W skrócie

Zdanie rozszczepione (dosłownie „rozdzielone”) bierze jedną prostą myśl i dzieli ją na dwa zdania, dzięki czemu możesz wyróżnić jeden konkretny element informacji. Dwa główne typy to konstrukcje z it (It was Anna who called) i konstrukcje z what (What I need is a holiday).

Zasada

Neutralne zdanie, takie jak Anna called, nadaje każdemu wyrazowi mniej więcej taką samą wagę. Zdanie rozszczepione wysuwa jeden element na pierwszy plan, a resztę spycha w tło. Jest to przydatne przy kontraście lub sprostowaniu (It wasn’t me, it was him) oraz przy wyróżnianiu nowej lub ważnej informacji.

1. Konstrukcje z It umieszczają wyróżnianą część zaraz po it + be:

It + be + wyróżniany element + that / who + (reszta zdania)

Możesz wyróżnić podmiot, dopełnienie, czas albo miejsce — niemal wszystko oprócz czasownika głównego.

Dla osób użyj who (lub that), a dla rzeczy, czasów i miejsc — that. Czasownik be zwykle odpowiada czasowi z oryginalnej myśli (It is… / It was…). W ostatnim wierszu not należy do wyróżnianego elementu (not until Monday = „dopiero wtedy”), więc nic nie jest tu prostowane i nie następuje po nim drugie zdanie z it was… — w przeciwieństwie do It wasn’t Sam, it was Anna.

2. Konstrukcje z What (zdania pseudo-rozszczepione) stawiają na początku zdanie z what, a wyróżnianą część po be:

What + (zdanie) + be + wyróżniany element

Czasownik po what jest w liczbie pojedynczej (What I need is…), ponieważ what = „ta rzecz, która”.

3. Pokrewne konstrukcje wyróżniające działają tak samo jak konstrukcje z what, zamieniając what na bardziej konkretny rzeczownik:

Formy i schematy

Żeby zadać pytanie w konstrukcji z it, zamień miejscami it i be: Was it the manager who signed it? Pytamy tylko o wyróżniany element — zdanie z who/that nadal przyjmujemy za pewnik (ktoś to podpisał) — a przy słowie wh sam wyróżniany element przesuwa się na początek: What is it that you need?

Uwaga: po All you have to do is i What you should do is kolejny czasownik zwykle występuje w formie podstawowej: All you have to do is ask.

Przykłady

Typowe błędy

• It is Anna who call. -> It is Anna who calls. — czasownik w zdaniu z who/that nadal zgadza się z wyróżnianym elementem (Anna = she).
• What I need are a holiday. -> What I need is a holiday. — what jest w liczbie pojedynczej, więc użyj is/was.
• It was him who told me. (formalne pismo) -> It was he who told me. / potocznie It was him. — po be + zdaniu względnym w starannym stylu preferowana jest forma podmiotowa.
• The reason is because I was late. -> The reason is that I was late. — po the reason is użyj that, a nie because.
• Is the noise that bothers me. -> It’s the noise that bothers me. — konstrukcja z it wymaga pustego it; nie pomijaj go.

Wskazówki

• Zadaj sobie pytanie: „co tak naprawdę chcę podkreślić?”. Umieść to słowo zaraz po It is/was (konstrukcja z it) lub zaraz po be (konstrukcja z what).
• Konstrukcje z It świetnie nadają się do prostowania kogoś: It wasn’t me, it was him. Konstrukcje z What świetnie nadają się do stopniowego dochodzenia do sedna: What I really wanted was…
• Możesz wyróżnić czas lub miejsce za pomocą that, ale nie czasownik główny: powiedz What I did was lose my keys, a nie It was lost that…
• Nie nadużywaj ich — jedno zdanie rozszczepione trafia w sedno; trzy pod rząd brzmią ciężko. Zachowaj je dla informacji, które naprawdę mają znaczenie.