Pytania i słowa pytające
A1 Fragen & Fragewörter 12 / 52
W skrócie
Niemiecki ma dwa typy pytań. Pytanie o W zaczyna się od słowa pytającego, potem czasownik na drugim miejscu, potem podmiot (Wo wohnst du?). Pytanie ogólne stawia czasownik na pierwszym miejscu (Wohnst du hier?) i odpowiada się na nie ja, nein albo doch.
Zasada
1. Pytania o W (pytania otwarte). Szyk wyrazów: słowo pytające — czasownik (drugie miejsce) — podmiot — reszta.
| Fragewort | Verb | Subjekt | Rest |
|---|---|---|---|
| Wo | wohnst | du | ? |
| Was | machst | du | heute? |
| Wann | kommt | der Zug | ? |
Czasownik nadal zajmuje drugie miejsce, dokładnie jak w zdaniu oznajmującym — słowo pytające po prostu wypełnia pierwsze miejsce (zob. Lekcja 11).
2. Pytania ogólne (pytania zamknięte). Przenieś czasownik w formie osobowej na pierwsze miejsce; podmiot idzie zaraz po nim. Nic więcej się nie zmienia.
| Verb | Subjekt | Rest |
|---|---|---|
| Wohnst | du | hier? |
| Hast | du | Zeit? |
| Kommst | du | mit? |
3. Odpowiadanie. Użyj ja, żeby potwierdzić, i nein, żeby zaprzeczyć. Użyj doch, żeby zaprzeczyć pytaniu przeczącemu:
- Magst du das nicht? — Doch, ich mag es! (= ależ tak, wbrew twojemu założeniu)
- Magst du das? — Ja, ich mag es. (zwykłe pytanie twierdzące)
Formy i schematy
Słowa pytające / Die Fragewörter
| Fragewort | Tłumaczenie | Beispiel |
|---|---|---|
| wer | kto | Wer ist das? |
| was | co | Was kostet das? |
| wo | gdzie (miejsce) | Wo bist du? |
| wohin | dokąd | Wohin gehst du? |
| woher | skąd | Woher kommst du? |
| wann | kiedy | Wann beginnt der Film? |
| wie | jak | Wie geht es dir? |
| warum / wieso | dlaczego | Warum lachst du? |
| wie viel | ile (niepoliczalne) | Wie viel Geld hast du? |
| wie viele | ile (policzalne) | Wie viele Kinder hast du? |
| welch- | który | Welches Buch liest du? |
| was für (ein) | jaki | Was für ein Auto ist das? |
wer odmienia się przez przypadki (wskazuje osobę):
| Przypadek | Form | Beispiel |
|---|---|---|
| Mianownik | wer | Wer kommt? |
| Biernik | wen | Wen siehst du? |
| Celownik | wem | Wem hilfst du? |
welch- odmienia się jak dieser (zgadza się z następującym po nim rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku):
| maskulin | feminin | neutrum | Plural | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | welcher | welche | welches | welche |
| Akkusativ | welchen | welche | welches | welche |
| Dativ | welchem | welcher | welchem | welchen |
Welcher Mann? Welche Frau? Welches Kind? Welche Leute?
was für (ein) — część ein odmienia się jak przedimek nieokreślony, zależnie od przypadku rzeczownika; für nie jest tu przyimkiem i nie wymusza biernika:
- Was für ein Hund ist das? (mianownik, r.m.)
- Was für einen Wagen kaufst du? (biernik, r.m.)
- Liczba mnoga / niepoliczalne: pomiń ein — Was für Bücher liest du?
Przykłady
| Deutsch | Polski |
|---|---|
| Wo wohnst du jetzt? | Gdzie teraz mieszkasz? |
| Was machst du am Wochenende? | Co robisz w weekend? |
| Woher kommst du eigentlich? | A właściwie skąd jesteś? |
| Wen rufst du an? | Do kogo dzwonisz? |
| Welches Kleid gefällt dir? | Która sukienka ci się podoba? |
| Hast du Zeit heute Abend? | Masz dziś wieczorem czas? |
| Kommst du mit ins Kino? | Idziesz z nami do kina? |
| Magst du keinen Kaffee? - Doch, ich trinke ihn gern! | Nie lubisz kawy? — Ależ tak, piję ją chętnie! |
Typowe błędy
- Wo du wohnst? -> Wo wohnst du? — czasownik musi zostać na drugim miejscu, przed podmiotem.
- Du hast Zeit? (jako prawdziwe pytanie) -> Hast du Zeit? — prawdziwe pytanie ogólne zaczyna się od czasownika; szyk z podmiotem na początku działa tylko jako echo intonacyjne.
- Wer hilfst du? -> Wem hilfst du? — helfen łączy się z celownikiem, więc użyj wem, nie wer.
- Welche Buch? -> Welches Buch? — welch- zgadza się z rzeczownikiem; Buch jest rodzaju nijakiego -> welches.
- Magst du das nicht? - Ja! -> Doch! — po pytaniu przeczącym potwierdzenie na tak wymaga doch, nie ja.
Wskazówki
- Wszystkie otwarte słowa pytające zaczynają się na W („pytania o W”): wer, was, wo, wann, wie, warum…
- Test na pytanie ogólne: jeśli można na nie odpowiedzieć „tak” albo „nie”, czasownik idzie na pierwsze miejsce.
- Rozróżnij trzy „gdzie”: wo = miejsce statyczne, wohin = kierunek dokąd, woher = pochodzenie skąd (Wo? Wohin? Woher?).
- doch to twój przycisk „ależ tak!” — miej go w pogotowiu, gdy ktoś zada pytanie przeczące.