Preposiciones básicas con acusativo, y los tipos στον, στη, στο

A1 Βασικές προθέσεις με αιτιατική και οι τύποι στον, στη, στο 15 / 66

En resumen

Las preposiciones del griego moderno son fáciles en un aspecto y exigentes en otro. Lo fácil: las de uso corriente — σε, από, για, με, χωρίς — llevan todas acusativo, así que solo hay que aprender un caso. Lo exigente: σε nunca aparece sola delante de un artículo determinado. Se funde con él en una sola palabra escrita: σε + τον → στον, σε + τη(ν) → στη(ν), σε + το → στο, σε + τους → στους, σε + τις → στις, σε + τα → στα. Escribir σε το σπίτι sencillamente no es griego; hay que escribir στο σπίτι.

Dos hábitos más que adquirir desde ya. Primero, el griego mantiene el artículo determinado donde el español lo omite: στην Ελλάδα, στην Αθήνα, y no σε Ελλάδα, σε Αθήνα. Segundo, después de una preposición se usa el pronombre tónico, nunca el clítico átono: για σένα, με μένα, σ’ αυτόν — nunca με με.

La regla

1. El acusativo después de la preposición. Todo grupo nominal regido por σε, από, για, με o χωρίς va en caso acusativo (L8). En los sustantivos masculinos esto supone el cambio visible ο φίλος → τον φίλο, ο δρόμος → τον δρόμο. Los femeninos y los neutros tienen el mismo aspecto que el nominativo en singular, pero el artículo sigue mostrando el caso: η θάλασσα → τη θάλασσα, το τρένο → το τρένο.

2. σε se funde con el artículo determinado. Las formas fundidas son obligatorias tanto en la escritura como en el habla. No existe una variante «sin fundir» opcional con el artículo determinado. (σε sí queda separada delante del artículo indeterminado: σε ένα εστιατόριο, y delante de un sustantivo sin artículo: σε λίγο.)

3. La -ν final dentro de la fusión. στη / στην y στον siguen exactamente la regla de la -ν final que viste en L8. Se mantiene la -ν delante de vocal y delante de κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τσ, τζ, ξ, ψ; se pierde delante de las demás consonantes. Así: στην Αθήνα, στην πόλη, στην καρέκλα — pero στη θάλασσα, στη δουλειά, στη Γαλλία. El masculino στον normalmente conserva su -ν en la escritura cuidada (στον δρόμο, στον Γιάννη), porque es lo que distingue el masculino del neutro: στον κήπο «en el jardín» mantiene visible el masculino, mientras que στο κήπο lo pierde (στο es la forma neutra, como en στο χωριό).

4. σε cubre tanto «en» como «a». El griego no separa la ubicación del destino como el español separa en de a. Es el verbo el que hace ese trabajo: Είμαι στο σχολείο «estoy en el colegio» · Πάω στο σχολείο «voy al colegio». Misma preposición, misma forma.

5. με cubre tanto la compañía como el instrumento. Με τον Νίκο «con Nikos» (compañía) y με το λεωφορείο «en autobús» (instrumento, literalmente «con el autobús»). El griego dice με το αυτοκίνητο, με το τρένο, με τα πόδια «a pie».

6. από = origen, procedencia, «de». από την Ελλάδα, από τη δουλειά, από τον πατέρα μου. Se elide con libertad delante de vocal o delante de το/τη en la escritura rápida e informal: απ’ το σπίτι, απ’ την αρχή.

7. Pronombres tónicos después de una preposición. Las preposiciones nunca llevan los clíticos átonos με, σε, τον, της. Llevan la serie tónica εμένα/μένα, εσένα/σένα, αυτόν, αυτήν, αυτό, εμάς/μας… en su forma tónica: για μένα, από σένα, με αυτόν (normalmente elidida a μ’ αυτόν, μ’ αυτήν; igualmente σε αυτόν → σ’ αυτόν).

8. χωρίς = «sin», también con acusativo: χωρίς ζάχαρη, χωρίς εσένα, χωρίς παρέα. Su sinónimo menos frecuente δίχως también lleva acusativo y se comporta igual (el equivalente formal y culto es άνευ, que lleva genitivo — L63).

Formas y estructuras

σε + el artículo determinado (acusativo) — la tabla completa de fusión

MasculinoFemeninoNeutro
Singularσε + τον → στονσε + τη(ν) → στη / στηνσε + το → στο
Pluralσε + τους → στουςσε + τις → στιςσε + τα → στα

La misma tabla con un sustantivo, para que veas el caso

Masculino (ο κήπος)Femenino (η πόλη)Neutro (το χωριό)
Singularστον κήποστην πόληστο χωριό
Pluralστους κήπουςστις πόλειςστα χωριά

Acusativo completo de un grupo nominal después de una preposición — se muestran los cuatro casos para que localices la fila del acusativo:

CasoMasculinoFemeninoNeutro
Ονομαστικήο καλός δρόμοςη μεγάλη πλατείατο μικρό παιδί
Γενικήτου καλού δρόμουτης μεγάλης πλατείαςτου μικρού παιδιού
Αιτιατικήτον καλό δρόμοτη μεγάλη πλατείατο μικρό παιδί
Κλητικήκαλέ δρόμεμεγάλη πλατείαμικρό παιδί
Ονομ. πληθ.οι καλοί δρόμοιοι μεγάλες πλατείεςτα μικρά παιδιά
Γεν. πληθ.των καλών δρόμωντων μεγάλων πλατειώντων μικρών παιδιών
Αιτ. πληθ.τους καλούς δρόμουςτις μεγάλες πλατείεςτα μικρά παιδιά
Κλητ. πληθ.καλοί δρόμοιμεγάλες πλατείεςμικρά παιδιά

Así: στον καλό δρόμο, στη μεγάλη πλατεία, στο μικρό παιδί, στους καλούς δρόμους, στις μεγάλες πλατείες, στα μικρά παιδιά.

El pronombre tónico después de una preposición — las seis personas

PersonaForma tónicaCon γιαCon σε (elidido)
1.ª sing.εμένα / μέναγια μένασ’ εμένα
2.ª sing.εσένα / σέναγια σένασ’ εσένα
3.ª sing.αυτόν, αυτήν, αυτόγια αυτόνσ’ αυτόν
1.ª pl.εμάς / μαςγια μαςσ’ εμάς
2.ª pl.εσάς / σαςγια σαςσ’ εσάς
3.ª pl.αυτούς, αυτές, αυτάγια αυτούςσ’ αυτούς

Las cinco preposiciones de un vistazo

PreposiciónSignificadoEjemplo
σε (στον/στη/στο…)en, aΜένω στη Θεσσαλονίκη.
από (απ’)de, procedente deΈρχομαι από τη δουλειά.
γιαpara, sobre, a (un destino)Αγόρασα ένα δώρο για σένα.
μεcon, en (medio)Πάμε με το τρένο.
χωρίςsinΈναν καφέ χωρίς ζάχαρη.

Ejemplos

ΕλληνικάEspañol
Είμαι στο σχολείο τώρα.Ahora estoy en el colegio.
Πάω στο σχολείο με τα πόδια.Voy al colegio a pie.
Μένουμε στην Αθήνα, αλλά είμαστε από την Κρήτη.Vivimos en Atenas, pero somos de Creta.
Ο Γιώργος δουλεύει στον κήπο όλο το πρωί.Jorge trabaja en el jardín toda la mañana.
Τα παιδιά παίζουν στις πλατείες και στα πάρκα.Los niños juegan en las plazas y en los parques.
Πηγαίνω στη δουλειά με το λεωφορείο.Voy al trabajo en autobús.
Μιλάω με τη δασκάλα μου κάθε μέρα.Hablo con mi profesor todos los días.
Αυτό το γράμμα είναι για σένα, όχι για μένα.Esta carta es para ti, no para mí.
Θέλω έναν καφέ χωρίς ζάχαρη, παρακαλώ.Quiero un café sin azúcar, por favor.
Δεν θέλω να πάω χωρίς εσάς.No quiero ir sin ti.
Μη μιλάς σ’ αυτόν· μίλα σ’ εμένα.No hables con él; habla conmigo.
Φεύγω απ’ το σπίτι στις οκτώ.Salgo de casa a las ocho.
Πού μένεις; — Στη Γαλλία, σε ένα μικρό χωριό.¿Dónde vives? — En Francia, en un pueblo pequeño.
Ήρθαν από την Ελλάδα με το πλοίο.Vinieron de Grecia en barco.

Errores frecuentes

  • σε το σπίτι -> στο σπίτι — σε y el artículo determinado se funden siempre en una sola palabra; no existe la opción sin fundir.
  • σε τους φίλους μου -> στους φίλους μου — el plural también se funde: σε + τους → στους, σε + τις → στις, σε + τα → στα.
  • σε Αθήνα, σε Ελλάδα -> στην Αθήνα, στην Ελλάδα — el griego mantiene el artículo determinado con países y ciudades, incluso donde el español lo omite.
  • στη Αθήνα -> στην Αθήνα — la -ν se mantiene delante de vocal (y delante de κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τσ, τζ, ξ, ψ); se pierde en στη θάλασσα, στη Γαλλία (L8).
  • στον κήπο escrito como στο κήπο -> στον κήπο — omitir la -ν masculina hace que la frase parezca neutra; consérvala en la escritura.
  • με ο φίλος μου -> με τον φίλο μου — después de una preposición el sustantivo va en acusativo, nunca en nominativo.
  • από η δουλειά -> από τη δουλειά — misma regla: artículo y sustantivo, ambos en acusativo.
  • με με, για με -> με μένα, για μένα — las preposiciones llevan el pronombre tónico (εμένα/μένα), nunca el clítico átono με.
  • για τον (que significa «para él») -> γι’ αυτόν — τον es un clítico átono de complemento; la forma tónica αυτόν es lo que necesita una preposición.
  • Πάω σε το σχολείο -> Πάω στο σχολείο — σε sola cubre el «a»; no añadas una segunda palabra para el a del español.
  • Πάω με πόδια -> Πάω με τα πόδια — esta frase de instrumento es fija, con el artículo.

Consejos

  • Aprende la fusión como seis palabras sueltas, no como una suma: στον, στη(ν), στο, στους, στις, στα. Están entre las palabras más frecuentes de la lengua, así que merece la pena practicarlas.
  • Fíjate en que στις, στην, στον terminan todas en las mismas letras que marcan el caso y el género. Leerlas despacio en voz alta (στους κήπους, στις πόλεις, στα χωριά) fija rápido la concordancia del plural.
  • Una prueba rápida para στον frente a στο: si puedes poner ο delante del sustantivo solo (ο κήπος), necesitas στον. Si lleva το (το χωριό), necesitas στο.
  • σε queda separada solo cuando no hay artículo determinado: σε ένα ξενοδοχείο, σε πολλές πόλεις, σε λίγο. En cuanto aparece un artículo determinado, se funde.
  • Cuando aprendas una ciudad o un país, apréndelo con su artículo — η Αθήνα, η Ελλάδα, η Θεσσαλονίκη, το Παρίσι, το Λονδίνο — y στην/στο sale solo, automáticamente.
  • Las elisiones απ’, σ’, γι’, μ’ son normales y muy frecuentes; escríbelas con un apóstrofo recto: απ’ το σπίτι, σ’ αυτόν, γι’ αυτό, μ’ εμένα.
  • Si te sorprendes a punto de decir un pronombre átono después de una preposición, párate y recurre a la serie εμένα/εσένα/αυτόν: esa sola alarma corregirá la mayoría de los errores de pronombre en A1.