Με λίγα λόγια

Ο πλάγιος λόγος αναδιηγείται όσα είπε κάποιος χωρίς εισαγωγικά, συνήθως με πρόταση εισαγόμενη με que: Il dit qu’il est fatigué. Ο ένας βασικός κανόνας: όταν το εισαγωγικό ρήμα είναι σε παρελθοντικό χρόνο, ο χρόνος της πλάγιας πρότασης μετατοπίζεται πίσω (la concordance des temps) — ενεστώτας -> imparfait, passé composé -> plus-que-parfait, futur -> conditionnel.

Ο κανόνας

Ο ευθύς λόγος παραθέτει τα ακριβή λόγια: Il dit : « Je suis fatigué. » Ο πλάγιος λόγος τα εντάσσει σε δευτερεύουσα πρόταση εισαγόμενη με μια συνδετική λέξη (que, si, ce que, de). Τρία πράγματα μπορούν να αλλάξουν: ο σύνδεσμος, ο χρόνος του ρήματος, και οι αντωνυμίες / δείκτες χρόνου.

Προτάσεις με que. Οι δηλώσεις μεταφέρονται με το que (ή το qu’ πριν από φωνήεν). Το εισαγωγικό ρήμα είναι κάποιο σαν dire, penser, expliquer, répondre, annoncer, affirmer.

• Elle dit : « Je pars. » -> Elle dit qu’elle part.
• Il pense : « C’est vrai. » -> Il pense que c’est vrai.

Μετατόπιση χρόνου (la concordance des temps)

Αν το εισαγωγικό ρήμα είναι στον ενεστώτα ή στον μέλλοντα, ο χρόνος της πλάγιας πρότασης δεν αλλάζει — αλλάζουν μόνο οι αντωνυμίες. Αν το εισαγωγικό ρήμα είναι σε παρελθοντικό χρόνο (a dit, disait, avait dit), το ρήμα της πλάγιας πρότασης μετατοπίζεται πίσω:

• présent -> imparfait: « Je travaille. » -> Il a dit qu’il travaillait.
• passé composé -> plus-que-parfait: « J’ai fini. » -> Il a dit qu’il avait fini.
• futur simple -> conditionnel présent: « Je viendrai. » -> Il a dit qu’il viendrait.
• futur antérieur -> conditionnel passé: « J’aurai fini. » -> Il a dit qu’il aurait fini.

Χρόνοι που δεν μετατοπίζονται: ο imparfait, ο plus-que-parfait, και ο conditionnel παραμένουν όπως είναι (είναι ήδη «πίσω»). Η υποτακτική έγκλιση επίσης δεν αλλάζει στη συνηθισμένη χρήση.

Μεταφορά ερωτήσεων στον πλάγιο λόγο

Αφαιρέστε το ερωτηματικό και την αναστροφή / τη σειρά με est-ce que — η πλάγια πρόταση διατηρεί τη σειρά δήλωσης (υποκείμενο πριν από το ρήμα).

• Ολικές ερωτήσεις (ναι/όχι) -> si (s’ πριν από il/ils): « Tu viens ? » -> Il demande si tu viens. / « Est-ce que tu viens ? » -> Il demande si tu viens.
• qu’est-ce que / que -> ce que: « Qu’est-ce que tu fais ? » -> Il demande ce que tu fais.
• qu’est-ce qui -> ce qui: « Qu’est-ce qui se passe ? » -> Il demande ce qui se passe.
• Οι υπόλοιπες ερωτηματικές λέξεις παραμένουν (où, quand, comment, pourquoi, combien, qui): « Où habites-tu ? » -> Il demande où tu habites.

Η μετατόπιση χρόνου ισχύει και εδώ: « Où vas-tu ? » -> Il a demandé où j’allais.

Μεταφορά προσταγών στον πλάγιο λόγο (de + απαρέμφατο)

Μια προστακτική γίνεται de + απαρέμφατο μετά από ένα ρήμα όπως dire, demander, ordonner, conseiller, prier. Οι αρνητικές προσταγές χρησιμοποιούν de ne pas + απαρέμφατο.

• « Attends ! » -> Il me dit d’attendre.
• « Ne pars pas ! » -> Il me dit de ne pas partir.
• « Asseyez-vous. » -> Il nous demande de nous asseoir.

Προσαρμογές χρόνου και αντωνυμιών

Όταν η αναφορά γίνεται αργότερα, αλλάξτε τις αντωνυμίες ώστε η αναφορά να παραμένει σαφής και προσαρμόστε τους δείκτες χρόνου:

• je/tu -> il/elle; mon/ton -> son; ici -> là.
• aujourd’hui -> ce jour-là, hier -> la veille, demain -> le lendemain, maintenant -> à ce moment-là, la semaine prochaine -> la semaine suivante.
• « Je te verrai demain. » -> Il a dit qu’il me verrait le lendemain.

Τύποι και δομές

Μετατόπιση χρόνου μετά από εισαγωγικό ρήμα σε παρελθοντικό χρόνο:

Συνδετικές λέξεις ανά τύπο λόγου:

Μετατόπιση δεικτών χρόνου (αναφορά σε παρελθόν):

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• Il a dit qu’il est fatigué -> Il a dit qu’il était fatigué — το παρελθοντικό εισαγωγικό ρήμα επιβάλλει présent -> imparfait.
• Il demande que tu viens -> Il demande si tu viens — οι ολικές ερωτήσεις (ναι/όχι) χρησιμοποιούν το si, όχι το que.
• Elle demande qu’est-ce que tu veux -> Elle demande ce que tu veux — το qu’est-ce que γίνεται ce que στις πλάγιες ερωτήσεις.
• Il demande si il vient -> Il demande s’il vient — το si εκθλίβεται σε s’ πριν από το il/ils.
• Il m’a dit que attendre -> Il m’a dit d’attendre — μια προσταγή στον πλάγιο λόγο είναι de + απαρέμφατο, όχι que.
• Il m’a dit de ne partir pas -> Il m’a dit de ne pas partir — με απαρέμφατο, το ne pas παραμένει ενωμένο πριν από το ρήμα.

Συμβουλές

• Πρώτα ρωτήστε: είναι το εισαγωγικό ρήμα σε παρελθοντικό χρόνο; Αν ναι, μετατοπίστε τον χρόνο πίσω· αν είναι σε ενεστώτα/μέλλοντα, κρατήστε τον χρόνο και αλλάξτε μόνο τις αντωνυμίες.
• Το si δεν εκθλίβεται ποτέ πριν από το elle (si elle), μόνο πριν από il/ils (s’il, s’ils) — ο ίδιος κανόνας όπως αλλού.
• Ο imparfait, ο plus-que-parfait και ο conditionnel δεν μετατοπίζονται — είναι οι χρόνοι προορισμού, οπότε δεν υπάρχει πιο πίσω σημείο να πάνε.
• Για τις προσταγές, θυμηθείτε την αλυσίδα: προστακτική -> de -> απαρέμφατο, και άρνηση de ne pas + infinitif.
• Μην ξεχνάτε τις μικρές αλλά σημαντικές λεπτομέρειες: je -> il, demain -> le lendemain, ici -> là — ο χρόνος μπορεί να είναι τέλειος και η πρόταση να είναι και πάλι λάθος, αν η αντωνυμία δείχνει σε λάθος πρόσωπο.
• Οι πλάγιες ερωτήσεις διατηρούν σειρά δήλωσης: υποκείμενο πριν από το ρήμα, χωρίς αναστροφή, χωρίς est-ce que.