W skrócie

Zaimki dzierżawcze mówią, do kogo coś należy: mijn boek (moja książka), haar auto (jej samochód). Stoją bezpośrednio przed rzeczownikiem i prawie nigdy nie zmieniają formy. Jedynym wyjątkiem jest ons / onze: użyj ons przed wyrazem typu het, onze przed wyrazem typu de i przed każdą liczbą mnogą.

Zasada

Zaimek dzierżawczy stawiasz bezpośrednio przed rzeczownikiem, dokładnie jak angielskie „my / your / her”: mijn huis, jouw fiets, haar tas. Nie ma tu żadnej odmiany ze względu na de/het ani liczbę pojedynczą/mnogą — jedna forma pasuje do każdego rzeczownika. Tak więc mijn boek i mijn boeken, zijn auto i zijn auto’s: sam zaimek dzierżawczy pozostaje bez zmian.

Jedynym wyjątkiem jest ons / onze („nasz”):

• ons + wyraz typu het (liczba pojedyncza) -> ons huis, ons kind, ons land
• onze + wyraz typu de (liczba pojedyncza) -> onze auto, onze tuin, onze hond
• onze + dowolna liczba mnoga (wyraz typu de lub het) -> onze auto’s, onze kinderen, onze huizen

Forma akcentowana a nieakcentowana: kilka form ma słaby wariant mówiony (mijn -> m’n, zijn -> z’n, haar -> d’r/‘r). Należą one do mowy potocznej; w zwykłym piśmie używaj pełnej formy mijn, zijn, haar.

Aby podkreślić własność albo powiedzieć samodzielnie „mój, twój”, użyj van + zaimka w roli dopełnienia (zob. lekcję 13): Die fiets is van mij = Ten rower jest mój. Is dat boek van jou? = Czy ta książka jest twoja?

Dla imion — i słów określających rodzinę używanych jak imiona — masz dwie codzienne możliwości:

• Dopełniacz z -s: dodaj -s do imienia, zwykle bez apostrofu -> Jans boek, Maries jas, Peters auto. Po długiej samogłosce na końcu (a, o, u, i, y) piszesz -‘s, tak samo jak w liczbie mnogiej: Anna’s tas, Otto’s fiets, Ruby’s jas. Ta sama -s trafia też na słowo określające rodzinę: vaders fiets, moeders recept, mijn broers kamer, oma’s bril.
• van + imię: het boek van Jan, de jas van Marie. Jest to bardzo częste, zwłaszcza w mowie — a przy rzeczowniku, który nie jest ani imieniem, ani słowem rodzinnym, to jedyna możliwość: de auto van de buurman, nie de buurmans auto.

Formy i schematy

Rzecz w liczbie pojedynczej zwykle bierze zijn, niezależnie od przedimka: het toestel -> zijn batterij, de boom -> zijn bladeren — to, że właściciel jest wyrazem typu de, nie jest powodem, by przejść na haar, które należy do osoby płci żeńskiej. (W tekstach formalnych używa się haar przy organizacjach i abstrakcyjnych wyrazach typu de: de regering en haar beleid.)

Uwaga: gdy właścicielem jest jullie, zaimek dzierżawczy może skrócić się do je, jeśli jest to jasne z kontekstu: Hebben jullie je paspoort bij je? W przeciwnym razie użyj jullie boek.

Wybór ons/onze w skrócie:

Przykłady

Typowe błędy

• onze huis -> ons huis — „huis” jest wyrazem typu het, więc w liczbie pojedynczej użyj ons (nie onze).
• ons auto -> onze auto — „auto” jest wyrazem typu de; wyrazy typu de i wszystkie liczby mnogie biorą onze.
• mijne boek / mijnen huis -> mijn boek — zaimki dzierżawcze nigdy nie dostają końcówek (zmienia się tylko ons/onze).
• jou boek -> jouw boek — zaimek dzierżawczy to jouw (z -w); jou (bez -w) to zaimek w roli dopełnienia, jak w voor jou.
• Jan’s boek -> Jans boek — dopełniacz -s przy imieniu nie bierze apostrofu.

Wskazówki

• Sposób na zapamiętanie jedynego wyjątku: ons + wyraz typu het, onze dla wszystkiego innego (wyrazy typu de i wszystkie liczby mnogie).
• Pułapka ortograficzna: jouw = zaimek dzierżawczy („twój” + rzeczownik), jou = dopełnienie („do/dla ciebie”). Brzmią identycznie, więc zwróć uwagę, co następuje: rzeczownik -> jouw, w innym wypadku -> jou.
• Potrzebujesz samodzielnego „mój / twój / jego”? Przejdź na van + zaimek w roli dopełnienia: van mij, van jou, van hem, van haar, van ons, van hen (zob. lekcję 13).
• Słabe formy m’n, z’n, d’r są w porządku w mowie, ale w zwykłym tekście pisz mijn, zijn, haar.