נטייה חלשה (שמות עצם זכר חלשים)
B1 n-Deklination 35 / 52
בקצרה
קבוצה קטנה של שמות עצם ממין זכר (der Student, der Junge, der Mensch…) מוסיפה -(e)n בכל יחסה ומספר חוץ מנומינטיב יחיד. אז “אני מכיר את הסטודנט” הוא Ich kenne den Studenten — לעולם לא den Student.
הכלל
רוב שמות העצם ממין זכר נשארים ללא שינוי ביחיד (der Tisch, den Tisch, dem Tisch). שמות העצם הזכר החלשים (הנקראים גם n-Deklination) הם היוצא מן הכלל: הם מקבלים סיומת באקוזטיב, בדאטיב ובגניטיב ביחיד, וגם בכל הרבים. החדשות הטובות — זו תמיד אותה סיומת:
- שמות עצם המסתיימים ב--e פשוט מוסיפים -n: der Junge -> den/dem/des Jungen
- כל השאר מוסיפים -en: der Student -> den/dem/des Studenten
Der Student wartet. (נומינטיב) -> Ich kenne den Studenten. (אקוזטיב) -> Ich helfe dem Studenten. (דאטיב) -> das Buch des Studenten (גניטיב)
הסיומת לעולם לא מסמנת את הנומינטיב יחיד — הצורה הזו “חשופה” (der Junge, der Student, der Mensch).
צורות ותבניות
התבנית הבסיסית (הסיומת זהה באקוזטיב/דאטיב/גניטיב וברבים):
| Kasus | -e (der Junge) | לועזי (der Student) | der Herr | ”Name”-Gruppe (der Name) |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ Sg. | der Junge | der Student | der Herr | der Name |
| Akkusativ Sg. | den Jungen | den Studenten | den Herrn | den Namen |
| Dativ Sg. | dem Jungen | dem Studenten | dem Herrn | dem Namen |
| Genitiv Sg. | des Jungen | des Studenten | des Herrn | des Namens |
| Plural (alle Kasus) | die Jungen | die Studenten | die Herren | die Namen |
מי שייך לקבוצה הזו:
| קבוצה | סיומות טיפוסיות | דוגמאות |
|---|---|---|
| שמות עצם זכר ב--e (אנשים/בעלי חיים) | -e | der Junge, der Kunde, der Kollege, der Löwe, der Affe, der Neffe, der Zeuge |
| שמות עצם זכר ממקור לועזי | -ent, -ant, -ist, -at, -graf, -oge | der Student, der Praktikant, der Polizist, der Tourist, der Demokrat, der Fotograf, der Psychologe |
| עוד כמה נפוצים | (ללמוד בעל פה) | der Mensch, der Herr, der Nachbar, der Bauer, der Held |
קבוצת “Name” מיוחדת (מעורבת): כמה שמות עצם נראים חלשים (+ -n בכל מקום) אבל מקבלים -ns בגניטיב: der Name -> des Namens, der Gedanke -> des Gedankens, וגם der Wille, der Glaube, der Friede(n). שימו לב ל-der Herr: היחיד מוסיף רק -n (den/dem/des Herrn), הרבים מוסיף -en (die Herren).
דוגמאות
| Deutsch | עברית |
|---|---|
| Ich kenne den Studenten aus meinem Kurs. | אני מכיר את הסטודנט מהקורס שלי. |
| Wir haben lange mit dem Polizisten gesprochen. | דיברנו עם השוטר הרבה זמן. |
| Das ist das Auto meines Nachbarn. | זו המכונית של השכן שלי. |
| Kannst du dem Jungen bitte helfen? | אתה יכול בבקשה לעזור לילד? |
| Sie fragt einen Touristen nach dem Weg. | היא שואלת תייר איך להגיע. |
| Im Zoo haben wir einen Löwen und einen Affen gesehen. | בגן החיות ראינו אריה וקוף. |
| Ich kenne den Namen des neuen Kollegen nicht. | אני לא יודע את השם של העמית החדש. |
| Hast du den Herrn an der Tür gesehen? | ראית את האדון בדלת? |
טעויות נפוצות
- Ich kenne den Student. -> Ich kenne den Studenten. — האקוזטיב צריך -en.
- Ich helfe dem Kollege. -> Ich helfe dem Kollegen. — גם הדאטיב מקבל את הסיומת, לא רק האקוזטיב.
- das Auto des Nachbar -> das Auto des Nachbarn — גם הגניטיב מקבל -(e)n (ושמות עצם חלשים לא מוסיפים סיומת גניטיב נפרדת -s).
- Der Studenten ist nett. -> Der Student ist nett. — הנומינטיב יחיד נשאר חשוף; לעולם אל תוסיפו שם -en.
- der Name des Names -> der Name des Namens — קבוצת “Name” מוסיפה -ns בגניטיב, אבל רק -n באקוזטיב/דאטיב (den/dem Namen).
טיפים
- כמעט כל שם עצם חלש מציין אדם ממין זכר או בעל חיים. אם כך הדבר והשם ממין זכר, חשדו בנטייה החלשה.
- בדיקה מהירה לפי סיומת: זכר ב--e (Junge, Kunde, Kollege, Löwe) או לועזי -ent/-ant/-ist/-at/-oge/-graf (Student, Polizist, Fotograf) -> חלש. למדו את החריגים (Mensch, Herr, Nachbar, Bauer, Held) כרשימה קצרה.
- חדשות טובות: אתם לומדים רק צורה אחת נוספת. מחוץ לנומינטיב יחיד, האקוזטיב, הדאטיב, הגניטיב וכל הרבים נראים אותו דבר (…-en / -n).
- אלה שכדאי לשלוט בהם קודם, השימושיים ביותר ביומיום: der Student, der Kollege, der Kunde, der Nachbar, der Junge, der Mensch, der Herr — תשתמשו באלה כל הזמן.