W skrócie

Aby wydać polecenie lub instrukcję tú albo vosotros (nieformalne „ty”), hiszpański ma specjalne formy twierdzące: dla tú wykorzystuje się formę „on/ona” czasu teraźniejszego (habla, come); dla vosotros zmienia się końcowe -r na -d w bezokoliczniku (hablad).

Zasada

Ta lekcja obejmuje twierdzące formy rozkazujące skierowane do osób, do których zwracamy się nieformalnie: tú (jedna osoba) i vosotros/-as (kilka osób, w Hiszpanii). Grzecznościowe formy usted/ustedes, forma nosotros „chodźmy” oraz wszystkie formy przeczące używają trybu łączącego i należą do lekcji 41.

Krok 1 — tú (liczba pojedyncza, nieformalnie). Regularna twierdząca forma rozkazująca tú jest identyczna z formą trzeciej osoby liczby pojedynczej czasu teraźniejszego trybu oznajmującego — formą „él/ella”:

• hablar -> habla (¡Habla más despacio!)
• comer -> come
• escribir -> escribe

Wymiany w temacie przechodzą dalej, bo forma él już je zawiera: cerrar -> cierra, dormir -> duerme, pedir -> pide.

Osiem nieregularnych form rozkazujących tú. Te krótkie czasowniki mają specjalną, jednosylabową formę — zapamiętaj je:

di (decir), haz (hacer), ve (ir), pon (poner), sal (salir), sé (ser), ten (tener), ven (venir).

Krok 2 — vosotros (liczba mnoga, nieformalnie, Hiszpania). Weź bezokolicznik i zmień końcowe -r -> -d. Bez wyjątków: hablar -> hablad, comer -> comed, ir -> id. (W Ameryce Łacińskiej vosotros nie jest używane; forma rozkazująca liczby mnogiej to ustedes -> lekcja 41.)

Doczepianie zaimków. W twierdzących formach rozkazujących zaimki dopełnienia i zaimki zwrotne doczepia się na końcu czasownika, tworząc jedno słowo. Dodanie zaimka zwykle wymaga znaku akcentu, aby zachować pierwotny akcent wyrazowy:

• di + me + lo -> dímelo — levanta + te -> levántate — pon + lo -> ponlo
• vosotros traci -d przed zaimkiem zwrotnym os: sentad + os -> sentaos, callad + os -> callaos.

Formy i schematy

Regularne twierdzące formy rozkazujące:

Nieregularne formy rozkazujące tú (obok regularnych vosotros):

Doczepianie zaimków (zwróć uwagę na dodany znak akcentu):

Przykłady

Typowe błędy

• Comas la fruta (jako rozkaz) -> Come la fruta — twierdząca forma tú to forma él (come); tryb łączący (comas) służy tylko do przeczeń (lekcja 41).
• Hace los deberes -> Haz los deberes — hacer ma nieregularną formę rozkazującą tú: haz, a nie „hace/haces”.
• Ves a casa -> Ve a casa — twierdząca forma rozkazująca tú od ir to po prostu ve, bez -s.
• Dime lo / dimelo -> dímelo — doczep oba zaimki i dodaj znak akcentu.
• Sentados, por favor -> Sentaos — forma zwrotna vosotros traci -d przed os (sentad + os).
• Levantate -> Levántate — doczepienie te przesuwa akcent, więc konieczny jest znak akcentu.

Wskazówki

• Regularna forma tú = „forma teraźniejsza dla «on/ona»”. Jeśli él come, to ¡Come!
• Osiem nieregularnych form rozkazujących tú to wszystko krótkie czasowniki. Zdanie ułatwiające zapamiętanie: „Ten paciencia, ven, sal, sé bueno, pon, haz, di y ve.”
• vosotros jest banalnie proste: bezokolicznik, zmień końcowe -r -> -d. Zawsze — hablad, comed, id.
• Doczepiasz zaimek, a akcent pada na trzecią sylabę od końca? Zapisz znak akcentu: pon -> ponlo (dobrze), ale pon -> póntelo (znak akcentu).
• Tylko tú i vosotros mają tu miejsce; usted, ustedes, nosotros oraz każda forma przecząca używają trybu łączącego (lekcja 41).