W skrócie

Aby powiedzieć, że jedna rzecz jest bardziej jakaś niż druga, grecki stawia małe słówko πιο przed przymiotnikiem i από przed tym, z czym porównujemy:

πιο + przymiotnik + από + biernik

Ο Νίκος είναι πιο ψηλός από τον Γιάννη. – „Nikos jest wyższy niż Janis”.

Ten jeden wzorzec obejmuje każdy przymiotnik w tym języku, krótki czy długi, więc już dziś możesz zacząć porównywać. Do jego działania potrzebne są dwa szczegóły: przymiotnik nadal zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku, a wszystko, co następuje po από, przechodzi w biernik — από μένα, από τον Γιάννη, nigdy από εγώ.

Garstka bardzo częstych przymiotników tworzy stopień wyższy zamiast tego specjalną, jednowyrazową formą: καλύτερος „lepszy”, μεγαλύτερος „większy/starszy”. Naucz się tej szóstki jako słownictwa i używaj ich zamiast πιο + przymiotnik.

Zasada

1. Stopień wyższy analityczny: πιο + przymiotnik. πιο jest nieodmienne – nigdy nie zmienia się przez rodzaj, liczbę ani przypadek. Wszystko, co się zmienia, dzieje się na przymiotniku, dokładnie jak w lekcji 14:

• ένας πιο μεγάλος δρόμος (r.m. mianownik lp.)
• μια πιο μεγάλη πόλη (r.ż. mianownik lp.)
• ένα πιο μεγάλο σπίτι (r.n. mianownik lp.)
• τους πιο μεγάλους δρόμους (r.m. biernik lm.)

Z przedimkiem określonym kolejność to przedimek + πιο + przymiotnik + rzeczownik: η πιο μεγάλη αδελφή μου „moja najstarsza siostra” — z przedimkiem fraza jest już stopniem najwyższym (lekcja 19).

2. Wzorzec porównania: από + biernik. από to zwykły przyimek i, jak wszystkie przyimki z lekcji 15, łączy się z biernikiem:

• από τον Γιάννη, από την Άννα, από το παιδί
• από μένα, από σένα, από αυτόν, από εμάς (mocne formy zaimka, lekcja 10)

Przed przedimkiem από bardzo często ulega elizji w mowie i w swobodnym piśmie: απ’ τον Γιάννη, απ’ την Άννα, απ’ το σπίτι. Zachowaj prosty apostrof.

3. Formy ustalone. Sześć bardzo częstych przymiotników ma odziedziczoną, jednowyrazową formę stopnia wyższego na -τερος, -τερη, -τερο. Odmieniają się jak każdy przymiotnik na -ος, -η, -ο i zwykle stoją bez πιο:

καλύτερος, χειρότερος, μεγαλύτερος, μικρότερος, λιγότερος, περισσότερος.

Ο καιρός σήμερα είναι καλύτερος από χθες.

4. Równość: τόσο… όσο oraz σαν. Na „tak… jak” grecki używa τόσο … όσο, a na „jak, niczym” używa σαν + biernik:

Είμαι τόσο ψηλός όσο ο αδελφός μου. / Είναι ψηλός σαν τον πατέρα του.

5. Tylko do rozpoznawania. Gdy druga połowa porównania to całe zdanie, από zmienia się w από ό,τι: Είναι πιο δύσκολο από ό,τι νομίζεις. A przymiotniki na -ος mogą w starannym lub pisanym stylu przybierać syntetyczną końcówkę -ότερος: ωραίος → ωραιότερος, ψηλός → ψηλότερος. Rozumiej te formy; sam nadal twórz πιο + przymiotnik.

Formy i schematy

πιο + przymiotnik — przymiotnik się zgadza, πιο nigdy się nie zmienia. Pełny paradygmat πιο μεγάλος:

Formy ustalone — ucz się ich jako słownictwa, nigdy z πιο:

Odmieniają się dokładnie jak μεγάλος. Przykład, καλύτερος:

Co następuje po από — tylko biernik:

Elizja przed przedimkiem: από τον → απ’ τον, από την → απ’ την, από το → απ’ το, από τους → απ’ τους, από τα → απ’ τα.

Porównywanie równych: τόσο + przymiotnik + όσο (+ fraza rzeczownikowa), albo σαν + biernik.

Przykłady

Typowe błędy

• πιο καλός (poprawne, ale mniej zwyczajne) -> καλύτερος – καλός, κακός, μεγάλος, μικρός, λίγος i πολύς mają każdy ustaloną, jednowyrazową formę stopnia wyższego i to właśnie ją usłyszysz dużo częściej; πιο καλός nie jest jednak błędem – stopień najwyższy z lekcji 19 zbudowany jest dokładnie na tym wyrażeniu.
• πιο καλύτερος -> καλύτερος – καλύτερος jest już stopniem wyższym; dodanie πιο oznacza to podwójnie.
• από εγώ -> από μένα – από zawsze łączy się z biernikiem, więc mocny zaimek musi mieć postać μένα/σένα/αυτόν, nigdy mianownika.
• πιο ψηλός από ο Γιάννης -> πιο ψηλός από τον Γιάννη – fraza rzeczownikowa po από przechodzi w biernik, łącznie z przedimkiem.
• η πιο μεγάλος αδελφή -> η πιο μεγάλη αδελφή – πιο nie zamraża przymiotnika; nadal zgadza się on w rodzaju, liczbie i przypadku.
• πια ψηλός -> πιο ψηλός – πιο „bardziej” zapisuje się z ο; πια znaczy „już nie, więcej nie” i jest innym słowem.
• πιο ψηλός που τον Γιάννη -> πιο ψηλός από τον Γιάννη – grecki nie używa που do wprowadzenia wzorca porównania.
• Είμαι τόσο ψηλός σαν εσένα -> Είμαι τόσο ψηλός όσο εσύ – τόσο tworzy parę z όσο; σαν stoi samodzielnie, bez τόσο.
• έχω πιο πολλή δουλειά από σένα (unikaj w piśmie) -> έχω περισσότερη δουλειά από σένα – πιο πολύς słyszy się w mowie, ale περισσότερος to forma standardowa.

Wskazówki

• Naucz się tej ramy jako jednej całości — πιο … από … — i wstawiaj do niej słowa. Nigdy nie zawodzi, niezależnie od przymiotnika.
• Powtarzaj na głos tę szóstkę ustalonych form, aż staną się automatyczne: καλύτερος, χειρότερος, μεγαλύτερος, μικρότερος, λιγότερος, περισσότερος. Należą do najczęstszych słów w tym języku.
• Uważaj: μεγάλος i μικρός po grecku obejmują zarówno rozmiar, jak i wiek, więc ο μεγαλύτερος αδελφός μου zwykle znaczy „mój starszy brat”, a nie ten wyższy.
• Po από za każdym razem zadaj sobie pytanie „biernik?”. Zdradza to przedimek: τον, την, το, τους, τις, τα — nigdy ο ani η.
• απ’ to nie niedbała mowa, to normalna forma mówiona. Zapisuj ją prostym apostrofem, bez spacji: απ’ τον, απ’ την, απ’ το.
• Formy na -ότερος (ωραιότερος, ψηλότερος, νεότερος) spotkasz w gazetach i piśmie formalnym. Rozpoznawaj je i idź dalej; πιο to forma, której używasz w mowie.
• Gdy druga połowa porównania to zdanie z czasownikiem, sięgnij po από ό,τι: πιο εύκολο από ό,τι φαίνεται. Zwróć uwagę na przecinek w ό,τι — odróżnia je od spójnika ότι „że”.