Present Perfect (Simple)
A2 Present perfect simple 25 / 50
W skrócie
Present Perfect łączy przeszłość z teraźniejszością: have/has + imiesłów bierny. Używamy go do wyrażania doświadczeń życiowych, ostatnich wiadomości oraz sytuacji, które zaczęły się w przeszłości i wciąż trwają. Nie używamy go ze słowem wskazującym na zakończony okres, takim jak yesterday czy last week.
Zasada
Tworzymy Present Perfect za pomocą have / has + imiesłowu biernego („trzeciej formy” czasownika).
- Czasowniki regularne: imiesłów bierny kończy się na -ed, tak samo jak Past Simple (work -> worked, live -> lived).
- Czasowniki nieregularne: trzeba nauczyć się trzeciej formy (go -> went -> gone, see -> saw -> seen).
Present Perfect ma cztery główne zastosowania:
| Użycie | Co oznacza | Przykład |
|---|---|---|
| Doświadczenie życiowe | coś się wydarzyło (lub nie) w jakimś momencie życia — dokładny czas nie jest ważny | I have visited Rome. / I have never tried sushi. |
| Niedawna czynność | zakończona czynność, która wydaje się bliska teraźniejszości — często z just, already, yet | She has just left. |
| Do tej pory | zaczęło się w przeszłości i wciąż trwa — z for i since | We have known each other for years. |
| Czynność w przeszłości ze skutkiem teraz | coś się wydarzyło i nadal widać tego skutek | I have lost my keys. (= nie mam ich teraz) |
Kluczowa różnica względem Past Simple: jeśli w zdaniu jest słowo wskazujące na zakończony okres (yesterday, last week, in 2019, two days ago, when I was a child), użyj Past Simple, a nie Present Perfect.
| Niepoprawnie | Poprawnie |
|---|---|
| I have seen him yesterday. | I saw him yesterday. |
| She has called me last week. | She called me last week. |
Po since naturalny jest Past Simple: punktem początkowym może być całe zdanie nazywające wydarzenie, które rozpoczęło dany okres, i to zdanie występuje w Past Simple, podczas gdy czasownik główny zostaje w Present Perfect — We have shared an office since the team moved upstairs. Ten Past Simple tylko wskazuje początek okresu, więc nie zmienia czasu czasownika głównego na Past Simple.
Uwaga (amerykański a brytyjski): angielski amerykański często używa Past Simple tam, gdzie angielski brytyjski używa Present Perfect, na przykład Did you eat yet? (amer.) i Have you eaten yet? (bryt.). Obie formy są zrozumiałe.
Formy i schematy
Twierdzenie: podmiot + have/has + imiesłów bierny
| Podmiot | have/has | Imiesłów | |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have | finished | the work. |
| he / she / it | has | finished | the work. |
Przeczenie: podmiot + have not / has not + imiesłów. Formy skrócone: haven’t, hasn’t.
| Podmiot | haven’t/hasn’t | Imiesłów | |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | haven’t | seen | the film. |
| he / she / it | hasn’t | seen | the film. |
Pytania: Have/Has + podmiot + imiesłów?
| Have/Has | Podmiot | Imiesłów | |
|---|---|---|---|
| Have | you | tried | it? |
| Has | she | called | back? |
Krótkie odpowiedzi: Yes, I have. / No, I haven’t. - Yes, she has. / No, she hasn’t.
Formy skrócone have/has w zdaniach twierdzących: I’ve, you’ve, we’ve, they’ve, he’s, she’s, it’s.
Podstawowa lista nieregularnych imiesłowów biernych:
| Podstawa | Past Simple | Imiesłów bierny |
|---|---|---|
| be | was/were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| do | did | done |
| make | made | made |
| have | had | had |
| take | took | taken |
| write | wrote | written |
| eat | ate | eaten |
| meet | met | met |
been czy gone:
| Zdanie | Znaczenie |
|---|---|
| He has gone to the shop. | Wciąż go nie ma (jest teraz w sklepie). |
| He has been to the shop. | Poszedł i wrócił. |
Przykłady
| English | Uwaga |
|---|---|
| Have you ever been to Spain? | Doświadczenie życiowe; ever = w dowolnym momencie życia. |
| I’ve never tried Thai food. | Doświadczenie życiowe, które się nie wydarzyło. |
| She’s just finished her homework. | Just = bardzo niedawno. |
| Have you done it yet? | Yet w pytaniu dotyczy oczekiwanej czynności. |
| He hasn’t called me back yet. | Yet w przeczeniu = do tej pory się to nie wydarzyło. |
| We’ve lived here for ten years. | For + długość okresu; wciąż aktualne. |
| They’ve known each other since 2010. | Since + punkt początkowy; wciąż aktualne. |
| I’ve lost my phone, so I can’t call you. | Czynność z przeszłości z wyraźnym skutkiem teraz. |
Typowe błędy
- I have seen him yesterday. -> I saw him yesterday. — słowo wskazujące na zakończony okres wymaga Past Simple.
- She have finished. -> She has finished. — z he/she/it używamy has.
- I have went to London. -> I have gone / been to London. — użyj imiesłowu (gone/been), a nie Past Simple went.
- I live here for five years. -> I’ve lived here for five years. — „do tej pory” wymaga Present Perfect, a nie Present Simple.
- I’ve been there since two weeks. -> I’ve been there for two weeks. — for + długość okresu, since + punkt początkowy.
Wskazówki
- Słowa-sygnały dla Present Perfect: ever, never, just, already, yet, so far, for, since.
- Słowa-sygnały dla Past Simple: yesterday, ago, last (week/year), in 2019, when…. Gdy je widzisz, zmień czas.
- for odpowiada na pytanie „how long?” (for two days); since odpowiada na pytanie „from when?” (since Monday, since we moved in).
- gone = wciąż go nie ma; been = poszedł i wrócił. Wyobraź sobie tę osobę: jest tu czy nie?