Вищий ступінь порівняння прикметників
A1 Συγκριτικός βαθμός των επιθέτων 18 / 66
Коротко
Щоб сказати, що щось більш якесь, ніж інше, грецька ставить коротке слівце πιο перед прикметником і από перед тим, з чим порівнюють:
πιο + прикметник + από + знахідний відмінок
Ο Νίκος είναι πιο ψηλός από τον Γιάννη. — «Нікос вищий за Яніса».
Ця єдина модель охоплює всі прикметники мови, короткі чи довгі, тож порівнювати можна вже сьогодні. Працює вона завдяки двом деталям: прикметник, як і раніше, узгоджується зі своїм іменником у роді, числі й відмінку, а все, що йде після από, стає у знахідному відмінку — από μένα, από τον Γιάννη, а не από εγώ.
Кілька дуже поширених прикметників мають натомість особливу однослівну форму порівняння: καλύτερος «кращий», μεγαλύτερος «більший/старший». Вивчіть ці шість слів як лексику й уживайте їх замість πιο + прикметник.
Правило
1. Аналітичний вищий ступінь: πιο + прикметник. πιο незмінюване — воно ніколи не змінюється за родом, числом чи відмінком. Усе, що змінюється, відбувається з прикметником, точнісінько як в уроці 14:
- ένας πιο μεγάλος δρόμος (ч. р. наз. одн.)
- μια πιο μεγάλη πόλη (ж. р. наз. одн.)
- ένα πιο μεγάλο σπίτι (с. р. наз. одн.)
- τους πιο μεγάλους δρόμους (ч. р. знах. мн.)
З означеним артиклем порядок такий: артикль + πιο + прикметник + іменник: η πιο μεγάλη αδελφή μου «моя найстарша сестра» — з артиклем словосполучення вже стає найвищим ступенем (урок 19).
2. Об’єкт порівняння: από + знахідний відмінок. από — звичайний прийменник, і, як усі прийменники уроку 15, він вимагає знахідного відмінка:
- από τον Γιάννη, από την Άννα, από το παιδί
- από μένα, από σένα, από αυτόν, από εμάς (сильні форми займенника, урок 10)
Перед артиклем από дуже часто елідується в мовленні та в невимушеному письмі: απ’ τον Γιάννη, απ’ την Άννα, απ’ το σπίτι. Зберігайте прямий апостроф.
3. Усталені форми. Шість дуже вживаних прикметників мають успадкований однослівний вищий ступінь на -τερος, -τερη, -τερο. Вони відмінюються, як будь-який прикметник на -ος, -η, -ο, і зазвичай стоять без πιο:
καλύτερος, χειρότερος, μεγαλύτερος, μικρότερος, λιγότερος, περισσότερος.
Ο καιρός σήμερα είναι καλύτερος από χθες.
4. Рівність: τόσο… όσο і σαν. Для «такий… як» грецька вживає τόσο … όσο, а для «як, подібно до» — σαν + знахідний відмінок:
Είμαι τόσο ψηλός όσο ο αδελφός μου. / Είναι ψηλός σαν τον πατέρα του.
5. Лише для впізнавання. Коли друга частина порівняння — це ціле речення, από перетворюється на από ό,τι: Είναι πιο δύσκολο από ό,τι νομίζεις. А прикметники на -ος у ретельному чи писемному стилі можуть отримувати синтетичне закінчення на -ότερος: ωραίος → ωραιότερος, ψηλός → ψηλότερος. Розумійте ці форми, але й далі вживайте πιο + прикметник.
Форми й моделі
πιο + прикметник — прикметник узгоджується, πιο ніколи не змінюється. Повна парадигма πιο μεγάλος:
| Однина | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο πιο μεγάλος | η πιο μεγάλη | το πιο μεγάλο |
| Γενική | του πιο μεγάλου | της πιο μεγάλης | του πιο μεγάλου |
| Αιτιατική | τον πιο μεγάλο | την πιο μεγάλη | το πιο μεγάλο |
| Κλητική | πιο μεγάλε | πιο μεγάλη | πιο μεγάλο |
| Πληθυντικός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι πιο μεγάλοι | οι πιο μεγάλες | τα πιο μεγάλα |
| Γενική | των πιο μεγάλων | των πιο μεγάλων | των πιο μεγάλων |
| Αιτιατική | τους πιο μεγάλους | τις πιο μεγάλες | τα πιο μεγάλα |
| Κλητική | πιο μεγάλοι | πιο μεγάλες | πιο μεγάλα |
Усталені форми — учіть як лексику, ніколи не з πιο:
| Θετικός | Συγκριτικός (αρσ. / θηλ. / ουδ.) | Переклад |
|---|---|---|
| καλός | καλύτερος / καλύτερη / καλύτερο | кращий |
| κακός | χειρότερος / χειρότερη / χειρότερο | гірший |
| μεγάλος | μεγαλύτερος / μεγαλύτερη / μεγαλύτερο | більший, старший |
| μικρός | μικρότερος / μικρότερη / μικρότερο | менший, молодший |
| λίγος | λιγότερος / λιγότερη / λιγότερο | менше |
| πολύς | περισσότερος / περισσότερη / περισσότερο | більше |
Вони відмінюються точнісінько як μεγάλος. Зразок, καλύτερος:
| Однина | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | καλύτερος | καλύτερη | καλύτερο |
| Γενική | καλύτερου | καλύτερης | καλύτερου |
| Αιτιατική | καλύτερο | καλύτερη | καλύτερο |
| Κλητική | καλύτερε | καλύτερη | καλύτερο |
| Πληθυντικός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | καλύτεροι | καλύτερες | καλύτερα |
| Γενική | καλύτερων | καλύτερων | καλύτερων |
| Αιτιατική | καλύτερους | καλύτερες | καλύτερα |
| Κλητική | καλύτεροι | καλύτερες | καλύτερα |
Що йде після από — лише знахідний відмінок:
| Πρόσωπο | Μετά το από | Переклад |
|---|---|---|
| εγώ | από μένα / από εμένα | за мене |
| εσύ | από σένα / από εσένα | за тебе |
| αυτός, αυτή, αυτό | από αυτόν, από αυτήν, από αυτό | за нього, за неї, за це |
| εμείς | από μας / από εμάς | за нас |
| εσείς | από σας / από εσάς | за вас (мн., увічливо) |
| αυτοί, αυτές, αυτά | από αυτούς, από αυτές, από αυτά | за них |
Елізія перед артиклем: από τον → απ’ τον, από την → απ’ την, από το → απ’ το, από τους → απ’ τους, από τα → απ’ τα.
Порівняння рівних: τόσο + прикметник + όσο (+ іменникове словосполучення), або σαν + знахідний відмінок.
Приклади
| Ελληνικά | Українська |
|---|---|
| Ο Νίκος είναι πιο ψηλός από τον Γιάννη. | Нікос вищий за Яніса. |
| Είσαι πιο γρήγορος από μένα. | Ти швидший за мене. |
| Η Ελένη είναι η πιο μεγάλη αδελφή μου. | Елені — моя найстарша сестра. |
| Αυτό το σπίτι είναι πιο ακριβό απ’ το δικό μας. | Цей дім дорожчий за наш. |
| Τα καλοκαίρια εδώ είναι πιο ζεστά από τα δικά σας. | Літа тут спекотніші за ваші. |
| Ο καφές είναι καλύτερος σε αυτό το μαγαζί. | У цій крамниці кава краща. |
| Ο καιρός σήμερα είναι χειρότερος από χθες. | Погода сьогодні гірша, ніж учора. |
| Θέλω ένα μικρότερο τραπέζι για την κουζίνα. | Я хочу менший стіл для кухні. |
| Έχω περισσότερη δουλειά αυτή την εβδομάδα. | У мене цього тижня більше роботи. |
| Πίνω λιγότερο κρασί από πέρσι. | Я п’ю менше вина, ніж торік. |
| Είμαι τόσο κουρασμένη όσο εσύ. | Я такий самий втомлений, як і ти. |
| Τρέχει σαν τον αδελφό του. | Він бігає, як його брат. |
| Είναι πιο δύσκολο από ό,τι νομίζεις. | Це складніше, ніж ти думаєш. |
| Ποιο βιβλίο είναι πιο ενδιαφέρον; | Яка книга цікавіша? |
Типові помилки
- πιο καλός (правильно, але менш звичне) -> καλύτερος — καλός, κακός, μεγάλος, μικρός, λίγος і πολύς мають усталений однослівний вищий ступінь, і саме цю форму ви почуєте значно частіше; проте πιο καλός не є помилкою — саме на цьому звороті будується найвищий ступінь з уроку 19.
- πιο καλύτερος -> καλύτερος — καλύτερος уже є вищим ступенем; додавання πιο позначає його двічі.
- από εγώ -> από μένα — από завжди вимагає знахідного відмінка, тож сильний займенник має бути μένα/σένα/αυτόν, а не називний.
- πιο ψηλός από ο Γιάννης -> πιο ψηλός από τον Γιάννη — іменникове словосполучення після από стає у знахідному відмінку, включно з артиклем.
- η πιο μεγάλος αδελφή -> η πιο μεγάλη αδελφή — πιο не «заморожує» прикметник; він і далі узгоджується в роді, числі й відмінку.
- πια ψηλός -> πιο ψηλός — πιο «більш» пишеться з ο; πια означає «більше не, вже не» і є іншим словом.
- πιο ψηλός που τον Γιάννη -> πιο ψηλός από τον Γιάννη — грецька не вживає που, щоб уводити об’єкт порівняння.
- Είμαι τόσο ψηλός σαν εσένα -> Είμαι τόσο ψηλός όσο εσύ — τόσο утворює пару з όσο; σαν стоїть самостійно, без τόσο.
- έχω πιο πολλή δουλειά από σένα (уникайте на письмі) -> έχω περισσότερη δουλειά από σένα — πιο πολύς трапляється в мовленні, але стандартна форма — περισσότερος.
Поради
- Учіть цю рамку як єдиний блок — πιο … από … — і вставляйте в неї слова. Вона спрацьовує завжди, хоч би який прикметник.
- Промовляйте шість усталених форм уголос, доки вони не стануть автоматичними: καλύτερος, χειρότερος, μεγαλύτερος, μικρότερος, λιγότερος, περισσότερος. Це одні з найуживаніших слів у мові.
- Обережно: μεγάλος і μικρός у грецькій охоплюють і розмір, і вік, тож ο μεγαλύτερος αδελφός μου зазвичай означає «мій старший брат», а не «вищий на зріст».
- Після από щоразу питайте себе «знахідний?». Видає це артикль: τον, την, το, τους, τις, τα — ніколи не ο чи η.
- απ’ — це не недбале мовлення, а нормальна розмовна форма. Пишіть її з прямим апострофом і без пробілу: απ’ τον, απ’ την, απ’ το.
- Ви зустрінете форми на -ότερος (ωραιότερος, ψηλότερος, νεότερος) у газетах та офіційних текстах. Упізнавайте їх і рухайтеся далі; у мовленні вживайте πιο.
- Коли друга частина порівняння — дієслівне речення, уживайте από ό,τι: πιο εύκολο από ό,τι φαίνεται. Зверніть увагу на кому в ό,τι — вона відрізняє його від сполучника ότι «що».