Με λίγα λόγια

Η μετοχή ενεστώτα είναι ο άκλιτος τύπος -ant ενός ρήματος (parlant, finissant, vendant). Όταν χρησιμοποιείται μόνη της (χωρίς το en), είναι ένας σύντομος, μάλλον επίσημος τρόπος να αντικαταστήσετε μια αναφορική πρόταση (qui parle) ή μια αιτιολογική πρόταση (comme il était fatigué).

Ο κανόνας

Η μετοχή ενεστώτα σχηματίζεται από το θέμα του ρήματος συν την κατάληξη -ant. Ως γνήσιος ρηματικός τύπος είναι άκλιτη — δεν συμφωνεί ποτέ σε γένος ή αριθμό, και μπορεί να έχει δικό της αντικείμενο και επιρρήματα, ακριβώς όπως ένα κλιτό ρήμα.

Πώς σχηματίζεται. Πάρτε τον τύπο του nous στον ενεστώτα, αφαιρέστε το -ons, και προσθέστε το -ant:

• nous parlons -> parlant
• nous finissons -> finissant
• nous vendons -> vendant
• nous mangeons -> mangeant, nous commençons -> commençant (η ορθογραφία διατηρείται για τον απαλό ήχο)

Μόνο τρία ρήματα είναι ανώμαλα: être -> étant, avoir -> ayant, savoir -> sachant.

Ρηματική μετοχή ενεστώτα

Όταν χρησιμοποιείται μόνη της, η μετοχή περιγράφει μια ενέργεια που εκτελεί ένα ουσιαστικό και συμπεριφέρεται σαν ρήμα: μπορεί να έχει άμεσο αντικείμενο, συμπλήρωμα ή επίρρημα.

• une personne parlant français = ένα άτομο που μιλάει γαλλικά
• les étudiants connaissant bien le sujet = οι φοιτητές που γνωρίζουν καλά το θέμα
• un homme portant une valise noire = ένας άντρας που κουβαλάει μια μαύρη βαλίτσα

Επειδή είναι ρηματική, παραμένει άκλιτη ακόμη και μετά από πληθυντικό ουσιαστικό: des touristes cherchant leur hôtel (όχι cherchants).

Αντικατάσταση αναφορικής ή αιτιολογικής πρότασης

Αυτή είναι η κύρια χρήση στο επίπεδο B2. Η μετοχή συμπυκνώνει μια δευτερεύουσα πρόταση σε μία μόνο λέξη.

• Αντικατάσταση αναφορικής πρότασης (qui + ρήμα): η μετοχή αναφέρεται στο ουσιαστικό ακριβώς πριν από αυτήν.
  • les gens qui habitent ici -> les gens habitant ici
  • une loi qui interdit le tabac -> une loi interdisant le tabac
• Αντικατάσταση αιτιολογικής πρότασης (comme / parce que / puisque): η μετοχή, συνήθως στην αρχή της πρότασης, δίνει την αιτία. Ο σύνθετος τύπος ayant / étant + μετοχή παρελθόντος εκφράζει μια ενέργεια που ολοκληρώθηκε πριν από το κύριο ρήμα.
  • Ne trouvant pas de taxi, elle a pris le métro. (= Comme elle ne trouvait pas…)
  • Ayant fini son travail, il est parti. (= Puisqu’il avait fini…)
  • Étant malade, je suis resté chez moi. (= Comme j’étais malade…)

Όταν η μετοχή ανοίγει την πρόταση, το υπονοούμενο υποκείμενό της πρέπει να είναι το ίδιο με το υποκείμενο της κύριας πρότασης.

Διάκριση από το gérondif και από τα ρηματικά επίθετα

Τρεις τύποι σε -ant μοιάζουν αλλά συμπεριφέρονται διαφορετικά:

• Μετοχή ενεστώτα (ρηματική, άκλιτη, χωρίς en): περιγράφει/προσδιορίζει ένα ουσιαστικό ή δίνει αιτία. Une femme conduisant vite.
• Gérondif (en + μετοχή): συνδέεται με το υποκείμενο του κύριου ρήματος και εκφράζει τρόπο, μέσο ή ταυτοχρονισμό — «ενώ/κάνοντας» (βλ. Μάθημα 42). Elle chante en conduisant.
• Ρηματικό επίθετο (ένα επίθετο που προέρχεται από τη μετοχή): περιγράφει μια ιδιότητα, συμφωνεί σε γένος και αριθμό, και συχνά έχει διαφορετική ορθογραφία. Une journée fatigante.

Το ρηματικό επίθετο αλλάζει συχνά ορθογραφία σε σχέση με τη ρηματική μετοχή:

Δοκιμή: αν μπορείτε να προσθέσετε αντικείμενο ή επίρρημα, πρόκειται για το ρήμα (μετοχή) -> κρατήστε την ορθογραφία -guant/-quant και καμία συμφωνία. Αν απλώς προσδιορίζει το ουσιαστικό, πρόκειται για το επίθετο -> χρησιμοποιήστε -gant/-cant και κάντε το να συμφωνεί.

Τύποι και δομές

Σχηματισμός από τον τύπο του nous, συν τα τρία ανώμαλα:

Απλή έναντι σύνθετης (η σύνθετη δηλώνει ενέργεια που ολοκληρώθηκε πριν από το κύριο ρήμα):

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• des touristes cherchants leur hôtel -> des touristes cherchant leur hôtel — η ρηματική μετοχή είναι άκλιτη, μην προσθέτετε ποτέ -s ή -e.
• une journée fatiguante -> une journée fatigante — ως επίθετο χάνει το u και συμφωνεί.
• Il travaille parlant au téléphone -> Il travaille en parlant au téléphone — το «ενώ κάνει κάτι» χρειάζεται το gérondif με en, όχι τη γυμνή μετοχή.
• Étant malade, le médecin m’a examiné -> Étant malade, j’ai vu le médecin — η μετοχή στην αρχή πρέπει να έχει το ίδιο υποκείμενο με την κύρια πρόταση (εγώ είμαι αυτός που είναι άρρωστος).
• Ayant fini, le repas était froid -> Ayant fini, il a trouvé le repas froid — αυτός που τελείωσε πρέπει να είναι το υποκείμενο· ένα γεύμα δεν μπορεί να «τελειώσει» μόνο του.
• les gens que habitant ici -> les gens habitant ici — η μετοχή αντικαθιστά ήδη το qui habitent· μην κρατάτε αναφορική αντωνυμία.

Συμβουλές

• Σχηματίστε σχεδόν κάθε μετοχή από τον τύπο του nous στον ενεστώτα· μόνο τα étant, ayant, sachant είναι ανώμαλα.
• Αν μπορείτε να αντικαταστήσετε τη λέξη σε -ant με qui + κλιτό ρήμα, πρόκειται για τη ρηματική μετοχή και παραμένει άκλιτη.
• Χρησιμοποιήστε ayant / étant + μετοχή παρελθόντος για αιτία που συνέβη πριν από την κύρια ενέργεια.
• Η μετοχή ενεστώτα είναι αρκετά επίσημη ή γραπτή· στον προφορικό λόγο μια αναφορική πρόταση (qui…) συχνά ακούγεται πιο φυσική.
• Έλεγχος ορθογραφίας για τα επίθετα: το fatigant χάνει το u του ρηματικού τύπου, τα provocant και communicant μετατρέπουν το qu του σε c, και τα différent, précédent, négligent καταλήγουν σε -ent.
• Προσθέστε το en τη στιγμή που εννοείτε «ενώ / κάνοντας» — αυτό το μετατρέπει στο gérondif (Μάθημα 42), μια διαφορετική δομή.