Με λίγα λόγια

Πέρα από το ne…pas, τα γαλλικά σχηματίζουν την άρνηση με ένα ζεύγος λέξεων που τυλίγει το ρήμα: ne μαζί με ένα δεύτερο στοιχείο όπως rien (τίποτα), personne (κανένας), jamais (ποτέ) ή plus (πια / πλέον). Το ne μπαίνει πριν από το ρήμα· η δεύτερη λέξη μεταφέρει την πραγματική σημασία.

Ο κανόνας

Ήδη γνωρίζετε το ne…pas. Οι άλλες αρνήσεις λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο: κρατήστε το ne πριν από το κλιτό ρήμα και αντικαταστήστε το pas με άλλη λέξη. Στον καθημερινό προφορικό λόγο το ne συχνά παραλείπεται, αλλά στον γραπτό λόγο πρέπει πάντα να το γράφετε.

Τα βασικά αρνητικά ζεύγη:

• ne…rien — τίποτα: Je ne vois rien. (Δεν βλέπω τίποτα.)
• ne…personne — κανένας: Je ne connais personne. (Δεν γνωρίζω κανέναν.)
• ne…jamais — ποτέ: Il ne ment jamais. (Δεν λέει ποτέ ψέματα.)
• ne…plus — πια / πλέον: Nous n’habitons plus ici. (Δεν μένουμε πια εδώ.)
• ne…pas encore — ακόμα όχι: Elle n’est pas encore prête. (Δεν είναι έτοιμη ακόμα.)
• ne…aucun(e) — ούτε ένας: Il n’a aucune idée. (Δεν έχει καμία απολύτως ιδέα.)

Τα rien και personne ως υποκείμενο ή αντικείμενο

Τα Rien και personne είναι αντωνυμίες, οπότε μπορούν να είναι επίσης το υποκείμενο. Όταν ξεκινούν την πρόταση, έρχονται πρώτα και το ne εξακολουθεί να μπαίνει πριν από το ρήμα:

• Αντικείμενο: Je ne mange rien. / Je ne vois personne.
• Υποκείμενο: Rien ne m’intéresse. (Τίποτα δεν με ενδιαφέρει.) / Personne ne vient. (Κανένας δεν έρχεται.)

Προσέξτε τη διαφορά στη συμφωνία: το personne παίρνει πάντα ρήμα στον ενικό, ακόμα κι όταν σημαίνει «κανένας άνθρωπος».

ne…que (περιορισμός)

Το ne…que δεν είναι πραγματική άρνηση — σημαίνει μόνο και περιορίζει, αντί να αρνείται. Το que τοποθετείται ακριβώς πριν από τη λέξη που περιορίζει:

• Je ne bois que de l’eau. (Πίνω μόνο νερό.)
• Il ne reste que deux places. (Απομένουν μόνο δύο θέσεις.)
• Elle ne travaille que le matin. (Δουλεύει μόνο το πρωί.)

Επειδή δεν είναι πραγματική άρνηση, το de δεν αντικαθιστά το άρθρο που ακολουθεί: Je ne mange que des légumes. (μόνο λαχανικά), όχι de légumes. Συγκρίνετε με την πραγματική άρνηση: Je ne mange pas de légumes.

Θέση με δεύτερο ρήμα

Στους σύνθετους χρόνους οι δύο αρνητικές λέξεις συνήθως πλαισιώνουν το βοηθητικό ρήμα (avoir / être), αφήνοντας τη μετοχή παρελθόντος μετά από αυτές:

• Je n’ai rien vu. (Δεν είδα τίποτα.)
• Il n’est jamais venu. (Δεν ήρθε ποτέ.)
• Nous n’avons plus attendu. (Δεν περιμέναμε άλλο.)

Δύο εξαιρέσεις μετακινούνται μετά τη μετοχή:

• Το personne μπαίνει μετά τη μετοχή παρελθόντος: Je n’ai vu personne. (Δεν είδα κανέναν.)
• Το que (περιορισμός) μπαίνει πριν από το στοιχείο που περιορίζει, άρα επίσης μετά τη μετοχή: Il n’a mangé que du pain. (Έφαγε μόνο ψωμί.)

Με ένα τροπικό ρήμα ή τον futur proche το ζεύγος πλαισιώνει με τον ίδιο τρόπο το κλιτό ρήμα, αφήνοντας το απαρέμφατο μετά από αυτό: Je ne veux rien acheter. / Elle ne va pas encore partir. Οι ίδιες δύο λέξεις είναι και πάλι οι εξαιρέσεις: το personne ακολουθεί το απαρέμφατο (Je ne veux déranger personne.), και το que παραμένει ακριβώς πριν από αυτό που περιορίζει — ένα αντικείμενο μετά το απαρέμφατο (Il ne peut prendre que deux jours.) ή το ίδιο το απαρέμφατο (On ne peut qu’attendre.).

Τύποι και δομές

Τα rien / personne ως υποκείμενο έναντι αντικειμένου:

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• Je ne mange pas rien -> Je ne mange rien — μη συνδυάζετε το pas με άλλη άρνηση· ένα δεύτερο στοιχείο αρκεί.
• Je ne vois rien personne -> Je ne vois personne — χρησιμοποιήστε μία αρνητική λέξη ανά ιδέα, όχι δύο μαζί.
• Je n’ai personne vu -> Je n’ai vu personne — το personne μπαίνει μετά τη μετοχή παρελθόντος, όχι πριν από αυτή.
• Je ne bois que d’eau -> Je ne bois que de l’eau — το ne…que σημαίνει «μόνο», δεν είναι πραγματική άρνηση, οπότε το άρθρο παραμένει.
• Personne ne vient pas -> Personne ne vient — το personne ως υποκείμενο ήδη μεταφέρει την άρνηση· η προσθήκη του pas δημιουργεί διπλή άρνηση.
• Il ne mange jamais pas -> Il ne mange jamais — το jamais αντικαθιστά το pas· μην τα συνδυάζετε ποτέ.

Συμβουλές

• Σκεφτείτε κάθε άρνηση σαν σάντουιτς: το ne πριν από το ρήμα, η λέξη-νόημα μετά από αυτό.
• Στους σύνθετους χρόνους, οι περισσότερες λέξεις (rien, jamais, plus) κολλάνε στο βοηθητικό ρήμα· μόνο τα personne και que γλιστράνε μετά τη μετοχή — και ένα τροπικό ρήμα ή το aller + απαρέμφατο χωρίζεται με τον ίδιο τρόπο, αν και το que πάει πάντα πριν από αυτό που περιορίζει.
• Μετά από πραγματική άρνηση, το άρθρο γίνεται de: pas de pain, plus de lait — αλλά όχι μετά το ne…que.
• Το ne…que = «μόνο». Αν μπορείτε να το αντικαταστήσετε με το «απλώς», θέλετε το que, όχι το pas.
• Μία άρνηση ανά ρήμα: τα γαλλικά δεν συνδυάζουν το pas με το rien, το personne ή το jamais.
• Στον ανεπίσημο προφορικό λόγο το ne εξαφανίζεται (J’ai rien vu), αλλά κρατήστε το πάντα στον γραπτό λόγο.