弱形代名詞の組み合わせ
B1 Συνδυασμός των αδύνατων τύπων της αντωνυμίας 42 / 66
要点
動詞が間接目的語(「私に」「彼女に」)と直接目的語(「それを」「それらを」)の両方を取るとき、ギリシャ語はその両方を弱形代名詞で一度に表すことができます。この2つの小さな語は、まるで1つの単語のように振る舞う1つのまとまりを作ります:属格が先、対格が後 — μου το έδωσε「彼はそれを私にくれた」、της τα έστειλα「私はそれらを彼女に送った」。
このまとまりは決してばらばらにならず、収まる場所は2つしかありません。動詞の前では、決まった枠の中に入ります:δεν/θα/να/ας/μη+属格+対格+動詞(δεν θα σου το πω)。肯定命令形の後ろでは動詞の後ろに飛び、追加の書き表されたアクセントを取ります(δώσε μού το)。日常会話にはもう1つ癖があります:σου が続く対格と融合し — σου το は στο になります。これは στο σχολείο の中の前置詞と全く同じ見た目ですが、それとは無関係です。
規則
1. 2つの枠、決まった順序。 間接目的語は属格の接語、直接目的語は対格の接語で、動詞の前では属格が常に先に来ます。英語の語順(「gave it to me」)はギリシャ語とは逆なので、単語ごとに訳すと定番の間違い *το μου έδωσε になります。
2. 対格の枠は三人称専用。 μου το、σου τα、της τον のような組み合わせは自由に使えます。しかし属格+με/σεのまとまりは不可能です。「彼女は私を彼に紹介した」と言うには、弱形の対格はそのまま使い、前置詞句をフルの形で使います — Με σύστησε σε αυτόν、*Του με σύστησε ではありません。
3. 動詞前のまとまり。 普通の節では、このまとまりは動詞の前に寄りかかります。δεν、θα、να、ας、μη(ν) という小詞がこのまとまりを開始し、その内部にはどこにも何も挿入できません:
δεν/θα/να/ας/μη(ν)・属格・対格・動詞
つまり Δεν θα σου το πω、Θέλω να μου το δώσεις、Ας τους τα στείλουμε。副詞・主語・目的語はこのまとまりの外に置かれ、内部には決して入りません:Μου το έδωσε χθες ο Νίκος.
4. 肯定命令形の後ろでは。 否定を伴わない命令は、まとまりを動詞の後ろに置きます。普通はやはり属格が先です:Δώσε μού το. Πες μας την. 命令形のアクセントが語末から2番目の音節にある場合、動詞+接語2つだとアクセントが語末から遠すぎるため、最初の接語が第二アクセントを取ります(δεύτερος τόνος):δώσε μού το、φέρε μάς τα。1音節の命令形には追加の記号は不要です。アクセントが依然として最後の3音節の中に収まるためです:πες μας την。命令形の後ろでは — そこだけですが — 逆の順序も存在し、動詞が短縮され第二アクセントも付きません:δώσε μού το と δώσ’ το μου が並んで存在し、同様に δείξε μάς το と δείξ’ το μας も存在します。どちらも正しい形ですが、属格が先の順序を基本にしましょう。動詞の後ろでは形が変わる語も1つあります:女性複数対格は動詞の前では τις ですが、後ろでは τες になります(Ρώτησέ τες)。このまとまりは -οντας の副動詞にも続きますが、そこでは追加のアクセントは接語ではなく動詞自体に付きます:Δίνοντάς μου το, έφυγε. 命令が否定になったとたん、それはもう命令形ではなくなるので(μη+接続法)、まとまりは再び前に戻ります:Μη μου το λες.
5. σου の融合。 話し言葉では、そしてくだけた書き言葉でもますます、σου が後ろに続く対格と融合します:σου το → στο、σου τη(ν) → στη(ν)、σου τα → στα、σου τον → στον、σου τους → στους、σου τις → στις。辞書がこれを書き表してくれるとは期待しないでください。標準的な辞書はこの融合の書記形をまったく記録しておらず、2語をそのまま書き(σου το、σου τα)、1語の形である στου、στο(ν)、στη(ν)、στις、στα は前置詞 σε 専用としています。辞書によれば、この前置詞は常に語尾の -ε を冠詞の τ- の前で落とし、冠詞と一続きの1語として書かれます。Στο είπα は「そう言ったでしょう」という意味であるのに対し、Πάω στο σχολείο は σε+το、つまり前置詞です。両者を見分けるのは文脈だけです。融合した接語は動詞のそばに位置し、後ろに名詞が来ません。融合させない σου το είπα は常に正しく、改まった文章ではより安全な選択です。
6. 曖昧さをなくすアクセント。 Ο πατέρας μου το είπε は「私の父がそれを言った」という意味です(μου は所有を表します)。Ο πατέρας μού το είπε は「父がそれを私に言った」という意味です。属格の接語が直前の名詞の所有格と誤読されうる場合は、アクセントを付けます — これはすでに「Ο πατέρας μού είπε…」で見た規則です。
語形と文型
弱形代名詞:両方の格、すべての人称
| 人称 | Γενική(間接目的語) | Αιτιατική(直接目的語) |
|---|---|---|
| α΄ ενικό | μου | με |
| β΄ ενικό | σου | σε |
| γ΄ ενικό αρσενικό | του | τον |
| γ΄ ενικό θηλυκό | της | την |
| γ΄ ενικό ουδέτερο | του | το |
| α΄ πληθυντικό | μας | μας |
| β΄ πληθυντικό | σας | σας |
| γ΄ πληθυντικό αρσενικό | τους | τους |
| γ΄ πληθυντικό θηλυκό | τους | τις(動詞の後ろでは τες) |
| γ΄ πληθυντικό ουδέτερο | τους | τα |
まとまり全体:縦に属格、横に対格
| τον | την | το | τους | τις | τα | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| μου | μου τον | μου την | μου το | μου τους | μου τις | μου τα |
| σου | σου τον / στον | σου την / στην | σου το / στο | σου τους / στους | σου τις / στις | σου τα / στα |
| του | του τον | του την | του το | του τους | του τις | του τα |
| της | της τον | της την | της το | της τους | της τις | της τα |
| μας | μας τον | μας την | μας το | μας τους | μας τις | μας τα |
| σας | σας τον | σας την | σας το | σας τους | σας τις | σας τα |
| τους | τους τον | τους την | τους το | τους τους | τους τις | τους τα |
1つのまとまりを動詞の全6人称で(δίνω の αόριστος、まとまり της το)
| Πρόσωπο | Ελληνικά | 訳 |
|---|---|---|
| εγώ | της το έδωσα | 私はそれを彼女にあげた |
| εσύ | της το έδωσες | あなたはそれを彼女にあげた |
| αυτός, αυτή, αυτό | της το έδωσε | 彼/彼女はそれを彼女にあげた |
| εμείς | της το δώσαμε | 私たちはそれを彼女にあげた |
| εσείς | της το δώσατε | あなたたちはそれを彼女にあげた |
| αυτοί, αυτές, αυτά | της το έδωσαν | 彼らはそれを彼女にあげた |
まとまりの位置
| 枠 | パターン | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| 動詞のみ | まとまり+ρήμα | Της το έδειξα. |
| άρνηση | δεν+まとまり+ρήμα | Δεν μας τα είπε. |
| μέλλοντας | θα+まとまり+ρήμα | Θα σου το στείλω. |
| άρνηση + μέλλοντας | δεν θα+まとまり+ρήμα | Δεν θα σου το πω. |
| υποτακτική | να+まとまり+ρήμα | Θέλω να μου το δώσεις. |
| προτρεπτικό ας | ας+まとまり+ρήμα | Ας τους τα στείλουμε. |
| αρνητική προσταγή | μη(ν)+まとまり+ρήμα | Μη μου το λες. |
| καταφατική προσταγή | ρήμα+まとまり | Δώσε μού το. |
| γερούνδιο | γερούνδιο+まとまり | Δίνοντάς μου το, χαμογέλασε. |
命令形:肯定と否定の対比
| Καταφατική | Αρνητική | |
|---|---|---|
| β΄ ενικό | Δώσε μού το. | Μη μου το δίνεις. |
| β΄ πληθυντικό | Δώστε μού το. | Μη μου το δίνετε. |
| β΄ ενικό (φέρνω) | Φέρε μάς τα. | Μη μας τα φέρνεις. |
| β΄ πληθυντικό (φέρνω) | Φέρτε μάς τα. | Μη μας τα φέρνετε. |
例文
| Ελληνικά | 日本語 |
|---|---|
| Μου το έδωσε η αδελφή μου. | 私の姉(妹)はそれを私にくれた。 |
| Της τα έστειλα χθες το βράδυ. | 私は昨日の夕方それらを彼女に送った。 |
| Δεν θα σου το πω ποτέ. | 私は絶対にあなたに言わない。 |
| Θέλω να μου το δώσεις σήμερα. | 今日それを私にくれてほしい。 |
| Μας τα εξήγησε όλα ο δάσκαλος. | 先生はそれを全部私たちに説明してくれた。 |
| Ποιος σου τα είπε αυτά; | 誰があなたにこれらのことを言ったのですか? |
| Δώσε μού το, σε παρακαλώ. | それを私にください。 |
| Φέρε μάς τα αύριο το πρωί. | 明日の朝、それらを私たちに持ってきてください。 |
| Στο είπα από την αρχή. | 私は最初からそう言ったでしょう。 |
| Πάω στο σχολείο με τα πόδια. | 私は学校へ歩いて行く。 |
| Ο πατέρας μού το είπε χθες. | 父は昨日私にそう言った。 |
| Μη μας τις στέλνεις τη νύχτα. | 夜にそれらを私たちに送らないでください。 |
よくある間違い
- το μου έδωσε -> μου το έδωσε:ここではギリシャ語は英語と鏡写しです。動詞の前では常に属格が先、対格が後です。
- σε το έδωσα -> σου το έδωσα:受け取る人は属格(σου)であって、対格(σε)ではありません。
- του με σύστησε -> με σύστησε σε αυτόν:μου/σου/του の後ろに接語 με や σε は続けられません。σε を伴う強形を使いましょう。
- μου χθες το έδωσε -> μου το έδωσε χθες:まとまりの内部にも、まとまりと動詞の間にも、何も置けません。
- δεν σου θα το πω -> δεν θα σου το πω:δεν と θα がまとまりを開始し、接語はその両方の後ろ、動詞の直前に来ます。
- μου το δώσε -> δώσε μού το:肯定命令形はまとまりを動詞の後ろに押しやります。
- δώσε μου το -> δώσε μού το:動詞の後ろに接語が2つ来ると、最初の接語が第二アクセントを担わなければなりません。
- μην πες μου το -> μη μου το πεις:否定された命令は μη+接続法なので、接語は再び前に戻ります。
- Στο σχολείο είπα ότι…(「あなたに言った」という意味)-> Στο είπα ότι…:融合した接語 στο の後ろに名詞が来ることは決してありません。それは前置詞になってしまいます。
ヒント
- このまとまりを1つのリズム単位として覚えましょう — μου-το、σου-τα、της-τον — そうすれば順序を間違えることはありません。
- 簡単なチェック方法:英語が「gave it to me」なら、ギリシャ語ではこの2語の順序が逆になります。ギリシャ語で「私に・それを」の順に言えば正解です。
- 対格側は、そのものの性と数を教えてくれます:中性なら το(το βιβλίο)、女性なら την(την εφημερίδα)、中性複数なら τα(τα κλειδιά)。置き換える名詞から選びましょう。
- 否定形で位置を確かめましょう:前に δεν を置けるなら、そのまとまりは動詞の前に来ます。純粋な肯定命令形だけが、それを後ろに送ります。
- 語末から2番目の音節にアクセントがある命令形の後ろに接語が2つ付くときは、必ず最初の接語にアクセントを書きましょう — δώσε μού το、δείξε τούς τα。書き落とすのは、他のアクセント抜けと同様、つづりの誤りです。
- στο、στη、στα は2通りに読みましょう。後ろに名詞が来れば前置詞(στο τραπέζι)、周りに動詞があれば σου+冠詞のような接語(Στο έδωσα)です。
- 小論文やメールでは、融合させていない σου το、σου τα を使いましょう。στο、στα は会話や話し言葉のために取っておきます。