일어났다.
Μπορώντας να δουλέψει από το σπίτι, γλιτώνει μία ώρα.재택근무를 할 수 있어서 그녀는 한 시간을 절약한다.
Πώς έμαθες τόσο γρήγορα; — Ακούγοντας ραδιόφωνο.어떻게 그렇게 빨리 배웠어? — 라디오를 들으면서.

자주 하는 실수

  • Μπαίνοντες στην τάξη, χαιρέτησαν. -> Μπαίνοντας στην τάξη, χαιρέτησαν. 부동사는 결코 복수(또는 그 어떤) 어미를 취하지 않는다; 형태는 하나로 고정되어 있다.
  • Οι κουρασμένοντες φοιτητές. -> Οι κουρασμένοι φοιτητές. 부동사는 부사적이라 명사를 수식할 수 없다; 그 역할에는 -μένος형 분사(또는 형용사)를 쓴다.
  • Φεύγοντας, η πόρτα έκλεισε. -> Φεύγοντας, έκλεισε την πόρτα. 매달린 주어: 문이 떠나는 주체가 될 수 없다. 부동사의 동작 주체는 반드시 주동사의 주어여야 한다.
  • Μιλόντας ελληνικά. -> Μιλώντας ελληνικά. 강세가 있는 어미는 ω로 쓴다; ο는 강세 없는 -οντας에만 쓴다.
  • Γράφωντας ένα γράμμα. -> Γράφοντας ένα γράμμα. 반대 방향의 실수: 여기서는 강세가 γρά-에 있으므로 어미는 강세가 없고 ο로 쓴다.
  • Πριν φεύγοντας, τηλεφώνησε. -> Πριν φύγει, τηλεφώνησε. 부동사는 πριν, αφού, όταν 같은 접속사 뒤에 올 수 없다; 그런 접속사는 정동사를 취한다.
  • Χωρίς να λέγοντας τίποτα. -> Χωρίς να πει τίποτα. / Μη λέγοντας τίποτα. 한 구문만 골라야 한다: να + 동사이거나, 부정된 맨 부동사이거나 — 둘 다는 안 된다.
  • Δεν ξέροντας την απάντηση, σώπασε. -> Μην ξέροντας την απάντηση, σώπασε. 비정형 형태는 μη(ν)로 부정하지, δεν로 부정하지 않는다.
  • Ερχόμενοντας στο σπίτι, βρήκα το γράμμα. -> Καθώς ερχόμουν στο σπίτι, βρήκα το γράμμα. 중간수동태 동사에는 부동사가 전혀 없다; καθώς / ενώ + 정동사를 쓰자.
  • Τον είδα τρέχοντας στο πάρκο(“나는 그가 뛰는 것을 보았다”라는 뜻으로) -> Τον είδα να τρέχει στο πάρκο. 부동사를 쓰면 뛰는 사람이 나가 되어 버린다; να + 동사는 그 동작을 목적어에게 부여한다.
  • Έχοντας τελείωσα τη δουλειά… -> Έχοντας τελειώσει τη δουλειά… έχοντας 뒤에는 -ει로 끝나는 불변 완료상 형태가 오는데, έχω 뒤와 똑같다.
  • Θα γράφοντας αύριο. -> Θα γράφω αύριο. 부동사는 시제가 아니며 θα와 결합하지 않는다; 문장의 주동사가 될 수 없다.

학습 팁

  • 소리 내어 철자를 정하자. 동사를 발음한 뒤 적는다: 강세가 어미에 떨어지면 -ώντας로, 아니면 -οντας로 쓴다. β΄ 활용 동사(1인칭 단수가 -ώ로 끝나는 동사)는 언제나 ω를 쓰고, α΄ 활용 동사는 언제나 ο을 쓴다.
  • 쓰기 전에 주어를 확인하자. “부동사의 동작을 누가 하는가?”와 “주동사의 동작을 누가 하는가?”를 물어보자. 두 답이 다르면 문장 전체를 καθώς / ενώ / επειδή 절로 다시 써야 한다.
  • 영어의 “-ing”는 그리스어 부동사보다 훨씬 범위가 넓다. 오직 부사적인 “-ing”만 부동사에 대응한다. 형용사적인 “-ing”(“뛰고 있는 아이”)는 που를 쓰는 관계절로, 명사로 쓰이는 “-ing”(“수영은 건강에 좋다”)는 να + 동사나 명사로 옮긴다: Το κολύμπι κάνει καλό.
  • 쉼표 습관 하나. 문장 앞에 나온 부동사절에는 쉼표를 찍고(Μπαίνοντας, είδε…), 동사 뒤에 오는 짧은 방법의 부동사에는 보통 찍지 않는다(Απάντησε χαμογελώντας).
  • 부동사는 서사와 문어체 지시문에서 흔히 쓰이며, 일상 회화에서는 다소 격식체로 느껴진다; 구어체 그리스어는 흔히 και(Μπήκε και χαιρέτησε)나 καθώς절을 더 선호한다. 이를 직접 쓰는 것보다 알아보는 것이 더 중요하다.
  • όντας과 έχοντας를 그대로 외워 두자: 이 둘은 “~인 상태”와 “~을 끝낸 상태”, 즉 학습자가 처음부터 만들어 보려다 가장 자주 틀리는 두 경우를 다룬다.
  • 약형 대명사가 붙을 때 추가 강세에 주의하자: βλέποντάς τον, ρωτώντας τη — 이 추가 강세는 부동사가 끝에서 세 번째 음절에 강세가 있을 때만 나타난다.