Με λίγα λόγια

Κάθε προστακτική εκτός από την καταφατική του tú και του vosotros χρησιμοποιεί την υποτακτική ενεστώτα: όλες οι αρνητικές προστακτικές, και όλες οι προστακτικές usted / ustedes / nosotros. Οι αντωνυμίες προσαρτώνται στις καταφατικές προστακτικές, αλλά μπαίνουν πριν από τις αρνητικές.

Ο κανόνας

Οι καταφατικοί τύποι tú (habla) και vosotros (hablad) από το Μάθημα 28 είναι οι μόνες προστακτικές που δεν είναι υποτακτική. Όλες οι υπόλοιπες — κάθε αρνητική προστακτική, και κάθε επίσημη ή προστακτική τύπου «ας…» — είναι υποτακτική ενεστώτα.

Βήμα 1 — Οι αρνητικές προστακτικές (όλα τα πρόσωπα) = no + υποτακτική ενεστώτα. Οι καταφατικοί τύποι tú/vosotros περνούν στην υποτακτική όταν αρνούνται:

• habla -> no hables, comed -> no comáis, ven -> no vengas, sal -> no salgas.
• Ο ίδιος τύπος ακολουθεί κάθε αρνητική λέξη, όχι μόνο το no: nunca des tu clave, jamás firmes sin leer.

Βήμα 2 — Οι επίσημες προστακτικές (usted, ustedes) = υποτακτική, και στις δύο περιπτώσεις. Χρησιμοποιείται η ίδια λέξη είτε καταφατικά είτε αρνητικά· απλώς προσθέστε το no:

• usted: (no) hable, (no) coma, (no) escriba
• ustedes: (no) hablen, (no) coman, (no) escriban
• Οι ανώμαλοι τύποι προέρχονται από την υποτακτική: dar -> dé/den, ir -> vaya/vayan, ser -> sea/sean, saber -> sepa/sepan.
• Στη Λατινική Αμερική το ustedes είναι επίσης ο πληθυντικός του tú, οπότε το hablen καλύπτει και το ανεπίσημο «you all» (εσείς, σε πολλά άτομα).

Βήμα 3 — Η προστακτική του Nosotros («ας…») = υποτακτική: hablemos («ας μιλήσουμε»), comamos, no salgamos. Η μοναδική εξαίρεση είναι το καταφατικό «ας πάμε» = vamos (όχι vayamos)· το αρνητικό είναι κανονικό (no vayamos). Μπορείτε επίσης να πείτε vamos a + απαρέμφατο (vamos a comer, «ας φάμε»).

Βήμα 4 — Θέση των αντωνυμιών. Οι αυτοπαθείς αντωνυμίες και οι αντωνυμίες αντικειμένου:

• Καταφατικό -> προσαρτημένη στο τέλος: dígame, hazlo, levántate, dímelo, sentémonos. Γράψτε τον τόνο μόνο όταν η προφορά καταλήγει στην προπαραλήγουσα ή πιο πίσω (diga -> dígame, escucha -> escúchame)· όσο παραμένει στην παραλήγουσα, τίποτα δεν αλλάζει: dime, ponlo, deme, denle, traedme.
• Αρνητικό -> χωριστή, τοποθετημένη πριν από το ρήμα: no me diga, no lo hagas, no te levantes, no me lo digas.
• Το Nosotros χάνει το τελικό του -s πριν από το nos / se (sentemos + nos -> sentémonos), και το vosotros χάνει το -d του πριν από το os (sentad + os -> sentaos).
• Το «πριν από το ρήμα» σημαίνει πριν από το ρήμα σε προσωπικό τύπο: όταν η προστακτική είναι βοηθητικό ρήμα συν απαρέμφατο, η αντωνυμία μπορεί επίσης να προσαρτηθεί στο απαρέμφατο — no lo vuelvas a descargar = no vuelvas a descargarlo.

Τύποι και δομές

Πλήρες παράδειγμα κλίσης της προστακτικής (καταφατική / αρνητική):

Αντωνυμίες: προσαρτώνται στην καταφατική, χωρίζονται στην αρνητική:

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• No habla tan rápido -> No hables tan rápido — η αρνητική προστακτική του tú είναι υποτακτική (hables), όχι οριστική (habla).
• No comes tanto -> No comas tanto — η αρνητική προστακτική του tú για ένα ρήμα σε -er είναι no comas (υποτακτική με κατάληξη σε a), όχι comes.
• Habla usted más despacio (ως προστακτική) -> Hable usted más despacio — η προστακτική του usted είναι υποτακτική ακόμα και στην καταφατική μορφή.
• No dígame -> No me diga — σε αρνητική προστακτική η αντωνυμία χωρίζεται και μετακινείται πριν από το ρήμα.
• Dime lo -> Dímelo — οι καταφατικές προστακτικές προσαρτούν τις αντωνυμίες, και η επιπλέον συλλαβή σπρώχνει την προφορά στην προπαραλήγουσα, οπότε εδώ γράφεται ο τόνος.
• Vayamos a casa (με την έννοια «ας πάμε») -> Vamos a casa — το καταφατικό «ας πάμε» είναι το ανώμαλο vamos· χρησιμοποιήστε το no vayamos μόνο για την άρνηση.

Συμβουλές

• Ένας κανόνας: μόνο η καταφατική του tú και του vosotros είναι ειδική περίπτωση· κάθε άλλη προστακτική είναι υποτακτική ενεστώτα.
• Οι επίσημοι τύποι είναι οι πιο εύκολοι: το usted = η υποτακτική του él, το ustedes = η υποτακτική του ellos — η ίδια λέξη είτε προσθέσετε το no είτε όχι.
• Αντωνυμίες: προσαρτώνται όταν λέτε ναι, χωρίζονται όταν λέτε όχι. Dímelo έναντι No me lo digas· Siéntese έναντι No se siente.
• Ο τόνος εμφανίζεται μόνο όταν η προφορά φτάνει στην προπαραλήγουσα: τα ponlo και dime μένουν χωρίς τόνο, τα pónmelo και dímelo τον παίρνουν.
• Το «ας…» = η υποτακτική του nosotros (hagamos, comamos), εκτός από το vamos για το «ας πάμε»· ή απλώς χρησιμοποιήστε vamos a + απαρέμφατο.