관계절
B1 Betrekkelijke bijzin 37 / 48
요약
관계절은 명사에 정보를 덧붙인다(“the man who lives here”). 네덜란드어에서 관계대명사는 de-단어와 모든 복수형에는 die, het-단어에는 dat을 쓴다. 전치사 뒤에서는 사물에 waar + 전치사를, 사람에 wie을 쓴다. wat은 alles/iets/niets/het mooiste 뒤와 문장 전체를 다시 가리킬 때 쓰인다. 종속절(bijzin)이므로 정동사는 끝으로 이동한다.
규칙
1. die vs. dat. 관계대명사는 절 안에서의 역할이 아니라, 그것이 가리키는 명사(선행사)의 성·수에 일치한다:
| 선행사 | 대명사 | 예 |
|---|---|---|
| de-단어(단수) | die | de man die daar woont |
| het-단어(단수) | dat | het huis dat te koop staat |
| 복수(de + het) | die | de kinderen / de huizen die… |
2. 전치사 뒤 — 사물: waar + 전치사. “de stoel op die”처럼 말할 수 없다. 무생물 선행사에는 waar을 전치사와 합쳐 한 단어로 쓰거나, 분리해서 쓴다:
- de stoel waarop ik zit (붙여 쓴 형태, 더 격식체)
- de stoel waar ik op zit (분리한 형태, 구어에서 매우 흔함)
3. 전치사 뒤 — 사람: 전치사 + wie. 사람일 때는 전치사를 그대로 두고 wie를 쓴다:
- de vrouw met wie ik praat
- de collega op wie ik wacht
(비격식 구어에서는 사람에게도 waarmee/waarop를 쓰는 것을 들을 수 있지만, 전치사 + wie이 안전한 표준형이다.)
4. wat. 다음 두 경우에는 (dat이 아니라) wat를 쓴다:
- alles, iets, niets, veel, weinig 뒤, 그리고 het mooiste/het enige처럼 중성 최상급 뒤에서: alles wat ik weet — 다만 절에 전치사가 필요하면, wat는 다른 사물과 똑같이 waar + 전치사에 자리를 내준다: alles waaraan ik denk, iets waar je mee kunt schrijven, “alles met wat”이 아니라.
- 절 전체를 다시 가리킬 때: Hij kwam te laat, wat ik vervelend vond.
5. 어순 = bijzin. 관계절은 종속절이므로 정동사가 끝으로 간다(35강 참고): de man die hier elke dag werkt.
형태와 패턴
| 절 안에서의 역할 | 무생물(사물) | 생물(사람) |
|---|---|---|
| 주어/목적어 | die (de) / dat (het) | die |
| 전치사 뒤 | waar + 전치사(waarop, waarmee, waarvan…) | 전치사 + wie(met wie, op wie…) |
| alles/iets/niets/최상급 뒤 | wat, 단 전치사가 있으면 waar + 전치사(alles waaraan…) | (사람에게는 die를 씀: de enige die…) |
| 절 전체를 가리킴 | wat | - |
흔히 쓰이는 waar-결합형: waarop(~에), waarin(~안에), waarmee(~로/~을 가지고), waarvan(~의/~로부터), waaraan(~에게/~위에), waarover(~에 대해), waarvoor(~을 위해), waarnaar(~쪽으로).
참고: met + waar는 waarmee이 되며(waarmet가 아님), tot는 waartoe이 된다.
예문
| Nederlands | 한국어 |
|---|---|
| De man die naast ons woont, is arts. | 우리 옆집에 사는 남자는 의사이다. |
| Het boek dat ik gisteren kocht, is al uit. | 내가 어제 산 책은 벌써 다 읽었다. |
| De kinderen die buiten spelen, zijn van mijn zus. | 밖에서 놀고 있는 아이들은 내 여동생의 아이들이다. |
| Dit is de stoel waarop ik altijd zit. | 이것은 내가 항상 앉는 의자이다. |
| Dat is het mes waar ik het brood mee snijd. | 저것은 내가 빵을 자르는 데 쓰는 칼이다. |
| De vrouw met wie ik praatte, is mijn buurvrouw. | 내가 이야기를 나누던 여자는 내 이웃이다. |
| Alles wat hij zegt, is waar. | 그가 말하는 모든 것은 사실이다. |
| Hij was te laat, wat ik echt vervelend vond. | 그는 늦었는데, 그 점이 나는 정말 짜증났다. |
자주 하는 실수
- het huis die ik koop -> het huis dat ik koop — het-단어는 die가 아니라 dat를 쓴다.
- de stoel op die ik zit -> de stoel waarop ik zit / de stoel waar ik op zit — 사물에는 전치사 + die를 절대 쓰지 않는다; waar + 전치사를 쓴다.
- de man met die ik praat -> de man met wie ik praat — 전치사 뒤 사람에게는 wie을 쓴다.
- alles dat ik weet -> alles wat ik weet — alles/iets/niets/최상급 뒤에서는 wat을 쓴다.
- de vrouw die woont naast ons, is arts(동사가 끝에 있지 않음) -> …die naast ons woont, is arts — bijzin이므로 정동사가 끝으로 간다.
학습 팁
- 관사를 보고 die/dat를 고른다: de -> die, het -> dat; 모든 복수형은 -> die.
- “전치사 + 사물”이 들리면 waar…을 떠올려라. “전치사 + 사람”이 들리면 …wie를 떠올려라.
- 분리형(waar ik op zit)은 구어에서 일반적이고 자연스러우며, 결합형(waarop ik zit)은 더 격식체·문어처럼 들린다.
- alles, iets, niets, het mooiste/enige 같은 신호어는 자동으로 dat이 아니라 wat을 끌어온다.