Régimen verbal (rekcja)

B2 Rekcja czasownika 46 / 52

En resumen

Igual que una preposición determina el caso del sustantivo que la sigue, un verbo polaco determina el caso de su complemento. Esto es el régimen verbal (rekcja czasownika). La mayoría de los verbos llevan un complemento en acusativo sin más, pero un grupo numeroso exige en su lugar el genitivo, el dativo o el instrumental (sin ninguna preposición), y muchos otros exigen una combinación fija de preposición + caso. El caso es una propiedad del verbo, así que debes memorizar cada verbo junto con el caso (o la preposición) que rige, igual que un estudiante de inglés memoriza «listen to» o «depend on».

La regla

Un verbo asigna un caso fijo a su complemento. Si cambias el caso, o bien cambias el significado o bien cometes un simple error. Hay cuatro cosas que no debes confundir.

Régimen de caso sin preposición

Muchos verbos ponen su complemento directamente en un caso distinto del acusativo. Los patrones más productivos:

  • Verbos con genitivo — «buscar, necesitar, evitar y percepción sonora»: szukać (buscar), potrzebować (necesitar), słuchać (escuchar), używać (usar), uczyć się (aprender), bać się (tener miedo de), unikać (evitar), wymagać (requerir), życzyć (desear), zapominać (olvidar), dotyczyć (concernir), brakować (faltar). Fíjate en que słuchać y używać llevan genitivo donde el inglés usa «to»/«of».
  • Verbos con dativo — «ayudar, agradecer, confiar, molestar y atención dirigida»: pomagać (ayudar), dziękować (agradecer), ufać (confiar en), wierzyć (creer), przeszkadzać (molestar), sprzyjać (favorecer), towarzyszyć (acompañar), kibicować (animar a), przyglądać się (observar de cerca), dziwić się (sorprenderse de).
  • Verbos con instrumental — «ocuparse de algo, cuidar de algo y control»: interesować się (interesarse por), zajmować się (ocuparse de), opiekować się (cuidar de), kierować (dirigir / gestionar), rządzić (gobernar), además del uso predicativo de być y zostać (ser / hacerse + instrumental).

El genitivo de negación

Cuando niegas un verbo cuyo complemento está en acusativo, ese complemento pasa al genitivo. Esto es automático y obligatorio.

  • Mam czas. (acusativo) -> Nie mam czasu. (genitivo)
  • Piję kawę. -> Nie piję kawy.

Los verbos que ya rigen genitivo, dativo o instrumental no cambian al negarlos — solo cambian los complementos en acusativo.

Régimen preposicional (verbo + preposición + caso)

Una gran clase de verbos exige una preposición concreta, y esa preposición lleva su propio caso (véase la lección 17). Aprende toda la cadena verbo + preposición + caso como una sola unidad, porque casi nunca coincide con la preposición inglesa:

  • czekać na + acusativo (esperar), patrzeć na + acusativo (mirar)
  • myśleć o + locativo (pensar en), rozmawiać o + locativo (hablar de)
  • prosić o + acusativo (pedir), pytać o + acusativo (preguntar por), dbać o + acusativo (cuidar de)
  • martwić się o + acusativo (preocuparse por), wierzyć w + acusativo (creer en)
  • zależeć od + genitivo (depender de), korzystać z + genitivo (aprovechar), rezygnować z + genitivo (renunciar a), składać się z + genitivo (constar de)
  • zależeć na + locativo (importarle a alguien — impersonal: zależy mi na tobie)

El régimen puede cambiar el significado

Algunos verbos rigen más de un patrón, y el caso o la preposición deshace la ambigüedad:

  • bać się + genitivo = temer algo (boję się psa) frente a bać się o + acusativo = preocuparse por alguien (boję się o dziecko).
  • grać w + acusativo = jugar a un juego (grać w karty) frente a grać na + locativo = tocar un instrumento (grać na gitarze).

Formas y estructuras

Régimen de caso sin preposición — el verbo, el caso que asigna y un complemento de ejemplo con la terminación en negrita:

VerboRigeComplemento (sing.)Traducción
szukaćGenitivoszukam pracyBusco trabajo
słuchaćGenitivosłucham muzykiEscucho música
używaćGenitivoużywam słownikaUso un diccionario
potrzebowaćGenitivopotrzebuję pomocyNecesito ayuda
bać sięGenitivoboję się ciemnościTengo miedo a la oscuridad
pomagaćDativopomagam matceAyudo a (mi) madre
dziękowaćDativodziękuję koledzeDoy las gracias a (mi) compañero
ufaćDativoufam lekarzowiConfío en el médico
przeszkadzaćDativoprzeszkadzam sąsiadomMolesto a los vecinos
interesować sięInstrumentalinteresuję się historiąMe interesa la historia
zajmować sięInstrumentalzajmuję się dziećmiCuido de los niños
opiekować sięInstrumentalopiekuję się psemCuido del perro
kierowaćInstrumentalkieruję firmąDirijo la empresa
zostaćInstrumentalzostałem lekarzemMe hice médico

El genitivo de negación — el complemento en acusativo cambia a genitivo al negar el verbo:

Afirmativa (acusativo)Negada (genitivo)Traducción
Mam samochód.Nie mam samochodu.No tengo coche.
Piję kawę.Nie piję kawy.No bebo café.
Znam tę książkę.Nie znam tej książki.No conozco este libro.
Widzę rzekę.Nie widzę rzeki.No veo el río.
Lubię to miasto.Nie lubię tego miasta.No me gusta este pueblo.

Régimen preposicional — el verbo, su preposición fija y el caso que esa preposición exige:

Verbo + preposiciónCasoEjemploTraducción
czekać naAcusativoczekam na autobusEspero el autobús
martwić się oAcusativomartwię się o ciebieEstoy preocupado por ti
prosić oAcusativoproszę o pomocPido ayuda
wierzyć wAcusativowierzę w sukcesCreo en el éxito
myśleć oLocativomyślę o wakacjachPienso en las vacaciones
rozmawiać oLocativorozmawiam o pracyHablo del trabajo
zależeć naLocativozależy mi na tobieMe importas
zależeć odGenitivoto zależy od pogodydepende del tiempo
korzystać zGenitivokorzystam z okazjiAprovecho la oportunidad
składać się zGenitivoskłada się z częściconsta de partes

Ejemplos

PolskiEspañol
Szukam kluczy - nie mogę ich znaleźć.Busco las llaves — no las encuentro.
Codziennie słucham polskiego radia.Todos los días escucho la radio polaca.
Ona interesuje się sztuką i zajmuje się dziećmi.A ella le interesa el arte y cuida de los niños.
Dziękuję ci za pomoc i ufam ci całkowicie.Gracias por la ayuda y confío en ti totalmente.
Nie mam czasu, bo opiekuję się babcią.No tengo tiempo porque cuido de mi abuela.
Czekamy na pociąg i rozmawiamy o planach.Esperamos el tren y hablamos de los planes.
Boję się psa, ale boję się o dziecko jeszcze bardziej.Tengo miedo al perro, pero me preocupo aún más por el niño.
Wszystko zależy od pogody i od twojej decyzji.Todo depende del tiempo y de tu decisión.
Nie używam cukru i nie piję kawy.No uso azúcar y no bebo café.
Zostałem nauczycielem, bo lubię pomagać ludziom.Me hice profesor porque me gusta ayudar a la gente.

Errores frecuentes

  • słucham muzykę -> słucham muzyki — słuchać rige genitivo, no acusativo.
  • pomagam matkę -> pomagam matce — pomagać lleva dativo; «ayudar» no tiene un complemento directo sin más.
  • interesuję się historię -> interesuję się historią — interesować się exige el instrumental.
  • nie mam czas -> nie mam czasu — la negación cambia el complemento en acusativo a genitivo.
  • czekam autobus -> czekam na autobus — czekać necesita la preposición na + acusativo.
  • dziękuję cię -> dziękuję ci — dziękować es un verbo con dativo; usa el pronombre en dativo.
  • zależy od pogodę -> zależy od pogody — od rige genitivo, así que pogoda pasa a pogody.
  • myślę o wakacje -> myślę o wakacjach — myśleć o lleva locativo, no acusativo.

Consejos

  • Guarda cada verbo nuevo como una estructura: no szukać, sino «szukać + genitivo»; no czekać, sino «czekać na + acusativo». El caso forma parte de la palabra.
  • Merece la pena memorizar en bloque tres grandes familias de régimen sin preposición: buscar / necesitar / oír -> genitivo (szukać, potrzebować, słuchać), ayudar / agradecer / confiar -> dativo (pomagać, dziękować, ufać), ocuparse de / cuidar de -> instrumental (zajmować się, opiekować się, interesować się).
  • Casi todos los verbos reflexivos en -ować się de implicación llevan el instrumental: zajmować się, interesować się, opiekować się, cieszyć się (aunque cieszyć się z + genitivo para una causa).
  • El genitivo de negación es mecánico: si aparece un nie delante de un verbo con complemento en acusativo, cambia ese complemento a genitivo — siempre.
  • Cuando la preposición polaca te sorprenda, normalmente no coincidirá con la inglesa: czekać na («wait for»), zależeć od («depend on»), pytać o («ask about»). Aprende el par, no una traducción.
  • Los predicativos być y zostać ponen el sustantivo en instrumental: jestem studentem, zostałem inżynierem — nunca en nominativo.