W skrócie

To zastygłe, oceniające ramy orzeczenia: nominalizator (-기) lub rzeczownik niesamodzielny (법, 따름, 리, 나머지, 바, 셈) stoi na końcu zdania i nadaje mu ustalone nastawienie — nieuchronność, prawdopodobieństwo, daremność albo „to zależy”. 누구나 실수하기 마련이에요 (nuguna silsuhagi maryeonieyo, każdy jest skazany na to, że popełni błąd) to nie „popełnia błąd” plus jakieś słowo — to jeden ustalony zwrot znaczący to naturalne, że…. Ucz się każdego jako całości, ucz się też jego rejestru — niektóre są codzienne, w stylu 해요체, inne należą do publicystyki i przemówień.

Zasada

Krok 1 — Wspólny mechanizm i dwie rodziny reguł spacji

Każdy z tych wzorców to zdanie + łącznik + 이다 (albo 없다, albo 치다 w 셈 치고). Łącznikiem jest albo nominalizator -기 (zrośnięty z tematem, potem spacja), albo rzeczownik niesamodzielny po końcówce przydawkowej (-(으)ㄴ / -는 / -(으)ㄹ, potem spacja). To końcówka niesie zdanie: łącznik 이다 -> 해요체 -이에요 po spółgłosce, -예요 po samogłosce (마련이에요, 법이에요, 십상이에요, ale 일쑤예요), albo 없다 -> 없어요 — a ponieważ to właśnie ta końcówka jest łącznikiem, to w niej mieści się też czas: 일쑤였어요 (ilssuyeosseoyo), 따름이었어요 (ttareumieosseoyo), 마련이었어요 (maryeonieosseoyo). Ponieważ to ustalone idiomy, rejestr jest w nich wbudowany na stałe — trzymaj wzorce mówione z dala od formalnej prozy, a wzorce publicystyczne z dala od swobodnej rozmowy.

Krok 2 — Nieuchronność i naturalny porządek rzeczy: -기 마련이다, -는 법이다

Temat + -기 마련이다 (= -게 마련이다, w pełni wymiennie) mówi, że wynik jest tylko naturalny, że musi nastąpić: 누구나 실수하기 마련이에요 = 누구나 실수하게 마련이에요 (nuguna silsuhage maryeonieyo). -는 법이다 („법”, prawo, kolej rzeczy) jest bliskoznaczne, ale bardziej sentencjonalne, w tonie maksymy: czasowniki przybierają -는, przymiotniki -(으)ㄴ. 노력하면 성공하는 법이에요 (noryeokhamyeon seonggonghaneun beobieyo, pracuj ciężko, a odniesiesz sukces — tak to już jest). Oba są naturalne zarówno w mowie, jak i w piśmie.

Krok 3 — Prawdopodobieństwo i zły nawyk (tylko negatywne): -기 십상이다, -기 일쑤이다

Obie doczepiają się do -기 i obie są zarezerwowane dla niepożądanych skutków. -기 십상이다 = aż nazbyt prawdopodobne (że skończy się źle): 급하게 먹으면 체하기 십상이에요 (geuphage meogeumyeon chehagi sipsangieyo, jedz w pośpiechu, a nazbyt łatwo o niestrawność). -기 일쑤이다 = robi coś złego nawykowo, odcień narracyjno-pisemny: 지각하기 일쑤예요 (jigakhagi ilssuyeyo, ciągle się spóźnia). Nigdy nie używaj żadnej z nich dla pożądanego skutku — to zadanie dla 마련이다.

Krok 4 — Ograniczenie i niemożliwość: -(으)ㄹ 따름이다, -(으)ㄹ 리가 없다

-(으)ㄹ 따름이다 („따름”, rzeczownik niesamodzielny) = tylko / jedynie, formalny, skromny rejestr: 그저 감사할 따름이에요 (geujeo gamsahal ttareumieyo, jestem po prostu wdzięczny, i tylko tyle). -(으)ㄹ 리가 없다 („리”, powód) całkowicie zaprzecza możliwości — nie ma mowy, żeby: 그 사람이 거짓말을 할 리가 없어요 (geu sarami geojinmareul hal riga eopseoyo). Obie są zablokowane na formę prospektywną -(으)ㄹ i biorą spację — blokada dotyczy -는, nie przeszłości: zdarzenie zakończone przybiera -았/었을, jak w 어제 그 소식을 못 들었을 리가 없어요 (eoje geu sosigeul mot deureosseul riga eopseoyo, nie ma mowy, żeby wczoraj nie usłyszeli tej wiadomości).

Krok 5 — Przyczyna nadmiaru i mniejsze zło: -(으)ㄴ 나머지, -(으)ㄹ 바에는

-(으)ㄴ 나머지 („나머지”, reszta, pozostałość) oznacza skrajną przyczynę, która przelewa się w (zwykle zły) skutek — tak bardzo X, że…. Nazywa przyczynę już zaistniałą, więc przybiera formę zakończonej czynności -(으)ㄴ: 너무 긴장한 나머지 이름을 잊어버렸어요 (neomu ginjanghan nameoji ireumeul ijeobeoryeosseoyo, byłem tak zdenerwowany, że zapomniałem własnego imienia); ton publicystyczny. -(으)ㄹ 바에는 (także -(으)ㄹ 바에야) = raczej niż (ta zła opcja), i łączy się z 차라리 (charari, raczej): 포기할 바에는 차라리 끝까지 해 볼래요 (pogihal baeneun charari kkeutkkaji hae bollaeyo, zamiast się poddać, wolę doprowadzić to do końca).

Krok 6 — Łączniki okazjonalne i hipotetyczne: -는 김에, -는 셈 치고

Te łączą zdania, zamiast je kończyć. -는 김에 (tylko czasowniki; forma przeszła -(으)ㄴ 김에) = skoro już przy tym jesteś: 나가는 김에 우유 좀 사다 주세요 (naganeun gime uyu jom sada juseyo). -는 셈 치고 = przypuśćmy, że / jakby, potraktuj fikcję jak prawdę i działaj zgodnie z nią: 속는 셈 치고 한번 믿어 볼게요 (songneun sem chigo hanbeon mideo bolgeyo, zaufam ci ten jeden raz, tak jakbym się dawał oszukać).

Krok 7 — Zależność i ujęcie tematu: -기 나름이다, -는 데(에) 있어서

-기 나름이다 (także rzeczownik + 나름이다) = wszystko zależy od tego, jak: 모든 일은 마음먹기 나름이에요 (modeun ireun maeummeokgi nareumieyo, wszystko zależy od tego, jak do czegoś podejdziesz). -는 데(에) 있어서 = jeśli chodzi o / w robieniu czegoś, formalna kalka do esejów i przemówień: 외국어를 배우는 데 있어서 꾸준함이 제일 중요해요 (oegugeoreul baeuneun de isseoseo kkujunhami jeil jungyohaeyo). W swobodnym 해요체 Koreańczycy po prostu ją pomijają (배울 때 / 배우려면).

Krok 8 — 사자성어 i 속담: kiedy trafiają, a kiedy zgrzytają

사자성어 (sajaseongeo, czteroznakowe chińsko-koreańskie idiomy, jak 고진감래, gojingamnae, najpierw gorycz, potem słodycz) brzmią erudycyjnie: pasują do esejów, publicystyki, toastów i formalnych przemówień, zwykle sygnalizowane przez …(이)라는 말이 있듯이 (jak głosi przysłowie). Nagromadzenie kilku w swobodnej rozmowie brzmi jak popisywanie się. 속담 (sokdam, rodzime przysłowia jak 티끌 모아 태산, tikkeul moa taesan, drobiny kurzu, uzbierane razem, tworzą górę) to ludowy odpowiednik — ciepłe w rozmowie, sygnalizowane przez 옛말에 …(이)라고 하잖아요 — ale moralizatorskie, gdy się je nadużywa. Zasada praktyczna: jedno, trafnie dobrane, w odpowiednim rejestrze.

Formy i schematy

Kształt doczepienia, spacja i przykładowe zdanie dla każdego wzorca:

Dwie rodziny reguł spacji — jeden test, który pozwala ich nie mylić:

사자성어 czy 속담 — erudycyjnie czy po ludowemu:

Przykłady

Typowe błędy

• 실수하는 마련이에요 (silsuhaneun maryeonieyo) -> 실수하기 마련이에요 (silsuhagi maryeonieyo) — 마련이다 opiera się na nominalizatorze -기, nigdy na końcówce przydawkowej -는. Jesteś skazany na to, że popełnisz błąd.
• 너무 긴장하는 나머지 이름을 잊어버렸어요 (neomu ginjanghaneun nameoji…) -> 너무 긴장한 나머지 이름을 잊어버렸어요 (neomu ginjanghan nameoji…) — 나머지 nazywa przyczynę już zaistniałą, więc przybiera formę zakończonej czynności -(으)ㄴ, nie -는. Byłem tak zdenerwowany, że zapomniałem swojego imienia.
• 그저 감사할따름이에요 (geujeo gamsahalttareumieyo) -> 그저 감사할 따름이에요 (geujeo gamsahal ttareumieyo) — 따름 to rzeczownik niesamodzielny, więc po formie -(으)ㄹ następuje spacja (tak samo dla 리, 셈, 나머지). Jestem po prostu wdzięczny, i tylko tyle.
• 그 사람이 거짓말을 하는 리가 없어요 (… haneun riga eopseoyo) -> 그 사람이 거짓말을 할 리가 없어요 (… hal riga eopseoyo) — 리 jest zablokowane na formę prospektywną -(으)ㄹ, nigdy na -는. Nie ma mowy, żeby ta osoba kłamała.
• 열심히 하면 성공하기 십상이에요 (yeolsimhi hamyeon seonggonghagi sipsangieyo) -> 열심히 하면 성공하기 마련이에요 (yeolsimhi hamyeon seonggonghagi maryeonieyo) — 십상이다 i 일쑤이다 służą wyłącznie niepożądanym skutkom; pożądany, naturalny wynik przybiera 마련이다. Pracuj ciężko, a na pewno odniesiesz sukces.

Wskazówki

• Spacja zależy od rodziny. Jeśli wzorzec opiera się na -기 (마련, 십상, 일쑤, 나름), zrośnij -기 z tematem, a spację postaw przed idiomem. Jeśli opiera się na rzeczowniku niesamodzielnym (법, 따름, 리, 나머지, 바, 셈, 데), najpierw wybierz końcówkę przydawkową według części mowy i czasu, a potem postaw spację. Rozpoznaj poprawnie rodzinę, a spacja ustawi się sama.
• Para negatywnych skutków. 십상이다 (prawdopodobne) i 일쑤이다 (nawykowe) opisują wyłącznie sytuacje, które idą źle; 마련이다 / 법이다 są neutralne, w znaczeniu „tak to już jest”. Zamiana ich miejscami odwraca znaczenie, którego oczekuje native speaker.
• -는 데 있어서 to formalny fałszywy przyjaciel. Kalkuje angielskie „in doing / when it comes to” („jeśli chodzi o”), więc pasuje do przemówień i esejów, ale w rozmowie brzmi sztywno — tam Koreańczycy po prostu mówią 배울 때 albo 배우려면. Nie wtrącaj go do swobodnej rozmowy 해요체.
• Dawkowanie idiomów. Jeden trafnie umieszczony 사자성어 (고진감래) nadaje godności toastowi; sznur kilku w małej pogawędce brzmi pretensjonalnie. 속담 (티끌 모아 태산) to ciepła, ludowa alternatywa — swojska w mowie, ale moralizatorska, jeśli się na niej zbyt polegasz.