呼格、呼びかけの形と εσείς

A1 Κλητική, προσφωνήσεις και ο πληθυντικός ευγενείας 21 / 66

要点

ギリシャ語には、人を名前で呼びかけるとき、名前の形が変わります。Γιώργος について 話すのと、Γιώργο に 話しかけるのとでは形が違うのです。この4番目の格が κλητική(呼格)で、これは冠詞をけっして伴わない唯一の格です:ο Γιάννη とは言わず、ただ Γιάννη と言います。

覚えることは少なく、ほとんど男性名詞だけの話です。女性名詞と中性名詞は、呼びかけるときもまったく同じ形のままです(Μαρία、κυρία、παιδί)。-ος で終わる男性名詞は -ε を取りますが(φίλε、κύριε、γιατρέ)、短い名前は例外で -ο を取ります(Γιώργο、Νίκο、Πέτρο)。-ας と -ης で終わる男性名詞は、単純に語末の -ς を落とすだけです(Κώστα、Γιάννη、Μανώλη)。

丁寧さのもう半分を担うのが代名詞です。ギリシャ語には、ふつうの敬称・親称の区別(T/V distinction)があります:親しい相手には2人称単数の動詞とともに εσύ を、見知らぬ人・役人・年上の人には2人称複数の動詞とともに εσείς を使います。英語話者がよく見落とす点が一つあります:丁寧な εσείς を使うとき、動詞 は複数形になりますが、一人の人物を説明する述語形容詞は 単数形 のままです — Είστε κουρασμένος;

規則

1. 呼格は格の一つであり、冠詞を伴いません。 ギリシャ語の名詞類には4つの格があります:ονομαστική、γενική、αιτιατική、κλητική。最初の3つは冠詞とともに現れますが(ο φίλος、του φίλου、τον φίλο)、呼格は冠詞なしで現れ、たいていコンマや感嘆符で区切られます:Φίλε, τι κάνεις; ο Γιάννη のような形はそもそもギリシャ語として成り立ちません — 冠詞と呼格は共存できないのです。

2. 男性の -ος → -ε。 -ος で終わる普通名詞・職業名・肩書きは、呼格が -ε になります:ο φίλος → φίλε、ο κύριος → κύριε、ο δάσκαλος → δάσκαλε、ο άνθρωπος → άνθρωπε。オクシトノン(語末にアクセントがある名詞)も同じように振る舞います:ο γιατρός → γιατρέ、ο αδερφός → αδερφέ。

3. ただし -ος で終わる短い名前は → -ο になります。 日常の人名は -ς を落として -ο で終わり、その結果、呼格は対格と同じ見た目になります:Γιώργος → Γιώργο、Νίκος → Νίκο、Πέτρος → Πέτρο、Χρήστος → Χρήστο、Θάνος → Θάνο。長い名前や文語的な名前は普通の -ε を取り(Αλέξανδρος → Αλέξανδρε)、-ος で終わる 姓 も同様です:κύριε Παπαδόπουλε、κύριε Νικολόπουλε。

4. 男性の -ας と -ης は、単に -ς を失うだけです。 ο Κώστας → Κώστα、ο άντρας → άντρα、ο Γιάννης → Γιάννη、ο Μανώλης → Μανώλη、ο μαθητής → μαθητή。それ以外は何も動きません:アクセントの位置は主格のときのままです。

5. 女性名詞と中性名詞:まったく変化しません。 η Μαρία → Μαρία、η κυρία → κυρία、η Ελένη → Ελένη、το παιδί → παιδί、το αγόρι → αγόρι。冠詞がないことだけが、呼格だと教えてくれる手がかりです。複数形でも、どの性でも呼格は主格と同じです:φίλοι、κυρίες、παιδιά。

6. 肩書きは名前に一致します。 肩書きと姓の両方が男性形のとき、どちらも呼格になります:κύριε Παπαδόπουλε。ギリシャ語の女性の姓は形の上では属格で、まったく変化しないので、肩書きだけが呼びかけを担います:κυρία Παπαδοπούλου。それ自体が属格の形をした男性の姓も、同じように変化しません:κύριε Δημητρίου、κύριε Αντωνίου。

7. εσύ か εσείς か。 家族・友人・子ども・クラスメート、それに使ってよいと言われた相手には εσύ(2人称単数の動詞、σου)を使います。街で会う見知らぬ人、店や役所の職員、医者、教師、役人、明らかに年上の人には εσείς(2人称複数の動詞、σας)を使います。εσείς は単なる複数形でもあるので、同じ形が2つの場面をカバーします。どちらの意味かは文脈で分かります。

8. 動詞は複数形、形容詞は単数形。 εσείς が丁寧語として使われていても相手が一人なら、動詞は複数形のまま、その一人を説明するものはすべて単数形で、性に一致します:Είστε κουρασμένος;(男性に)・Είστε κουρασμένη;(女性に)・Είστε κουρασμένοι;(複数の人に)。名詞についても同じです:Είστε ο κύριος Αντωνίου;

9. 挨拶も同じように分かれます。 Γεια σου/Γεια σας、Τι κάνεις;/Τι κάνετε;、Πώς είσαι;/Πώς είστε; Καλημέρα は例外で、たいてい単独で使われ、代名詞を伴うときも通常は複数形になります — Καλημέρα σας! Χαίρετε という挨拶はそれ自体が丁寧な言い方で、知らない相手への無難な切り出し方です。一つの文の中で文体を混ぜてはいけません:Γεια σας, κύριε Παπαδόπουλε のように言い、Γεια σου, κύριε Παπαδόπουλε のようには言いません。

語形と文型

-ος で終わる男性名詞:普通名詞 — ο φίλος

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήο φίλοςοι φίλοι
Γενικήτου φίλουτων φίλων
Αιτιατικήτον φίλοτους φίλους
Κλητικήφίλεφίλοι

-ος で終わる男性名詞:アクセントが移動する — ο άνθρωπος

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήο άνθρωποςοι άνθρωποι
Γενικήτου ανθρώπουτων ανθρώπων
Αιτιατικήτον άνθρωποτους ανθρώπους
Κλητικήάνθρωπεάνθρωποι

-ός で終わる男性名詞:呼びかける職業名 — ο γιατρός

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήο γιατρόςοι γιατροί
Γενικήτου γιατρούτων γιατρών
Αιτιατικήτον γιατρότους γιατρούς
Κλητικήγιατρέγιατροί

-ας で終わる男性名詞 — ο άντρας

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήο άντραςοι άντρες
Γενικήτου άντρατων αντρών
Αιτιατικήτον άντρατους άντρες
Κλητικήάντραάντρες

-ης で終わる男性名詞 — ο μαθητής

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήο μαθητήςοι μαθητές
Γενικήτου μαθητήτων μαθητών
Αιτιατικήτον μαθητήτους μαθητές
Κλητικήμαθητήμαθητές

女性名詞:何も変化しない — η κυρία

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήη κυρίαοι κυρίες
Γενικήτης κυρίαςτων κυριών
Αιτιατικήτην κυρίατις κυρίες
Κλητικήκυρίακυρίες

中性名詞:何も変化しない — το παιδί

ΠτώσηΕνικόςΠληθυντικός
Ονομαστικήτο παιδίτα παιδιά
Γενικήτου παιδιούτων παιδιών
Αιτιατικήτο παιδίτα παιδιά
Κλητικήπαιδίπαιδιά

名前と姓(名前には日常的な複数形がないため、単数形のみを示します)

ΟνομαστικήΚλητικήΣχόλιο
ο ΓιώργοςΓιώργο!-ος の短い名前 → -ο
ο ΝίκοςΝίκο!-ος の短い名前 → -ο
ο ΠέτροςΠέτρο!-ος の短い名前 → -ο
ο ΧρήστοςΧρήστο!-ος の短い名前 → -ο
ο ΑλέξανδροςΑλέξανδρε!長い名前は -ε のまま
ο ΚώσταςΚώστα!-ας は -ς を落とす
ο ΓιάννηςΓιάννη!-ης は -ς を落とす
ο ΜανώληςΜανώλη!-ης は -ς を落とす
η ΜαρίαΜαρία!女性形は変化なし
η ΕλένηΕλένη!女性形は変化なし
ο κύριος Παπαδόπουλοςκύριε Παπαδόπουλε!肩書きと姓の両方が変化する
η κυρία Παπαδοπούλουκυρία Παπαδοπούλου!女性の姓は変化なし
ο κύριος Δημητρίουκύριε Δημητρίου!属格の形をした姓は変化なし

εσύ 対 εσείς — 動詞 είμαι と述語形容詞

ΠρόσωποΡήμαΠαράδειγμα
εγώείμαιΕίμαι έτοιμος. / Είμαι έτοιμη.
εσύείσαιΕίσαι κουρασμένος; (σε έναν φίλο)
αυτός / αυτή / αυτόείναιΕίναι κουρασμένος.
εμείςείμαστεΕίμαστε έτοιμοι.
εσείςείστεΕίστε κουρασμένος; (σε έναν κύριο)
αυτοί / αυτές / αυτάείναιΕίναι κουρασμένοι.
Ανεπίσημα (εσύ)Ευγενικά (εσείς)
Γεια σου!Γεια σας!
Τι κάνεις;Τι κάνετε;
Πώς είσαι;Πώς είστε;
Πού μένεις;Πού μένετε;
Μιλάς αγγλικά;Μιλάτε αγγλικά;
Πώς σε λένε;Πώς σας λένε;
το όνομά σουτο όνομά σας

例文

Ελληνικά日本語
Γιώργο, πού είσαι;ヨルゴス、どこにいるの?
Κώστα, έχεις ένα λεπτό;コスタス、ちょっと時間ある?
Γιάννη, τι κάνεις σήμερα;ヤニス、今日の調子はどう?
Καλημέρα, κύριε Παπαδόπουλε!おはようございます、パパドプロスさん!
Κυρία Παπαδοπούλου, μιλάτε ελληνικά;パパドプロスさん、ギリシャ語を話されますか。
Γιατρέ, δεν είμαι καλά.先生、調子がよくありません。
Συγγνώμη, κύριε, πού είναι η στάση;すみません、バス停はどこですか。
Παιδιά, είστε έτοιμα;みんな、準備はできた?
Είστε κουρασμένος, κύριε Δημητρίου;ディミトリウさん、お疲れですか。
Χαίρετε! Είστε ο κύριος Αντωνίου;こんにちは!アントニウさんですか。
Ελένη, το τηλέφωνό σου δεν δουλεύει.エレニ、あなたの電話が壊れているよ。
Φίλε μου, δεν έχεις δίκιο.君、それは間違っているよ。
Γεια σας, κυρία Μαρία. Πώς είστε;こんにちは、マリアさん。お元気ですか。

よくある間違い

  • Γιώργος, πού είσαι; -> Γιώργο, πού είσαι;:-ος で終わる短い名前の呼格は -ο になります。主格は、その人 について 話すときだけのものです。
  • Κύριος Παπαδόπουλος, καλημέρα! -> Κύριε Παπαδόπουλε, καλημέρα!:肩書きも、-ος で終わる姓も、どちらも呼格 -ε を取ります。
  • Ο Γιάννη, τι κάνεις; -> Γιάννη, τι κάνεις;:呼格はけっして冠詞を伴いません。
  • Φίλο μου, δεν έχεις δίκιο. -> Φίλε μου, δεν έχεις δίκιο.:-ο の呼格は短い名前だけのものです。-ος で終わる普通名詞は -ε で終わります。
  • Κυρία Παπαδοπούλε! -> Κυρία Παπαδοπούλου!:女性の姓は形の上で属格であり、けっして変化しません。
  • Μαρίε! / Μαρίο! -> Μαρία!:女性名詞と中性名詞には独自の呼格がありません。
  • Κύριε, πού μένεις; -> Κύριε, πού μένετε;:κύριε と呼びかける見知らぬ相手には εσύ ではなく εσείς を使います。
  • Είστε κουρασμένοι;(一人に対して)-> Είστε κουρασμένος;:丁寧な εσείς は、動詞は複数形を取りますが、形容詞はその一人の人物に一致して単数形になります。
  • Είστε κουρασμένος;(友人二人に対して)-> Είστε κουρασμένοι;:本当に複数の相手なら、形容詞も複数形になります。
  • Γεια σου, κύριε Παπαδόπουλε. -> Γεια σας, κύριε Παπαδόπουλε.:丁寧な肩書きとくだけた挨拶を混ぜてはいけません。

ヒント

  • 呼格は体系としてではなく、一つの小さな習慣として覚えてください:-ος で終わる男性名詞は -ε になり、短い男性名は -ο になり、-ας/-ης で終わるそれ以外の名詞は -ς を失い、女性名詞と中性名詞はそのままです。
  • どの形か迷ったら、短い名前の呼格は対格と同じだということを思い出してください。τον Γιώργο をもう知っているなら、Γιώργο もすでに知っているのです!
  • 冠詞が抜けている点に注目してください。文頭や文末に裸の名詞が聞こえたら、それが誰かに呼びかけているという何よりの手がかりです。
  • 代名詞に迷ったときは、まず εσείς から始めてください。少し丁寧すぎても気づかれませんが、見知らぬ人に対して馴れ馴れしすぎるのは目立ちます。
  • κύριε と κυρία は、英語の「sir」「madam」よりもずっとよく使われます — 見知らぬ人や、ウェイター、係員に話しかけるときの普通の切り出し方です。
  • 語末から3番目の音節にアクセントがある語の後に弱形代名詞が続くときは、第二アクセントを保ってください:το όνομά σας、το τηλέφωνό σου、ο δάσκαλός μας。
  • ギリシャ語の疑問文は ερωτηματικό «;» で終わります — Πώς είστε; Τι κάνετε; — 見た目はセミコロンに似ていますが。