중간수동태 아오리스트, 미래, 접속법과 명령법

B2 Μεσοπαθητικός αόριστος, μέλλοντας, υποτακτική και προστακτική 52 / 66

요약

모든 중간수동태 동사에는 완료상 어간이 하나 더 있는데, 알아보기 쉽다: -θηκ- 또는 -τηκ-로 끝난다. 이 어간 하나가 네 가지 자리를 한꺼번에 채운다. 여기에 과거 어미를 붙이면 아오리스트가 되고(θυμήθηκα, “나는 기억했다”), -ηκ-를 떼고 -ώ, -είς, -εί, -ούμε, -είτε, -ούν을 붙이면 θα와 να가 요구하는 의존형이 되며(θα θυμηθώ, να θυμηθείς), 이 의존형은 그대로 복수 명령법(θυμηθείτε)과 부정 명령(μην πλυθείς)에도 쓰인다. 그리고 작은 어미 -ου를 더하면 단수 명령법(θυμήσου)이 된다.

즉, πλύθηκα / πλυθώ를 한 번 익히면 아오리스트, 미래, 접속법, 그리고 두 명령법을 모두 갖추게 된다.

미리 두 가지를 주의해야 한다. 1인칭과 2인칭 복수에서는 강세가 이동하며(πλύθηκα이지만 πλυθήκαμε), -θηκ-가 “수동”을 뜻하는 것은 아니다: θυμήθηκα, κοιμήθηκα, φοβήθηκα, σκέφτηκα는 그저 형태만 중간수동태일 뿐, 의미는 보통의 능동 동사다.

미완료과거(πλενόμουν)와 완료(έχω πλυθεί)는 53강에서 다룬다. 여기서는 완료상에만 머문다.

규칙

1. 어간. 중간수동태 동사는 어근에 -θ-(또는 -τ-, -στ-, -φτ-, -χτ-)을 붙여 완료상 어간을 만든다: πλέν-ομαι → πλυθ-, ετοιμάζ-ομαι → ετοιμαστ-, θυμ-άμαι → θυμηθ-. 이 강의의 모든 내용은 이 어간에서 비롯된다.

2. 아오리스트 = 어간 + -ηκα, -ηκες, -ηκε, -ήκαμε, -ήκατε, -ηκαν. 아우그먼트가 필요 없다: 어미 자체가 강세를 끝에 충분히 가깝게 두기 때문이다(πλύθηκα이지, επλύθηκα이 아니다). 그리스어는 끝에서 세 번째 음절보다 앞에 강세를 두지 않으므로, 1인칭·2인칭 복수 어미가 음절을 하나 더할 때는 강세가 오른쪽으로 이동한다: πλύ-θη-κα이지만 πλυ-θή-κα-με.

3. 의존형(단독으로 쓰일 수 없는, 완료상의 맨몸 형태) = 어간 + -ώ, -είς, -εί, -ούμε, -είτε, -ούν이며, 강세는 언제나 어미에 온다. 이 형태는 θα(미래), να(접속법), ας, όταν, πριν, μόλις, μη(ν) 뒤에 온다. -θηκα 형태는 결코 να 뒤에 오지 않으며, θα 뒤에서는 결코 미래가 아니다 — θα κουράστηκε는 과거에 대한 추측이다(“그는 지쳤을 것이다”).

4. 명령법. 복수형은 그냥 2인칭 복수 의존형이다: πλυθείτε, θυμηθείτε, ετοιμαστείτε. 단수형은 예외로, 능동 완료상 어간에 어미 -ου를 붙이며(πλύσω → πλύσου, θυμήσω → θυμήσου, ντύσω → ντύσου), 강세는 언제나 -ου 앞 음절에 온다. 부정 명령은 명령법을 아예 쓰지 않고 μη(ν) + 의존형을 쓴다: μην πλυθείς, μη σκεφτείς, μην ετοιμαστείτε.

5. 여전히 결정하는 것은 상(相)이다. θα + 의존형은 한 번의 완결된 사건을 뜻하고, θα + 중간수동태 현재형은 습관이나 지속되는 상태를 뜻한다.

Ελληνικά상번역
Θα πλυθώ σε πέντε λεπτά.완료상 — 한 번의 사건5분 후에 씻을 거야.
Από αύριο θα πλένομαι με κρύο νερό.불완료상 — 습관내일부터는 찬물로 씻을 거야.
Θέλω να ετοιμαστώ τώρα.완료상 — 한 번지금 준비하고 싶어.
Δεν μου αρέσει να ετοιμάζομαι βιαστικά.불완료상 — 일반적서둘러 준비하는 건 싫어.

형태와 패턴

Μεσοπαθητικός αόριστος: πλένομαι → πλύθηκα (“나는 씻었다 / 나는 씻겨졌다”)

ΠρόσωποΤύπος번역
εγώπλύθηκα나는 씻었다
εσύπλύθηκες너는 씻었다
αυτός / αυτή / αυτόπλύθηκε그/그녀/그것은 씻었다
εμείςπλυθήκαμε우리는 씻었다
εσείςπλυθήκατε너는 씻었다
αυτοί / αυτές / αυτάπλύθηκαν그들은 씻었다

모든 칸에서 강세는 끝에서 세 번째 음절에 온다. 그래서 단수와 3인칭 복수에서는 πλύ-에 오지만, πλυθήκαμε과 πλυθήκατε에서는 -θή-로 옮겨 간다. 구어체 3인칭 복수형 πλυθήκανε도 있으며, 강세는 같은 방식으로 이동한다.

Το εξαρτημένο(의존형): θα / να / ας / μην + πλυθώ

ΠρόσωποΤύποςΜε θα (μέλλοντας)Με να (υποτακτική)
εγώπλυθώθα πλυθώνα πλυθώ
εσύπλυθείςθα πλυθείςνα πλυθείς
αυτός / αυτή / αυτόπλυθείθα πλυθείνα πλυθεί
εμείςπλυθούμεθα πλυθούμενα πλυθούμε
εσείςπλυθείτεθα πλυθείτενα πλυθείτε
αυτοί / αυτές / αυτάπλυθούνθα πλυθούννα πλυθούν

철자에 주의하자: -ώ와 -ούμε, -ούν는 ου로 쓰지만, -είς, -εί, -είτε는 ει로 쓴다. 모든 칸에서 강세는 어미에 온다.

Προστακτική

ΘετικήΑρνητική
εσύπλύσουμην πλυθείς
εσείςπλυθείτεμην πλυθείτε
Ρήμαεσύεσείς
ντύνομαιντύσουντυθείτε
θυμάμαιθυμήσουθυμηθείτε
κοιμάμαικοιμήσουκοιμηθείτε
ετοιμάζομαιετοιμάσουετοιμαστείτε
σκέφτομαισκέψουσκεφτείτε
σηκώνομαισήκωσηκωθείτε
στέκομαιστάσουσταθείτε
φέρομαιφέρσουφερθείτε

σήκω는 불규칙형이다(규칙형 σηκώσου도 있지만 훨씬 드물다). 약형 대명사는 긍정 명령 뒤에, 부정 명령 앞에 온다: Σκέψου το이지만 Μην το σκεφτείς.

Πώς φτιάχνεται το θέμα(파생)

Τύπος ρήματοςΚανόναςΠαράδειγμα
-ζω / -ζομαι→ -στηκα, 의존형 -στώετοιμάζομαι → ετοιμάστηκα, να ετοιμαστώ
χειλικά: -π-, -β-, -φ-→ -φτηκα, 의존형 -φτώκρύβομαι → κρύφτηκα, να κρυφτώ · γράφομαι → γράφτηκα, να γραφτώ
ουρανικά: -κ-, -γ-, -χ-, -χν-→ -χτηκα, 의존형 -χτώρίχνομαι → ρίχτηκα, να ριχτώ · ανοίγομαι → ανοίχτηκα, να ανοιχτώ
β΄ συζυγία (-άω/-ώ, -άμαι, -ιέμαι)→ -ήθηκα, 의존형 -ηθώαγαπιέμαι → αγαπήθηκα · θυμάμαι → θυμήθηκα · κοιμάμαι → κοιμήθηκα · φοβάμαι → φοβήθηκα
-νω, -λω, -ρω 등→ -θηκα, 의존형 -θώπλένομαι → πλύθηκα · λύνομαι → λύθηκα · κρίνομαι → κρίθηκα

-εύομαι로 끝나는 동사는 순음 패턴을 따르며 단순한 -τ-를 쓴다: παντρεύομαι → παντρεύτηκα, να παντρευτώ.

Ανώμαλα

ΕνεστώταςΑόριστοςΕξαρτημένοΠροστακτική (εσύ / εσείς)
έρχομαιήρθαέρθωέλα / ελάτε
γίνομαιέγιναγίνωγίνε / γίνετε
κάθομαικάθισακαθίσω, κάτσωκάθισε, κάτσε / καθίστε
βρίσκομαιβρέθηκαβρεθώ- / βρεθείτε
σκέφτομαισκέφτηκασκεφτώσκέψου / σκεφτείτε
μπαίνωμπήκαμπωμπες / μπείτε
βγαίνωβγήκαβγωβγες / βγείτε
ανεβαίνωανέβηκαανέβωανέβα / ανεβείτε

마지막 세 개는 반대 방향의 함정이다: μπήκα, βγήκα, ανέβηκα는 중간수동태처럼 보이지만 사실은 순수한 능동 동사에 속하며, 그 의존형은 μπω, βγω, ανέβω이다 — 결코 μπηθώ가 아니다.

예문

Ελληνικά한국어
Πλύθηκα και ντύθηκα σε δέκα λεπτά.10분 만에 씻고 옷을 입었다.
Δεν θυμήθηκα το όνομά της.그녀의 이름이 기억나지 않았다.
Θα πλυθώ πρώτα εγώ και μετά μπαίνεις εσύ.내가 먼저 씻을 테니 그다음에 네가 들어가.
Θέλω να θυμηθείς να κλείσεις την πόρτα.네가 문 닫는 걸 잊지 않았으면 좋겠어.
Ετοιμάσου, φεύγουμε σε πέντε λεπτά.준비해, 5분 후에 출발이야.
Παιδιά, σηκωθείτε και πλυθείτε!얘들아, 일어나서 씻어!
Μη φοβηθείς· ο σκύλος είναι ήσυχος.무서워하지 마, 개는 얌전해.
Πού βρεθήκατε χθες το βράδυ;어젯밤 어디서 만났어?
Κοιμηθήκαμε αργά, γι’ αυτό ξυπνήσαμε αργά.늦게 잠들어서 늦게 일어났다.
Το γράμμα γράφτηκε πριν από έναν χρόνο.그 편지는 1년 전에 쓰였다.
Σκέψου το πρόβλημά μας και πες μου.우리 문제를 잘 생각해 보고 말해 줘.
Όταν ετοιμαστείτε, φωνάξτε με.준비되면 전화해.

자주 하는 실수

  • πλύθηκαμε -> πλυθήκαμε — 복수 어미가 음절을 하나 더하는데, 그리스어는 끝에서 세 번째보다 앞에 강세를 둘 수 없으므로 강세가 오른쪽으로 이동해야 한다.
  • θα πλύθηκα -> θα πλυθώ — 미래를 나타낼 때 θα는 -θώ로 끝나는 의존형을 취하며, 결코 과거형을 쓰지 않는다.
  • να θυμήθηκες -> να θυμηθείς — να에도 같은 규칙이 적용된다: -θηκ- 형태는 과거에만 쓰인다.
  • μην πλύθηκες / μην πλύσου -> μην πλυθείς — 부정 명령은 μη(ν) + 의존형이며, 결코 μη(ν) + 명령법이 아니다.
  • Ντύσε γρήγορα!(“옷을 입다”라는 뜻으로) -> Ντύσου γρήγορα! — ντύσε는 “다른 사람에게 옷을 입히다”라는 능동 명령형이다. -ου 어미가 붙어야 자기 자신에 관한 뜻이 된다.
  • Φοβήθηκα από τον σκύλο. -> Φοβήθηκα τον σκύλο. — φοβήθηκα는 수동이 아니다. θυμήθηκα, σκέφτηκα와 마찬가지로 능동의 의미를 가지며 직접목적어를 취한다.
  • να πλυθίς / να πλυθή -> να πλυθείς — 2인칭 단수, 3인칭 단수, 2인칭 복수 의존형 어미는 -είς, -εί, -είτε로 쓴다; -ώ, -ούμε, -ούν만 ου/ω를 쓴다.
  • Θα μπηθώ μέσα. -> Θα μπω μέσα. — μπήκα는 능동 동사의 아오리스트다. 거기 있는 -ηκ-는 중간수동태 표지가 아니다.
  • επλύθηκα -> πλύθηκα — 중간수동태 아오리스트는 아우그먼트를 붙이지 않는다.

학습 팁

  • 동사는 한 쌍으로 외우자: πλύθηκα / πλυθώ, θυμήθηκα / θυμηθώ, ετοιμάστηκα / ετοιμαστώ. 이 쌍만 알면 네 자리가 모두 기계적으로 도출된다.
  • 능동 아오리스트가 중간수동태 어간을 그대로 알려 준다. σ를 되돌려 보자: έγραψα → γράφτηκα, έριξα → ρίχτηκα, ετοίμασα → ετοιμάστηκα, αγάπησα → αγαπήθηκα. ψ에는 순음이, ξ에는 연구개음이 숨어 있다.
  • 강세를 맞춤법 검사기로 삼자: 규칙적인 -θηκα 패턴에서 아오리스트는 끝에서 세 번째 음절에, 의존형은 언제나 맨 끝 음절에 강세가 온다. 규칙형인데 이를 어기면 틀린 것이다 — 위에서 본 불규칙형(έρθω, γίνω, μπω, ανέβω)만 예외다.
  • 단수 명령법은 θ-어간이 아니라 σ-어간을 쓴다: πλύσου, ντύσου, θυμήσου, σκέψου. 복수형은 θ-어간을 쓴다: πλυθείτε, ντυθείτε, θυμηθείτε, σκεφτείτε.
  • 선택하기 전에 “한 번인가, 반복인가?”를 물어보자: θα κοιμηθώ νωρίς(오늘 밤) 대 θα κοιμάμαι νωρίς(앞으로 계속).
  • θυμάμαι, κοιμάμαι, φοβάμαι, σκέφτομαι, έρχομαι, γίνομαι는 그저 중간수동태의 옷을 입고 있을 뿐인 어휘로 취급하자 — 능동으로 번역하면 된다.
  • 대명사 위치는 부정에 따라 뒤바뀐다: Ετοιμάσου το는 불가능하지만, Σκέψου το / Μην το σκεφτείς가 그 패턴을 보여 준다 — 긍정 명령 뒤, μη(ν) 앞.