O perfectum (+ escolha entre hebben e zijn)
A1 Voltooid tegenwoordige tijd (perfectum) 22 / 48
Em resumo
O perfectum = o presente de hebben ou zijn + um particípio passado no fim da oração (Ik heb gewerkt, Zij is gegaan). É a forma do dia a dia com que o neerlandês fala do passado na oralidade.
A regra
Precisa de duas coisas: um auxiliar (verbo auxiliar) e um particípio passado.
- O auxiliar (
hebbenouzijn) é conjugado e fica na posição normal de verbo em segundo lugar (V2). - O particípio passado é fixo e vai para o fim da oração.
Ikhebgisteren een briefgeschreven. — Escrevi uma carta ontem.
Formar o particípio passado
- Verbos fracos:
ge-+ radical + -t ou -d. Use -t se o radical terminar numa consoante surda de ‘t kofschip (t, k, f, s, ch, p); caso contrário -d.maken -> gemaakt,werken -> gewerkt(k, surda -> -t)horen -> gehoord,spelen -> gespeeld(r, l, sonora -> -d)-ven/-zensão a armadilha: o seuf/sé só ortografia, o som é sonoro, por isso um verbo fraco aqui leva -d —verven -> geverfd,reizen -> gereisd,verhuizen -> verhuisd.
- Verbos fortes:
ge-+ (muitas vezes uma alternância vocálica) + -en. Têm de ser aprendidos de cor.eten -> gegeten,lopen -> gelopen,schrijven -> geschreven,drinken -> gedronken
- Sem
ge-com os prefixos átonos be-, ge-, er-, her-, ont-, ver-.verkopen -> verkocht,betalen -> betaald,ontmoeten -> ontmoet
- Mas os verbos em
-erenLEVAMge-(não têm prefixo):studeren -> gestudeerd,feliciteren -> gefeliciteerd
hebben ou zijn?
Use zijn para uma mudança de estado/localização e movimento até um destino. Um grupo pequeno, fácil de aprender:
| verbo-zijn | particípio | significado |
|---|---|---|
| gaan | gegaan | ir |
| komen | gekomen | vir |
| worden | geworden | tornar-se |
| blijven | gebleven | ficar |
| zijn | geweest | ser / estar |
| gebeuren | gebeurd | acontecer |
| beginnen | begonnen | começar |
| stoppen | gestopt | parar |
Repare em stoppen: com um complemento direto leva hebben — Ik ben gestopt met roken. (deixei de fumar) mas Ik heb de auto gestopt. (parei o carro).
Para tudo o resto, use hebben.
Formas e estruturas
Auxiliares (presente)
| hebben | zijn | |
|---|---|---|
| ik | heb | ben |
| jij/je | hebt | bent |
| hij/zij/het | heeft | is |
| wij/jullie/zij | hebben | zijn |
Moldura da frase
| Sujeito | aux. (V2) | … resto … | particípio (fim) |
|---|---|---|---|
| Ik | heb | een appel | gegeten |
| Zij | is | naar huis | gegaan |
| Heb | je | het boek | gelezen? |
A última linha é uma pergunta de sim/não: aí as duas primeiras colunas trocam de lugar — o auxiliar vem primeiro e o sujeito em segundo — mas o particípio continua a ficar no fim.
Lista inicial de particípios fortes
| infinitivo | particípio | infinitivo | particípio |
|---|---|---|---|
| zien | gezien | nemen | genomen |
| doen | gedaan | geven | gegeven |
| lezen | gelezen | vinden | gevonden |
| krijgen | gekregen | helpen | geholpen |
| spreken | gesproken | slapen | geslapen |
Exemplos
| Nederlands | Português |
|---|---|
| Ik heb een appel gegeten. | Comi uma maçã. |
| We hebben gisteren gewerkt. | Trabalhámos ontem. |
| Zij heeft een liedje gespeeld. | Ela tocou uma canção. |
| Heb je de film al gezien? | Já viste o filme? |
| Hij is naar school gegaan. | Ele foi à escola. |
| We zijn in Utrecht geweest. | Já estivemos em Utrecht. |
| Wat is er gebeurd? | O que aconteceu? |
| Ik heb mijn fiets verkocht. | Vendi a minha bicicleta. |
Erros frequentes
- Ik heb naar huis gegaan -> Ik ben naar huis gegaan —
gaan(movimento até um destino) leva zijn, não hebben. - Ik heb gemaakt mijn huiswerk -> Ik heb mijn huiswerk gemaakt — o particípio tem de ir para o fim da oração.
- Ik heb gewerk -> Ik heb gewerkt — o particípio fraco de
werkenprecisa de -t (‘t kofschip: k é surda). - Ik heb het gehoort -> Ik heb het gehoord — o radical termina em
r(sonora), por isso -d, não -t. - Ik heb het geverkocht -> Ik heb het verkocht — o prefixo
ver-não levage-.
Dicas
- Mnemónica para a escolha entre -t/-d: as letras surdas vivem em ‘t kofschip (t-k-f-s-ch-p) -> -t. Tudo o resto -> -d — os verbos fracos em
-ven/-zencontam como sonoros (reizen -> gereisd). - O grupo do zijn é pequeno (gaan, komen, worden, blijven, zijn, gebeuren, beginnen, stoppen). Memorize-o; para o resto, assuma hebben.
- Regra em duas partes: conjugue o auxiliar na segunda posição, deixe o particípio estacionado no fim.
- Este é o tempo do passado falado — na conversa o neerlandês usa o perfectum muito mais do que o imperfectum (ver lição 23/39).