מילות יחס ותוויות מכווצות
A1 Les prépositions et les articles contractés (au, du, aux, des) 4 / 52
בקצרה
מילות יחס כמו à (אל / ב-) ו-de (של / מ-) מחברות בין מילים, אבל כשהן פוגשות את תוויות היידוע le ו-les הן חייבות להתמזג למילה אחת: à + le = au, de + les = des. ההתכה הזו היא חובה — אסור לכתוב לעולם à le או de le.
הכלל
מילת יחס היא מילת חיבור קצרה (אל, ב-, של, מ-, עם, בשביל, בלי) שבאה לפני שם עצם. למדו קודם את הנפוצות ביותר, ולאחר מכן איך שתיים מהן (à ו-de) מתמזגות עם תוויות.
מילות יחס נפוצות:
- à = אל, ב-, ל- — Je vais à Paris. Elle est à la maison.
- de = של, מ- — Il vient de Lyon. La couleur de la voiture.
- chez = אצל, אל ביתו של מישהו — Je suis chez moi. On va chez le médecin.
- pour = בשביל, כדי — C’est pour toi. Je travaille pour vivre.
- avec = עם — Je viens avec mes amis.
- sans = בלי — Un café sans sucre.
- en = ב-, אל (מדינות בנקבה, חודשים, חומרים, עונות) — Je vis en France. En été, en automne, en hiver. — אבל האביב הוא היוצא מן הכלל: au printemps (à + le), ולא en printemps.
התכות: à ו-de + le/les
à ו-de מתכווצים עם le ו-les. הם לא מתכווצים עם la או l’.
- à + le -> au — Je parle au professeur. (ולא à le)
- à + les -> aux — Je parle aux enfants. (ולא à les)
- à + la -> à la (ללא שינוי) — Je vais à la plage.
- à + l’ -> à l’ (ללא שינוי) — Je vais à l’école.
- de + le -> du — Je viens du cinéma. (ולא de le)
- de + les -> des — La porte des voisins. (ולא de les)
- de + la -> de la (ללא שינוי) — Le nom de la rue.
- de + l’ -> de l’ (ללא שינוי) — La porte de l’immeuble.
ההגייה של aux ו-des מתחברת לתנועה שאחריה: aux enfants נשמעת כמו “aux‿enfants”, des amis כמו “des‿amis” (ראו liaison).
מילות יחס עם ערים ומדינות
הבחירה תלויה בשאלה אם זו עיר או מדינה, ובמין הדקדוקי של המדינה.
- ערים -> à (גם “אל” וגם “ב-”): Je vais à Paris. J’habite à Tokyo.
- מדינות ויבשות בנקבה -> en: en France, en Espagne, en Europe, en Chine. (רוב המדינות שמסתיימות ב--e הן בנקבה.)
- מדינות בזכר -> au: au Japon, au Canada, au Portugal, au Brésil.
- מדינות ברבים -> aux: aux États-Unis, aux Pays-Bas.
- מדינות שמתחילות בתנועה מקבלות en בלי קשר למין: en Iran, en Israël.
כדי לומר “מ-” מקום, השתמשו ב-de/du/des: Je viens de Paris (עיר), de France (נקבה), du Japon (זכר), des États-Unis (רבים).
צורות ותבניות
טבלת ההתכות של à ו-de:
| תווית | עם à | עם de |
|---|---|---|
| le | au | du |
| la | à la | de la |
| l’ | à l’ | de l’ |
| les | aux | des |
מילות יחס של מקום למדינות ולערים:
| סוג המקום | ”אל / ב-" | "מ-” | דוגמה |
|---|---|---|---|
| עיר | à | de | à Paris / de Paris |
| מדינה בנקבה | en | de | en France / de France |
| מדינה בזכר | au | du | au Japon / du Japon |
| מדינה ברבים | aux | des | aux États-Unis / des États-Unis |
| מדינה שמתחילה בתנועה | en | d’ | en Iran / d’Iran |
דוגמאות
| Français | עברית |
|---|---|
| Je parle au directeur. | אני מדבר/ת עם המנהל. |
| Elle revient du travail. | היא חוזרת מהעבודה. |
| C’est la voiture des voisins. | זו המכונית של השכנים. |
| Nous allons à la piscine. | אנחנו הולכים לבריכה. |
| Il habite à Paris, en France. | הוא גר בפריז, בצרפת. |
| Ma sœur travaille au Japon. | אחותי עובדת ביפן. |
| Ils viennent des États-Unis. | הם באים מארצות הברית. |
| Un thé sans lait, pour moi. | תה בלי חלב, בשבילי. |
טעויות נפוצות
- Je vais à le cinéma -> Je vais au cinéma — à + le חייב להתכווץ ל-au.
- Je viens de le bureau -> Je viens du bureau — de + le חייב להתכווץ ל-du.
- le livre de les enfants -> le livre des enfants — de + les חייב להתכווץ ל-des.
- J’habite à France -> J’habite en France — מדינות בנקבה מקבלות en, ולא à; מדינות בזכר מקבלות au (au Portugal).
- Je vais en Paris -> Je vais à Paris — ערים מקבלות à, ולא en.
- Je jardine en printemps -> Je jardine au printemps — printemps היא העונה היחידה שמופיעה עם au; שלוש האחרות מקבלות en.
טיפים
- רק le ו-les מתכווצים. אם אתם רואים la או l’, השאירו את מילת היחס ואת התווית נפרדות.
- שני פעלים אחראים לרוב ההתכות: aller (“ללכת”) מביא אחריו à/au/aux, venir (“לבוא”) ו-parler de מביאים אחריהם de/du/des.
- קיצור דרך למין המדינה: מסתיימת ב--e -> בדרך כלל נקבה -> en (חוץ מ-le Mexique, le Cambodge).
- chez בא רק לפני אדם או שם עצם שמייצג אדם: chez moi, chez le coiffeur — אך לעולם לא chez la maison.
- כדי לזכור עיר מול מדינה: à למקום הקטן (עיר), en/au/aux למקום הגדול (מדינה).
- שימו לב ל-liaison: aux amis ו-des amis מחברים את העיצור הסופי לתנועה.