Με λίγα λόγια

Η παθητική φωνή μετατρέπει το αντικείμενο μιας ενέργειας σε υποκείμενο: σχηματίζεται με être + μετοχή παρελθόντος, και η μετοχή παρελθόντος συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος και αριθμό. Το ποιητικό αίτιο, όταν αναφέρεται, ακολουθεί το par (ή μερικές φορές το de).

Ο κανόνας

Σε μια ενεργητική πρόταση το υποκείμενο κάνει την ενέργεια: Le chef prépare le repas (Ο σεφ ετοιμάζει το γεύμα). Στην παθητική, αυτό που δέχεται την ενέργεια γίνεται υποκείμενο και ο ποιητής της ενέργειας μετακινείται στο τέλος: Le repas est préparé par le chef (Το γεύμα ετοιμάζεται από τον σεφ).

Μόνο τα μεταβατικά ρήματα (ρήματα που δέχονται άμεσο αντικείμενο) μπορούν να μπουν στην παθητική φωνή.

être + μετοχή παρελθόντος + par / de

Η παθητική φωνή είναι πάντα être (κλιμένο στον χρόνο που χρειάζεστε) + μετοχή παρελθόντος. Ο χρόνος της πρότασης βρίσκεται στο être, όχι στη μετοχή:

• Ενεστώτας: La lettre est écrite. (Το γράμμα γράφεται.)
• Passé composé: La lettre a été écrite. (Το γράμμα γράφτηκε / έχει γραφτεί.)
• Imparfait: La lettre était écrite. (Το γράμμα γραφόταν.)
• Futur simple: La lettre sera écrite. (Το γράμμα θα γραφτεί.)
• Conditionnel: La lettre serait écrite. (Το γράμμα θα γραφόταν.)

Το ποιητικό αίτιο (αυτός που κάνει την πράξη) εισάγεται με πρόθεση:

• par — η προεπιλογή, για μια συγκεκριμένη, μεμονωμένη ενέργεια: Le voleur a été arrêté par la police. (Ο κλέφτης συνελήφθη από την αστυνομία.)
• de — με ρήματα συναισθήματος, περιγραφής ή συνοδείας, όπου η κατάσταση είναι πιο γενική από μια μεμονωμένη πράξη: Elle est aimée de tous. (Την αγαπούν όλοι.) La colline est couverte de neige. (Ο λόφος είναι σκεπασμένος με χιόνι.) Le directeur est respecté de ses employés. (Ο διευθυντής είναι σεβαστός από τους υπαλλήλους του.)

Συνηθισμένα ρήματα με de: aimé de, respecté de, connu de, entouré de, couvert de, suivi de, précédé de, accompagné de, orné de, bordé de.

Το ποιητικό αίτιο μπορεί επίσης απλώς να παραλείπεται όταν είναι άγνωστο ή ασήμαντο: Le magasin a été cambriolé (par quelqu’un). (Το μαγαζί έπεσε θύμα διάρρηξης.)

Συμφωνία της μετοχής με το υποκείμενο

Επειδή η παθητική φωνή χρησιμοποιεί το être, η μετοχή παρελθόντος συμπεριφέρεται σαν επίθετο και συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος και αριθμό — ακριβώς όπως η συμφωνία στον passé composé με το être (Μάθημα 21):

• αρσενικό ενικός: Le livre est publié.
• θηλυκό ενικός: La revue est publiée.
• αρσενικό πληθυντικός: Les livres sont publiés.
• θηλυκό πληθυντικός: Les revues sont publiées.

Σε έναν σύνθετο χρόνο κάθε μέρος ακολουθεί τον δικό του κανόνα: η μετοχή του βοηθητικού ρήματος été είναι άκλιτη, αλλά η κύρια μετοχή συμφωνεί. Έτσι στο Les revues ont été publiées. — το été δεν αλλάζει ποτέ, το publiées συμφωνεί.

Πότε να προτιμάτε το on αντ’ αυτού

Τα Γαλλικά χρησιμοποιούν την παθητική φωνή πολύ λιγότερο από τα αγγλικά. Όταν ο ποιητής της ενέργειας είναι άγνωστος, γενικός, ή απλώς «οι άνθρωποι», η φυσική επιλογή είναι η αντωνυμία on (βλ. Μάθημα 01) με το ρήμα στην ενεργητική φωνή:

• On parle français ici. αντί για Le français est parlé ici. (Εδώ μιλάνε γαλλικά.)
• On a volé mon vélo. αντί για Mon vélo a été volé. (Μου έκλεψαν το ποδήλατο.)
• On m’a dit que… (Μου είπαν ότι…) — αγγλική παθητική φωνή, αλλά τα γαλλικά χρησιμοποιούν το on.

Προτιμήστε το on ειδικά όταν:

• ο ποιητής της ενέργειας δεν προσδιορίζεται ή είναι γενικός (οι άνθρωποι, κάποιος, αυτοί)·
• το αγγλικό υποκείμενο είναι έμμεσο αντικείμενο — τα γαλλικά δεν έχουν προσωπική παθητική φωνή του τύπου «μου δόθηκε ένα βιβλίο»· λέμε On m’a donné un livre.
• θέλετε έναν πιο ελαφρύ, πιο προφορικό τόνο· η παθητική φωνή με être + μετοχή μπορεί να ακούγεται βαριά ή επίσημη.

Κρατήστε την πλήρη παθητική φωνή για όταν θέλετε να διατηρήσετε το αντικείμενο στο επίκεντρο ή πράγματι να κατονομάσετε τον ποιητή της ενέργειας με par.

Τύποι και δομές

Η παθητική φωνή σε διάφορους χρόνους (ρήμα inviter, υποκείμενο elle):

Συμφωνία της μετοχής με το υποκείμενο (ρήμα choisir -> choisi):

par έναντι de:

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• La lettre est écrit -> La lettre est écrite — η μετοχή συμφωνεί με το θηλυκό υποκείμενο la lettre.
• Les livres ont été publié -> Les livres ont été publiés — το été παραμένει άκλιτο, αλλά η κύρια μετοχή publié συμφωνεί με το υποκείμενο στον πληθυντικό.
• Il est aimé par tous -> Il est aimé de tous — τα ρήματα συναισθήματος παίρνουν το de, όχι το par.
• Je suis donné un livre -> On m’a donné un livre — τα γαλλικά δεν έχουν παθητική φωνή σε έμμεσο αντικείμενο· χρησιμοποιήστε on + ενεργητική φωνή.
• Le français est parlé ici (βαρύ, αφύσικο) -> On parle français ici — προτιμήστε το on όταν ο ποιητής της ενέργειας είναι γενικός.
• La maison a construit par mon oncle -> La maison a été construite par mon oncle — η παθητική φωνή χρειάζεται το être (a été), όχι μόνο το βοηθητικό a.

Συμβουλές

• Ο χρόνος βρίσκεται στο être· η μετοχή απλώς δείχνει τη συμφωνία. Ρωτήστε «σε ποιον χρόνο είναι το être;» για να ονομάσετε τον χρόνο της παθητικής φωνής.
• Πρακτικός κανόνας συμφωνίας: αφού πρόκειται για être, αντιμετωπίστε τη μετοχή σαν επίθετο και ταιριάξτε την με το υποκείμενο — ακριβώς όπως στο Μάθημα 21.
• Προεπιλογή το par· αλλάξτε σε de μόνο με τη μικρή οικογένεια ρημάτων συναισθήματος/περιγραφής (aimé, connu, couvert, entouré, suivi de).
• Αν η αγγλική πρόταση έχει άγνωστο ή γενικό ποιητή της ενέργειας, προτιμήστε on + ενεργητική φωνή πριν φτιάξετε παθητική φωνή.
• Ποτέ μην κάνετε ένα έμμεσο αντικείμενο υποκείμενο μιας γαλλικής παθητικής φωνής· αναδιατυπώστε με on (On lui a répondu, όχι Il a été répondu, για το «του απάντησαν»).
• Μόνο τα μεταβατικά ρήματα μπαίνουν στην παθητική φωνή: δεν μπορείτε να κάνετε παθητικά τα aller, venir, ή arriver.