Posesivos: μου, σου, του y δικός μου

A1 Κτητικές αντωνυμίες και ο τύπος δικός μου 13 / 66

En resumen

El griego no tiene un adjetivo de uso corriente como «mi», «tu», «su». Usa un pequeño pronombre átono que va después del sustantivo y se apoya en él: το σπίτι μου «mi casa», literalmente «la casa de-mí». De ahí se siguen tres cosas:

  • El artículo se mantiene. Es «la casa de-mí», nunca «casa de-mí».
  • La palabrita es un clítico enclítico: no tiene acento propio, así que si el sustantivo que la precede está acentuado en la antepenúltima sílaba, este añade un segundo acento: το όνομα -> το όνομά μου.
  • Para dar énfasis o contraste («mi coche, no el tuyo») el griego cambia a δικός μου, un adjetivo que concuerda con lo poseído y que puede colocarse entre el artículo y el sustantivo, o solo después de είμαι.

La regla

1. Las formas. Los posesivos son simplemente las formas átonas (débiles) de genitivo del pronombre personal que viste en la lección 10: μου, σου, του / της / του, μας, σας, τους. Nunca cambian según el sustantivo al que acompañan, solo según el poseedor. το βιβλίο μου, τα βιβλία μου, της αδελφής μου: μου es μου en todos los casos.

2. Posición: después del sustantivo, con el artículo mantenido. La frase posesiva neutra es artículo + sustantivo + clítico:

  • ο φίλος μου, η δουλειά σου, το τηλέφωνό της, οι γονείς μας, τα παιδιά τους.

El clítico no puede abrir la frase (nunca μου το σπίτι) y el artículo no puede omitirse (nunca σπίτι μου en un enunciado normal). Un artículo indefinido funciona igual y da el equivalente de «of mine»: ένας φίλος μου «un amigo mío».

3. La tercera persona concuerda con el poseedor, no con lo poseído. του = un poseedor masculino (o neutro), της = una poseedora, τους = varios poseedores de cualquier género. η μητέρα του es «su madre (de él)»; η μητέρα της es «su madre (de ella)». El sustantivo μητέρα es femenino en los dos casos: no interviene en la elección.

4. El segundo acento (δεύτερος τόνος). Una palabra griega no puede llevar el acento más atrás de la antepenúltima sílaba. Como el clítico no tiene acento, el grupo sustantivo + clítico se pronuncia como una sola palabra, y un sustantivo ya acentuado en su antepenúltima sílaba quedaría con el acento demasiado atrás. El griego lo resuelve escribiendo un acento adicional en la última sílaba del sustantivo:

  • το όνομα -> το όνομά μου, ο δάσκαλος -> ο δάσκαλός μας, τα μαθήματα -> τα μαθήματά τους, το αυτοκίνητο -> το αυτοκίνητό της.

Los sustantivos acentuados en la última o en la penúltima sílaba no necesitan esta corrección: το σπίτι μου, η γιαγιά μου, ο αδελφός σου. Esto es ortografía obligatoria, no un adorno.

5. Con un adjetivo. Cuando un adjetivo precede al sustantivo, el clítico puede apoyarse en el adjetivo o colocarse al final de la frase. Las dos opciones son correctas y frecuentes; la regla del segundo acento se aplica a la palabra sobre la que se apoya el clítico en cada caso.

  • η νέα μου φίλη = η νέα φίλη μου «mi nueva amiga»
  • ο καλύτερός μου φίλος = ο καλύτερος φίλος μου «mi mejor amigo» (καλύτερος es proparoxítona, así que lleva el segundo acento cuando el clítico va después)

6. El enfático δικός μου. Para contrastar poseedores, o para decir «mío» sin ningún sustantivo, se usa δικός, δική, δικό + el mismo clítico. δικός es un adjetivo normal en -ός, -ή, -ό: concuerda en género, número y caso con lo poseído, mientras el clítico sigue marcando al poseedor.

  • Predicativo: Αυτό το βιβλίο είναι δικό μου. «Este libro es mío».
  • Atributivo, dentro del artículo: το δικό μου αυτοκίνητο «mi coche (y no otro)».

Los enunciados sin énfasis no usan δικός: «mi coche es rojo» es simplemente το αυτοκίνητό μου είναι κόκκινο.

7. No tratado aquí. Las mismas palabritas μου, σου, της también funcionan como complemento indirecto («él me lo dijo»). Es otra función, y espera hasta la lección 34.

Formas y estructuras

Los posesivos átonos

PoseedorFormaEjemplo
1.ª sing. (mi)μουτο βιβλίο μου
2.ª sing. (tu, informal)σουτο βιβλίο σου
3.ª sing., poseedor masc./neutro (su, de él/de ello)τουτο βιβλίο του
3.ª sing., poseedora fem. (su, de ella)τηςτο βιβλίο της
1.ª pl. (nuestro)μαςτο βιβλίο μας
2.ª pl. (vuestro/su, plural o de cortesía)σαςτο βιβλίο σας
3.ª pl. (su, de ellos)τουςτο βιβλίο τους

El artículo se mantiene, sea cual sea el sustantivo

Grupo nominal+ μου+ σου+ της+ μας
ο φίλοςο φίλος μουο φίλος σουο φίλος τηςο φίλος μας
η αδελφήη αδελφή μουη αδελφή σουη αδελφή τηςη αδελφή μας
το όνοματο όνομά μουτο όνομά σουτο όνομά τηςτο όνομά μας
οι γονείςοι γονείς μουοι γονείς σουοι γονείς τηςοι γονείς μας
τα παιδιάτα παιδιά μουτα παιδιά σουτα παιδιά τηςτα παιδιά μας

Dónde aparece el segundo acento

Acento del anfitriónSoloCon el clítico
antepenúltimaτο όνοματο όνομά μου
antepenúltimaο δάσκαλοςο δάσκαλός μας
antepenúltimaτα μαθήματατα μαθήματά τους
antepenúltimaτο αυτοκίνητοτο αυτοκίνητό του
antepenúltimaη θάλασσαη θάλασσά μας
penúltimaτο σπίτιτο σπίτι μου
penúltimaη φίληη φίλη μου
última sílabaο αδελφόςο αδελφός σου
última sílabaη γιαγιάη γιαγιά μου

δικός μου — la declinación completa (el clítico puede ser cualquiera de μου, σου, του, της, μας, σας, τους)

CasoΑρσενικόΘηλυκόΟυδέτερο
Ονομαστική εν.δικός μουδική μουδικό μου
Γενική εν.δικού μουδικής μουδικού μου
Αιτιατική εν.δικό μουδική μουδικό μου
Κλητική εν.δικέ μουδική μουδικό μου
Ονομαστική πλ.δικοί μουδικές μουδικά μου
Γενική πλ.δικών μουδικών μουδικών μου
Αιτιατική πλ.δικούς μουδικές μουδικά μου
Κλητική πλ.δικοί μουδικές μουδικά μου

Las casillas del vocativo se dan para completar el cuadro; en la práctica solo se encuentran en un trato cariñoso como δικέ μου φίλε. δικός está acentuado en su última sílaba, así que nunca necesita un segundo acento.

Los patrones posesivos

PatrónEjemploEfecto
artículo + sustantivo + clíticoτο αυτοκίνητό μουneutro, el predeterminado
artículo + adjetivo + clítico + sustantivoη νέα μου φίληneutro
artículo + adjetivo + sustantivo + clíticoη νέα φίλη μουneutro
artículo + δικός + clítico + sustantivoτο δικό μου αυτοκίνητοcontrastivo
είμαι + δικός + clíticoΑυτό είναι δικό μου.«es mío»

Ejemplos

ΕλληνικάEspañol
Το σπίτι μου είναι κοντά στη θάλασσα.Mi casa está cerca del mar.
Η μητέρα της μαγειρεύει πολύ καλά.Su madre (de ella) cocina muy bien.
Πώς είναι το όνομά σου;¿Cómo te llamas?
Ο δάσκαλός μας μιλάει αργά.Nuestro profesor habla despacio.
Τα παιδιά τους πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο.Sus hijos (de ellos) van al mismo colegio.
Το αυτοκίνητό του είναι παλιό αλλά καλό.Su coche (de él) es viejo pero bueno.
Ο καλύτερός μου φίλος μένει στην Αθήνα.Mi mejor amigo vive en Atenas.
Η νέα μου δουλειά είναι δύσκολη.Mi nuevo trabajo es difícil.
Είναι ένας φίλος μου από τη δουλειά.Es un amigo mío del trabajo.
Ποιανού είναι αυτή η τσάντα; Είναι δική μου.¿De quién es esta bolsa? Es mía.
Το δικό μου δωμάτιο έχει μπαλκόνι.Mi habitación tiene un balcón.
Αυτά τα κλειδιά δεν είναι δικά σου.Estas llaves no son tuyas.

Errores frecuentes

  • μου το σπίτι -> το σπίτι μου — el posesivo es un clítico enclítico: se apoya hacia atrás en el sustantivo y nunca puede abrir la frase.
  • Σπίτι μου είναι μικρό. -> Το σπίτι μου είναι μικρό. — el artículo definido nunca desaparece; el griego dice «la casa de-mí».
  • το όνομα μου -> το όνομά μου — un anfitrión acentuado en su antepenúltima sílaba debe llevar el segundo acento ante un clítico.
  • ο δάσκαλος μας -> ο δάσκαλός μας — la misma regla; el acento que falta es un error ortográfico, igual que cualquier otro acento omitido.
  • το σπίτί μου -> το σπίτι μου — no añadas un segundo acento a un sustantivo que no está acentuado tres sílabas atrás.
  • Η μητέρα του δουλεύει (que significa «su madre», de ella) -> Η μητέρα της δουλεύει — el clítico de tercera persona concuerda con el poseedor, no con el sustantivo femenino μητέρα.
  • το μου αυτοκίνητο -> το αυτοκίνητό μου / το δικό μου αυτοκίνητο — el clítico es enclítico y debe apoyarse hacia atrás en una palabra acentuada (el sustantivo, o un adjetivo que lo precede, como en η νέα μου φίλη), así que nunca puede seguir directamente al artículo.
  • Αυτό είναι δικός μου. -> Αυτό είναι δικό μου. — δικός concuerda con lo poseído (αυτό es neutro), nunca con el poseedor.
  • Δικό μου δωμάτιο έχει μπαλκόνι. -> Το δικό μου δωμάτιο έχει μπαλκόνι. — el atributivo δικός μου va dentro del artículo, no lo sustituye.
  • Το αυτοκίνητό μου είναι δικό μου κόκκινο. -> Το αυτοκίνητό μου είναι κόκκινο. — usa δικός solo cuando realmente contrastas poseedores.

Consejos

  • Pronuncia el grupo como una sola palabra: [τοσπίτιμου], [τοόνομάμου]. Oírlo así hace que tanto el orden fijo de palabras como el segundo acento parezcan inevitables.
  • Prueba rápida para el segundo acento: cuenta tres sílabas hacia atrás desde el final del sustantivo. Si el acento está ahí, escribe uno más en la última sílaba. Si no, no cambies nada.
  • Aprende la tercera persona como pareja: του = de él (su), της = de ella (su). Un hispanohablante busca el género del sustantivo; el griego solo pregunta quién es el poseedor.
  • El trato directo omite el artículo, porque un vocativo no lo lleva: Αγάπη μου, παιδί μου, Θεέ μου. No es una excepción que haya que memorizar aparte.
  • En una frase con δικός μου hay dos concordancias a la vez: δικός concuerda con el sustantivo poseído, el clítico concuerda con el poseedor — η δική τους κόρη «su hija (de ellos)».
  • Responde a «¿de quién?» con δικός solo, en el género correcto: Δικό μου, Δική μου, Δικά μας.
  • Un clítico que parece posesivo pero lleva su propio acento está haciendo otra función: «Ο πατέρας μού είπε…» significa «el padre me lo dijo», no «mi padre dijo…». Verás este uso en la lección 34.