Με λίγα λόγια

Τα Αραβικά δεν έχουν μέλλοντα χρόνο. Έχουν τον ενεστώτα που ήδη ξέρετε και δύο μικρούς δείκτες που βάζετε μπροστά του, και αυτό είναι όλο το σύστημα: το أَكْتُبُ «γράφω» γίνεται سَأَكْتُبُ ή سَوْفَ أَكْتُبُ, «θα γράψω». Τίποτα μέσα στο ρήμα δεν μετακινείται. Τα δεκατρία κελιά του μαθήματος 14 είναι τα ίδια δεκατρία κελιά εδώ, με ένα γράμμα ή μια λέξη βιδωμένο μπροστά.

Δύο πράγματα πρέπει να γίνουν σωστά, και τα δύο είναι μηχανικά. Το سَـ είναι πρόθημα, οπότε γράφεται κολλημένο στο ρήμα χωρίς κανένα κενό· το سَوْفَ είναι χωριστή λέξη. Και το ρήμα κρατάει την κατάληξη της οριστικής ανέπαφη — η ντάμμα του سَأَكْتُبُ και το ن του سَيَكْتُبونَ κάθονται ακριβώς εκεί που κάθονταν πριν, γιατί αυτοί οι δείκτες αλλάζουν τον χρόνο του ρήματος και ποτέ την έγκλισή του.

Ο κανόνας

1. Και οι δύο δείκτες κάθονται στον ενεστώτα, και μόνο στον ενεστώτα. Το المُضارِع από μόνο του είναι αρκετά άχρονο ώστε να καλύπτει το παρόν· βάλτε سَـ ή سَوْفَ μπροστά του και καρφώνεται σε μελλοντικό χρόνο. يَدْرُسُ «σπουδάζει / είναι στη μελέτη» → سَيَدْرُسُ / سَوْفَ يَدْرُسُ «θα σπουδάσει». Κανένας δείκτης δεν επιτρέπεται να πάει κοντά σε παρελθοντικό ρήμα: το سَكَتَبَ δεν είναι «θα γράψει», δεν είναι καθόλου αραβικά. Αν το ρήμα μπροστά σας είναι ماضٍ, οι δείκτες του μέλλοντα δεν έχουν πού να κολλήσουν.

2. Το سَـ είναι πρόθημα. Γράφετέ το ενωμένο. Συμπεριφέρεται όπως το و του «και» και το بِـ του «με»: ένα γράμμα, που κουβαλάει φάτχα, συγκολλημένο στην επόμενη λέξη. سَأَذْهَبُ، سَتَكْتُبينَ، سَنَدْرُسُ، سَيَذْهَبونَ — ποτέ με κενό, ποτέ σε δική του γραμμή, και τίποτα δεν επιτρέπεται να μπει ανάμεσά του και στο ρήμα του. Η παραδοσιακή γραμματική το αποκαλεί سينُ التَّنْفيسِ, «το س της επέκτασης», με την ιδέα ότι σπρώχνει την πράξη πέρα από την παρούσα στιγμή. Δεν χρειάζεστε το όνομα· χρειάζεστε τη συνήθεια να το πληκτρολογείτε ως μέρος της λέξης.

3. Οι δύο ορθογραφίες που αξίζει να δείξετε. Στο πρώτο πρόσωπο ενικού το πρόθημα أَ του ρήματος κρατάει τη χάμζα του, καθισμένη σε άλιφ, και το س απλώς ακουμπάει πάνω της: سَأَكْتُبُ، سَأَذْهَبُ، سَأَجْلِسُ. Με το πρόθημα «αυτός/αυτοί» يَـ παίρνετε το πολύ συχνό σχήμα سَيَـ: سَيَكْتُبُ، سَيَشْرَبُ، سَيَذْهَبونَ. Και όπου το πρώτο πρόσωπο αρχίζει ήδη με μάντα γιατί η ρίζα αρχίζει με χάμζα — آكُلُ από أَكَلَ — η μάντα μένει και το س ακουμπάει πάνω της: سَآكُلُ, όχι سَأَأْكُلُ.

4. Το سَوْفَ είναι χωριστή λέξη, και στέκεται αμέσως πριν από το ρήμα. سَوْفَ أَذْهَبُ، سَوْفَ تَكْتُبينَ، سَوْفَ نَدْرُسُ. Γράφεται χώρια, δεν ενώνεται ποτέ, και παρόλο που είναι ολόκληρη λέξη δεν είναι ελεύθερη να γυρίζει στην πρόταση: έρχεται κατευθείαν μπροστά από το ρήμα που σημαδεύει, ακριβώς εκεί που θα πήγαινε το سَـ. Το أَذْهَبُ سَوْفَ إِلَى المَدْرَسَةِ είναι εξίσου λάθος όσο το να βάλετε το «will» μετά το ρήμα στα Αγγλικά — και στα Ελληνικά το «θα» μπαίνει κι αυτό πριν.

5. Η έγκλιση δεν αλλάζει: ο ενεστώτας μένει مَرْفوع. Αυτό είναι το σημείο που οι περισσότεροι μαθητές λαθεύουν, γιατί περιμένουν ένας δείκτης μπροστά από το ρήμα να κάνει κάτι στο πίσω μέρος του. Δεν κάνει. Τα πέντε κελιά χωρίς κατάληξη κρατούν τη ντάμμα τους — سَأَكْتُبُ، سَتَكْتُبُ، سَيَكْتُبُ، سَنَكْتُبُ — και τα κελιά με κατάληξη κρατούν το ن τους: سَتَكْتُبينَ، سَيَكْتُبانِ، سَيَكْتُبونَ. Έτσι και το سَأَذْهَبَ και το سَيَذْهَبوا είναι λάθη. Αργότερα θα συναντήσετε μόρια που πράγματι μπαίνουν μέσα στο ρήμα και αλλάζουν την κατάληξή του (μαθήματα 33 και 35)· τα سَـ και سَوْفَ δεν είναι ανάμεσά τους, και αξίζει να καταγράψετε την αντίθεση τώρα.

6. Η επιλογή ανάμεσά τους: ως επί το πλείστον ελεύθερη, με μια κλίση. Στη σύγχρονη χρήση τα δύο είναι σε μεγάλο βαθμό εναλλάξιμα, και στις περισσότερες προτάσεις μπορείτε να γράψετε όποιο θέλετε. Η κλίση είναι αυτή: το سَـ είναι ο ελαφρύτερος, πιο συνηθισμένος δείκτης και ταιριάζει στο κοντινό και το συγκεκριμένο — سَأَشْرَبُ القَهْوَةَ بَعْدَ قَليلٍ. Το سَوْفَ είναι βαρύτερο. Διαβάζεται ως πιο απομακρυσμένο στον χρόνο, ή πιο επίσημο, ή πιο εμφατικό — υπόσχεση, δήλωση, τίτλος, σχέδιο για τον άλλο χρόνο μάλλον παρά για αυτό το απόγευμα. Οι εφημερίδες και οι επίσημες ανακοινώσεις χρησιμοποιούν το سَوْفَ ελεύθερα· ένα μήνυμα σε φίλο σχεδόν πάντα θα χρησιμοποιεί το سَـ. Όταν έχετε αμφιβολία, χρησιμοποιήστε το سَـ· σπάνια ακούγεται παράταιρο, ενώ ένα άστοχο سَوْفَ μπορεί να ακουστεί πομπώδες.

Αυτό που δεν επιτρέπεται ποτέ είναι να χρησιμοποιήσετε και τα δύο. Το سَوْفَ سَأَذْهَبُ δεν είναι έξτρα-μέλλοντας, είναι λάθος — διαλέξτε έναν δείκτη και αφήστε τον άλλο.

7. Ένας σκέτος ενεστώτας συν μια λέξη χρόνου είναι ήδη μέλλοντας. Τα Αραβικά δεν επιμένουν στον δείκτη. Αν η πρόταση περιέχει λέξη που στερεώνει τον χρόνο, ο σκέτος مُضارِع είναι απολύτως κανονικός μέλλοντας: نَذْهَبُ إِلَى السّوقِ غَدًا «πάμε αύριο στην αγορά». Αυτό δουλεύει όπως ο ενεστώτας στα Αγγλικά για μια συμφωνημένη πράξη («we fly on Tuesday») — και στα Ελληνικά το ίδιο. Η προσθήκη του سَـ είναι επίσης μια χαρά και λίγο πιο ρητή· η διαφορά είναι μικρή. Οι χρήσιμες λέξεις χρόνου προς το παρόν:

• غَدًا αύριο — προσέξτε την κατάληξη: ـً, αιτιατική με τανβίν.
• بَعْدَ غَدٍ μεθαύριο — το بَعْدَ παίρνει ό,τι ακολουθεί στη γενική (μάθημα 20).
• بَعْدَ قَليلٍ σε λίγο· بَعْدَ ساعَةٍ σε μία ώρα.
• اللَّيْلَةَ απόψε· قَريبًا σύντομα.
• الأُسْبوعَ القادِمَ، الشَّهْرَ القادِمَ، السَّنَةَ القادِمَةَ — την επόμενη εβδομάδα, τον επόμενο μήνα, τον επόμενο χρόνο.

Προσέξτε την αιτιατική σε εκείνα που στέκονται μόνα τους — η φάτχα στα غَدًا، اللَّيْلَةَ، الأُسْبوعَ القادِمَ δεν είναι τυχαία. Τα Αραβικά βάζουν χρονική έκφραση που απαντά στο «πότε;» σε αιτιατική, και το επίθετο συμφωνεί μαζί της εκεί: الأُسْبوعَ القادِمَ, και οι δύο λέξεις με φάτχα. Αυτό είναι το ظَرْف του μαθήματος 31· προς το παρόν, μάθετε αυτές τις εκφράσεις ως παγιωμένα κομμάτια με τη φάτχα χτισμένη μέσα, και αντισταθείτε στην έλξη της ονομαστικής (الأُسْبوعُ القادِمُ).

8. Η άρνηση δεν γίνεται με لا. Μόλις μάθατε لا + المُضارِع για το «δεν» (μάθημα 23), και η φυσική κίνηση είναι να το βάλετε μπροστά από μέλλοντα: لا سَأَذْهَبُ. Τα Αραβικά δεν το επιτρέπουν. Ο μέλλοντας έχει δικό του αρνητή, το لَنْ, που αντικαθιστά εντελώς τον δείκτη — لَنْ أَذْهَبَ «δεν θα πάω» — και αυτός αλλάζει την κατάληξη του ρήματος. Αυτό είναι το μάθημα 37, και δεν το χρειάζεστε ακόμα. Αυτό που χρειάζεστε σήμερα είναι ο κανόνας στην πρακτική του μορφή: ρήμα που φέρει سَـ ή سَوْفَ δεν αρνείται — οι δύο δείκτες κολλάνε μόνο σε καταφατικό ρήμα. Πείτε το καταφατικά, ή περιμένετε το لَنْ.

9. Τι είναι επίτηδες όχι εδώ. Το «θα είναι» και άλλες μελλοντικές ονοματικές προτάσεις χρειάζονται το ρήμα كانَ, που είναι το μάθημα 32· μέχρι τότε κρατήστε τους μέλλοντές σας ρηματικούς. Ο συνδυασμός كانَ سَيَفْعَلُ («επρόκειτο να κάνει»), και το μόριο قَدْ που χρωματίζει ένα ρήμα προς το «μπορεί» ή «έχει ήδη», είναι το μάθημα 45. Το سَـ πάνω σε επαυξημένο ρήμα (سَيُسافِرُ، سَنَسْتَقْبِلُ) δουλεύει ακριβώς όπως εδώ, αλλά εκείνα τα θέματα είναι τα μαθήματα 46–48, οπότε οι πίνακες παρακάτω μένουν στα ομαλά ρήματα της I μορφής.

Τύποι και δομές

Τα επτά πρόσωπα που θα χρησιμοποιείτε περισσότερο, στο ομαλό ρήμα της I μορφής ذَهَبَ — يَذْهَبُ. Οι δύο δεξιές στήλες είναι το ίδιο ρήμα με την ίδια κατάληξη· μόνο ο δείκτης διαφέρει.

Τα έξι κελιά που έμειναν έξω παραπάνω — οι τρεις δυϊκοί, ακόμη ένας αρσενικός πληθυντικός (أَنْتُمْ), και οι δύο θηλυκοί πληθυντικοί — δεν κρύβουν εκπλήξεις. Ο δείκτης προστίθεται και ο ενεστώτας μένει ανέπαφος, ن και όλα:

Η ίδια η ένωση, μία γραμμή ανά γράμμα προθήματος. Τέσσερις συνηθισμένες περιπτώσεις και μία που μοιάζει παράξενη στο χαρτί:

Χρονικές εκφράσεις που κουβαλούν μέλλοντα από μόνες τους, ή δίπλα στον δείκτη. Μάθετε την κατάληξη ως μέρος της φράσης.

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• سَ أَذْهَبُ -> سَأَذْهَبُ — το س είναι πρόθημα, όχι λέξη. Γράφεται ενωμένο με το ρήμα, χωρίς κενό, ακριβώς όπως το و του عَطْف.
• سَوْفَ سَأَذْهَبُ -> سَوْفَ أَذْهَبُ (ή سَأَذْهَبُ) — ένας δείκτης ανά ρήμα. Το διπλασιασμά τους δεν προσθέτει τίποτα και είναι απλώς αντιγραμματικό.
• سَكَتَبَ -> سَيَكْتُبُ — οι δείκτες κολλάνε μόνο στον ενεστώτα. Ένα παρελθοντικό ρήμα δεν μπορεί να γίνει μέλλοντας με πρόθημα οτιδήποτε πάνω του.
• سَأَذْهَبَ -> سَأَذْهَبُ — το ρήμα μένει مَرْفوع. Το سَـ αλλάζει τον χρόνο, ποτέ την έγκλιση, οπότε η ντάμμα μένει ανέπαφη.
• سَيَذْهَبوا -> سَيَذْهَبونَ — το ن της οριστικής μένει για τον ίδιο λόγο. Το να το ρίξετε ανήκει στα μαθήματα 33 και 40, όχι εδώ.
• لا سَأَذْهَبُ -> لَنْ أَذْهَبَ — το لا αρνείται σκέτο ενεστώτα. Ένας μέλλοντας αρνείται με لَنْ, που αντικαθιστά εντελώς τον δείκτη (μάθημα 37).
• سَأَجْلِسُ غَدٌ -> سَأَجْلِسُ غَدًا — χρονική έκφραση που απαντά στο «πότε;» μπαίνει σε αιτιατική, και το τανβίν γράφεται ـً.
• سَأَذْهَبُ الأُسْبوعُ القادِمُ -> سَأَذْهَبُ الأُسْبوعَ القادِمَ — ίδιος κανόνας με δίλεξη φράση: το ουσιαστικό παίρνει τη φάτχα και το επίθετο την ακολουθεί.
• سَأَأْكُلُ -> سَآكُلُ — το πρώτο πρόσωπο του أَكَلَ είναι آكُلُ με μάντα, και το س ακουμπάει πάνω της· δεν υπάρχει δεύτερη χάμζα να γράψετε.
• سَهِيَ تَذْهَبُ -> هِيَ سَتَذْهَبُ — ο δείκτης ανήκει στο ρήμα, όχι στην πρόταση ούτε στην αντωνυμία μπροστά του.
• أَذْهَبُ سَوْفَ إِلَى المَكْتَبَةِ -> سَوْفَ أَذْهَبُ إِلَى المَكْتَبَةِ — το سَوْفَ είναι χωριστή λέξη αλλά όχι κινητή· στέκεται αμέσως πριν από το ρήμα του.

Συμβουλές

• Πάρτε οποιαδήποτε άσκηση ενεστώτα που έχετε ήδη κάνει και τρέξτε την ξανά με سَـ μπροστά. Αυτό είναι κυριολεκτικά όλο το μάθημα: καμία νέα κατάληξη, κανένα νέο θέμα, δεκατρείς γνώριμοι τύποι.
• Πείτε τον δείκτη και το ρήμα ως μία λέξη, سَنَدْرُسُ, όχι «سَ … نَدْرُسُ». Αν ακούτε παύση στη δική σας φωνή, θα γράψετε κενό στο δικό σας κείμενο.
• Προεπιλογή στο سَـ. Κρατήστε το سَوْفَ για όταν θέλετε βάρος — υπόσχεση, επίσημη ανακοίνωση, ή κάτι πραγματικά μακρινό — και θα ακούγεστε φυσικοί και στα δύο ύφη.
• Τα δύο σχήματα να υπερεξασκήσετε είναι το πρώτο πρόσωπο και το τρίτο: سَأَـ και سَيَـ. Ανάμεσά τους καλύπτουν τα περισσότερα από όσα θα γράψετε στην πράξη.
• Μάθετε τα غَدًا، اللَّيْلَةَ، الأُسْبوعَ القادِمَ με τις φάτχες τους κολλημένες, ως χωριστές λέξεις. Θα συναντήσετε τον κανόνα πίσω από εκείνη την κατάληξη στο μάθημα 31 και θα σας φαίνεται ήδη σωστός.
• Όταν διαβάζετε κείμενο χωρίς φωνηεντικά σημάδια, μην παίρνετε κάθε αρχικό س για δείκτη μέλλοντα: τα سَمِعَ، سَأَلَ، سَيّارَة αρχίζουν με ριζικό س. Ρωτήστε αν αυτό που ακολουθεί είναι αναγνωρίσιμος ενεστώτας — أ / ت / ي / ن συν θέμα. Αν δεν είναι, το س ανήκει στη λέξη.
• Μην προσπαθείτε ακόμα να αρνηθείτε μέλλοντα. Ξαναδιατυπώστε καταφατικά, ή χρησιμοποιήστε σκέτο ενεστώτα με لا, μέχρι να φτάσει το لَنْ στο μάθημα 37.
• Αγνοήστε, προς το παρόν, κάθε άλλον τρόπο που έχουν τα Αραβικά να μιλούν για το μέλλον — قَدْ, كانَ سَيَفْعَلُ, η μετοχή για επικείμενη πράξη. Δύο δείκτες και μια λέξη χρόνου θα σας κουβαλήσουν σε ό,τι χρειάζεται μια συνομιλία A1.