W skrócie

Po japońsku prawie nigdy nie mówi się gołej liczby: mówi się liczebnik + klasyfikator, a klasyfikator zależy od kształtu lub typu liczonej rzeczy (人 dla ludzi, 枚 dla płaskich rzeczy, 本 dla długich). Fraza liczbowa unosi się po rzeczowniku i jego partykule, tuż przed czasownikiem: りんごを三つ買いました (Ringo o mittsu kaimashita, „Kupiłem trzy jabłka”).

Zasada

Krok 1 — Naucz się dwóch szeregów liczebników. Japoński ma szereg sinojapoński (chińskiego pochodzenia) używany z niemal każdym klasyfikatorem oraz mały szereg rodzimy 一つ〜十 używany samodzielnie dla przedmiotów do dziesięciu.

Trzy liczebniki sinojapońskie mają dwa odczyty, a którego używasz, ustala klasyfikator, nie wybór:

• 四 = よん yon domyślnie, ale し shi w 四月 shigatsu (kwiecień) oraz よ yo w 四時 yoji (godzina 4) i 四人 yonin (4 osoby).
• 七 = なな nana domyślnie, ale しち shichi w 七時 shichiji (godzina 7) i 七月 shichigatsu (lipiec).
• 九 = きゅう kyū domyślnie, ale く ku w 九時 kuji (godzina 9) i 九月 kugatsu (wrzesień).

Krok 2 — Grupuj duże liczby po CZTERY cyfry, nie po trzy. Angielski (i polski) łamie przy tysiąc / milion / miliard; japoński łamie przy 万 man (10 000), 億 oku (100 000 000). Więc 10 000 to 一万 ichiman — dosłownie „jeden man” — i nie buduje się z „dziesięć” + „tysiąc”: 万 jest jednostką samą w sobie. Zauważ, że 百 hyaku i 千 sen stoją same (100 = 百, 1000 = 千), ale 万 zawsze bierze 一: 一万.

Krok 3 — Wybierz klasyfikator. Schemat to Liczebnik + Klasyfikator, zapisany jako jedna jednostka: 三本 sanbon, 五人 gonin, 二枚 nimai. Jeśli naprawdę nie znasz klasyfikatora dla małego przedmiotu, wróć do rodzimego szeregu 〜つ — to uniwersalna siatka bezpieczeństwa do dziesięciu. Tabela klasyfikatorów poniżej to rdzenny zestaw do zapamiętania, nie cały japoński: nota pod nią wymienia klasyfikatory, które spotkasz dalej.

Krok 4 — Zastosuj zmiany dźwiękowe. Nie są opcjonalne; tak się te słowa wymawia.

• Klasyfikatory zaczynające się od h- (本, 匹, 分) stają się p- po 1, 6, 8, 10: 一本 ippon, 六本 roppon, 十本 juppon. Po 3 i 何 本 oraz 匹 idą w b- (三本 sanbon, 何本 nanbon, 三匹 sanbiki) — ale 分 zostaje przy p-: 三分 sanpun, 何分 nanpun.
• Klasyfikatory zaczynające się od k- lub s- (回, 階, 冊, 歳) podwajają spółgłoskę po 1, 8, 10: 一回 ikkai, 八冊 hassatsu, 十歳 jussai. Te na k- podwajają też po 6 (六回 rokkai, 六階 rokkai); te na s- — nie (六冊 rokusatsu, 六歳 rokusai). 階 też przechodzi w dźwięczne g- po 3 i 何: 三階 sangai, 何階 nangai.
• Klasyfikatory zaczynające się od dźwięcznej lub od samogłoski (枚, 台, 円, 番, 人) w ogóle nie wywołują zmiany dźwiękowej: 一枚 ichimai, 六台 rokudai, 十円 jūen. (人 ma nadal dwie leksykalne nieregularności 一人 hitori i 二人 futari — zob. tabelę poniżej.)

Krok 5 — Pytaj przez 何 + klasyfikator. 何 czyta się tu なん nan: 何人 nannin (ile osób), 何枚 nanmai, 何時 nanji (która godzina), 何曜日 nan’yōbi (jaki dzień tygodnia). Dla szeregu 〜つ wyraz pytający to いくつ ikutsu.

Krok 6 — Umieść ilość poprawnie. Fraza liczbowa jest przysłówkiem, więc bierze żadnej własnej partykuły i siada między oznaczonym rzeczownikiem a czasownikiem: Rzeczownik + を／が + Ilość + Czasownik. 水を二本買います (Mizu o nihon kaimasu, „Kupię dwie butelki wody”). Postawienie jej przed rzeczownikiem z の (二本の水) jest gramatyczne, ale nacechowane i rzadkie w mowie. Ilość może też wziąć końcówkę bez przesuwania się: 〜ずつ zutsu rozdziela ją po równo — 水を二本ずつ買います (Mizu o nihon zutsu kaimasu, „Kupię po dwie butelki”) — a porównanie idzie za nią tam, gdzie angielski stawia je pierwsze: 以上 ijō („lub więcej”) i 以下 ika („lub mniej”), oba włącznie, więc 二十人以上 nijūnin ijō to „dwadzieścia osób lub więcej”, a 千円以下 sen’en ika — „1000 jenów lub mniej”.

Krok 7 — ごろ oznacza PUNKT, ぐらい oznacza ILOŚĆ. 〜ごろ goro („około”) dołącza się do godziny zegarowej lub daty: 三時ごろ sanji goro. 〜ぐらい／くらい gurai / kurai („około”) dołącza się do ilości lub czasu trwania: 三時間ぐらい sanjikan gurai, 千円ぐらい sen’en gurai. Ograniczenie działa w jedną stronę: ごろ nigdy nie może dołączyć się do czasu trwania ani ilości (×三時間ごろ), natomiast godzina zegarowa lub data biorą którekolwiek — 三時ごろ i 三時ぐらい są obie naturalne.

Czas trwania bierze 〜間 kan: 三時間 sanjikan (3 godziny), 二週間 nishūkan (2 tygodnie), 二年間 ninenkan (2 lata). Miesiące są wyjątkiem — 〜か月 -kagetsu już jest klasyfikatorem czasu trwania, więc 一か月 ikkagetsu (1 miesiąc) nie potrzebuje 間 (一か月間 istnieje, ale jest opcjonalne).

Formy i schematy

Dwa szeregi liczebników.

Budowanie dużych liczb (zwróć uwagę na zmiany dźwiękowe w setkach i tysiącach).

Rdzenne klasyfikatory i ich nieregularne komórki.

Wiek 20 ma własne słowo: 二十歳 hatachi. Komórki 4, 7 i 9 idą według Kroku 1: 四人 yonin, 四本 yonhon, 七人 shichinin / nananin, 九本 kyūhon.

Poza tym rdzennym zestawem zwyczajny japoński liczy też przez 個 -ko (małe rzeczy), 件 -ken (sprawy, przypadki), 脚 -kyaku (krzesła), 杯 -hai (pełne filiżanki), 周 -shū (okrążenia), 割 -wari (dziesiąte części) i 名 -mei (osoby, formalnie), wśród wielu innych. Większość zmienia dźwięk dokładnie jak rdzenny klasyfikator z tą samą pierwszą głoską — 杯 jak 本 (一杯 ippai, 三杯 sanbai), 個 jak 回 (六個 rokko), 周 jak 冊 (一周 isshū) — ale cztery trzeba nauczyć się jako słowa: 軒 (domy, sklepy) dźwięcznieje po 3 i 何 tak jak 階, 三軒 sangen, 何軒 nangen; 通 (listy) zaczyna się od t-, które podwaja się po 1, 8 i 10, 一通 ittsū; 晩 (noce) to 一晩 hitoban, nigdy ichiban, które jest 一番; a 羽 (ptaki) ma dwa używane odczyty, 三羽 sanba lub sanwa oraz 六羽 roppa lub rokuwa.

Podawanie godziny: 〜時 i 〜分.

Dodaj 半 han na pół godziny (七時半 shichiji han, wpół do ósmej), oraz 午前 gozen (przed południem) / 午後 gogo (po południu) przed godziną: 午後三時 gogo sanji.

Kalendarz.

Od 11. wzór jest regularny: sino + にち (十一日 jūichinichi), z wyjątkiem 14., 20. i 24. (二十四日 nijūyokka). Lata biorą 年 nen: 二〇二六年 nisen-nijūroku-nen, 何年 nannen.

Przykłady

Typowe błędy

• 十千円 (jūsen-en) -> 一万円 (ichiman-en) — Japoński grupuje cyfry po cztery, więc 10 000 to „jeden 万”, nigdy „dziesięć 千”. Przestaw przecinek: 25 000 to 二万五千.
• よんじに会いましょう。 (Yonji ni aimashō.) -> 四時に会いましょう。 (Yoji ni aimashō.) — Godzina 4 to yoji. Podobnie godzina 9 to kuji, nie kyūji, a godzina 7 to shichiji.
• ペンが三つあります。 (Pen ga mittsu arimasu.) -> ペンが三本あります。 (Pen ga sanbon arimasu.) — Długie cienkie przedmioty biorą 本, a 3 wywołuje dźwięk b-: sanbon, nie sanhon.
• りんごを三つを買いました。 (Ringo o mittsu o kaimashita.) -> りんごを三つ買いました。 (Ringo o mittsu kaimashita.) — Unosząca się ilość jest przysłówkowa i nie bierze partykuły. Jedno を na obiekt, i zostaje przy rzeczowniku.
• 二時間ごろ勉強しました。 (Nijikan goro benkyō shimashita.) -> 二時間ぐらい勉強しました。 (Nijikan gurai benkyō shimashita.) — ごろ dołącza się tylko do punktu w czasie (三時ごろ); długość czasu potrzebuje ぐらい.

Wskazówki

• 一人 hitori i 二人 futari to jedyne komórki klasyfikatora 人, które w ogóle zrzucają にん — od trzech wzwyż jest Liczebnik + にん (四人 yonin, 七人 shichinin ／ nananin). To też codzienne słowa na „sam/sama” i „dwie osoby / para”, więc spotkasz je bez przerwy.
• Uważaj na parę homofonów 回／階: 二回 nikai to „dwa razy”, 二階 nikai to „drugie piętro” — identyczne w brzmieniu, rozróżniane tylko kanji i kontekstem. A japoński liczy parter jako 一階 ikkai, więc polskie „pierwsze piętro” to 二階.
• 十分 to pułapka ortograficzna: czytane juppun znaczy „dziesięć minut”, czytane jūbun — „wystarczy, wystarczająco”. Kanji są te same.
• Gdy zabraknie Ci klasyfikatora, kup czas przez 〜つ dla przedmiotów i 〜人 dla ludzi. Rodzimy użytkownik zrozumie 三つ prawie dla każdej małej rzeczy nawet wtedy, gdy istnieje bardziej konkretny klasyfikator — ale nigdy nie używaj 〜つ dla ludzi.