W skrócie

conditionnel passé to czas złożony oznaczający „byłbym zrobił”. Tworzysz go za pomocą avoir lub être w trybie warunkowym czasu teraźniejszego plus imiesłów czasu przeszłego: j’aurais fini, je serais parti.

Zasada

Znasz już conditionnel présent (lekcja 34) oraz sposób, w jaki czasy złożone tworzy się za pomocą czasownika posiłkowego plus imiesłowu czasu przeszłego (lekcje 20–21). Tryb warunkowy czasu przeszłego po prostu łączy te dwie rzeczy: czasownik posiłkowy stawiasz w trybie warunkowym czasu teraźniejszego, a potem dodajesz imiesłów czasu przeszłego.

Element konstrukcji: czasownik posiłkowy (tryb warunkowy czasu teraźniejszego) + imiesłów czasu przeszłego

• Z avoir: j’aurais mangé (zjadłbym), tu aurais dit (powiedziałbyś).
• Z être: je serais venu(e) (przyszedłbym), elle serait tombée (upadłaby).

Wybór czasownika posiłkowego i zasady zgodności są dokładnie takie same jak w passé composé:

• Większość czasowników bierze avoir; imiesłów zgadza się wtedy tylko z dopełnieniem bliższym postawionym przed czasownikiem: les lettres que j’aurais écrites.
• Czasowniki ruchu/stanu („dom” être: aller, venir, partir, arriver, rester, monter, descendre, entrer, sortir, tomber, naître, mourir, devenir, retourner) oraz wszystkie czasowniki zaimkowe biorą être; imiesłów zgadza się wtedy z podmiotem: elle serait restée, ils se seraient levés.

Znaczenie podstawowe: czynność, która byłaby się wydarzyła pod pewnym (zwykle nierealnym, już niemożliwym) warunkiem. Patrzy wstecz na przeszłość, która się nie spełniła.

Żal i wyrzut: j’aurais dû

Tryb warunkowy czasu przeszłego czasowników modalnych wyraża żal (wobec siebie) lub wyrzut (wobec kogoś innego). To jedna z najbardziej przydatnych codziennych funkcji tego trybu.

• devoir -> j’aurais dû = „powinienem był” / „powinienem był to zrobić”: J’aurais dû l’écouter. (Powinienem był go posłuchać.)
• pouvoir -> j’aurais pu = „mogłem był”: Tu aurais pu me prévenir ! (Mogłeś mnie ostrzec!)
• vouloir -> j’aurais voulu = „chciałbym był”: J’aurais voulu rester plus longtemps.
• falloir -> il aurait fallu = „trzeba było” / „powinniśmy byli”: Il aurait fallu partir plus tôt.

Zwróć uwagę, że te czasowniki modalne zawsze biorą avoir, a ich imiesłów (dû, pu, voulu, fallu) się nie zmienia.

Zdanie skutkowe zdania warunkowego z si typu 3 (w parze z plus-que-parfait)

W trzecim typie zdania hipotetycznego — nierealnym warunku w przeszłości — zdanie z si stawia plus-que-parfait (lekcja 33), a zdanie skutkowe stawia conditionnel passé. Opisuje to coś, co mogło się było wydarzyć, ale nigdy się nie wydarzyło.

• si + plus-que-parfait -> conditionnel passé
• Si j’avais su, je ne serais pas venu. (Gdybym wiedział, nie przyszedłbym.)
• Si tu avais étudié, tu aurais réussi l’examen. (Gdybyś się uczył, zdałbyś egzamin.)

Kolejność można odwrócić bez zmiany znaczenia: Je ne serais pas venu si j’avais su. Pełną rodzinę zdań z si poznasz w lekcji 36; ta lekcja daje ci przeszłą (typu 3) połowę skutkową.

Formy i schematy

Czasownik posiłkowy avoir (tryb warunkowy czasu teraźniejszego) + imiesłów czasu przeszłego — przykład: parler

Czasownik posiłkowy être (tryb warunkowy czasu teraźniejszego) + imiesłów czasu przeszłego — przykład: partir (zgadza się z podmiotem)

Częste czasowniki modalne dla żalu / wyrzutu

Przykłady

Typowe błędy

• J’aurais dû fait attention -> J’aurais dû faire attention — „powinienem był zrobić” to aurais dû + bezokolicznik: „have” jest już w aurais, więc nie kopiuj angielskiego imiesłowu.
• Si j’aurais su -> Si j’avais su — nigdy nie stawiaj trybu warunkowego po si; warunek bierze plus-que-parfait.
• elle serait venu -> elle serait venue — z être imiesłów zgadza się z podmiotem (tu rodzaj żeński).
• j’ai aurais parlé -> j’aurais parlé — użyj tylko jednego czasownika posiłkowego, w trybie warunkowym czasu teraźniejszego; nie łącz ai i aurais.
• je serais mangé -> j’aurais mangé — manger bierze avoir, a nie être; zachowaj wybór czasownika posiłkowego z passé composé.
• j’aurais venu -> je serais venu — venir jest czasownikiem être nawet w trybie warunkowym czasu przeszłego.

Wskazówki

• Buduj to w dwóch krokach: najpierw powiedz czasownik posiłkowy w trybie warunkowym (aurais / serais), potem dodaj imiesłów — ten sam, którego już używasz w passé composé.
• Czasownik posiłkowy (avoir czy être) i wszystkie zasady zgodności są identyczne jak w passé composé; jeśli znasz lekcje 20–21, znasz je i tutaj.
• Dla angielskiego „should have / could have / would have liked” sięgnij po j’aurais dû / j’aurais pu / j’aurais voulu.
• Schemat typu 3 to stała para: si + plus-que-parfait po jednej stronie, conditionnel passé po drugiej. Nigdy nie stawiaj trybu warunkowego po si.
• Każda z połówek może stać na pierwszym miejscu: Je serais resté si j’avais pu = Si j’avais pu, je serais resté.
• Aby złagodzić wyrzut, wybierz raczej tryb warunkowy czasu przeszłego niż zwykły czas przeszły: Tu aurais pu me le dire brzmi łagodniej niż Tu ne me l’as pas dit.